Gazi Osman Paşa

Osman Nuri Paşa (1832, Tokat - 5 Nisan 1900, İstanbul), Osmanlı müşîridir. Osmanlı Ordusu'nda askerlik görevi boyunca birçok çatışmada başarılı sonuçlar almıştır. Plevne Muharebeleri'ndeki üstün savunmasının ardından Sultan II. Abdülhamid tarafından "Gazi" ünvanına layık görülmüş ve o günden bugüne Gazi Osman Paşa olarak anılmaktadır.

Hayatı

Yağcıoğulları ailesinin bir bireyi olarak 1832'de Tokat'ta doğan Osman Paşa'nın babası Mehmet Efendi, annesi ise Şakire Hatun'dur.^{[1]Gazi Osman Paşa. TimeTürk.} Beşiktaş'taki Askerî Rüştiye'de 5 yıl okuduktan sonra, 1845-1849 yılları arasında Kuleli Askerî İdâdisi'nde eğitim gördü ve buradaki eğitiminin ardından da Kara Harp Okulu’ndaki 4 yıllık eğitimi sonrası, okulu mülâzım-ı sânî (teğmen) rütbesiyle ikinci sırada bitirmiştir.^{[2]Emre Ozan. Gazi Osman Paşa. Deniz Harp Okulu, 2011.} Ardından Harp Akademisi’ne giren Osman Nuri Paşa, Kırım Savaşı'nın çıkması üzerine kurmay sınıfına ayrılarak Rumeli’ye tayin edilmiştir. Burada Tuna cephesinde 4 yıl görevlendirilen Osman Nuri Paşa, ilk aşamada teğmen rütbesine, savaşın sonunda ise yüzbaşı rütbesine terfi ettirildi. Savaş sonunda 1857’de İstanbul’a dönerek yarıda bıraktığı Harp Akademisi’ni bitirdi ve Kolağası rütbesine yükseldi.^{[3]Ölümümün 102. Yıldönümünde Gazi Osman Paşa ve Plevne’den Manzaralar. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 21 Eylül 2002.}

Askerî kariyeri

Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Riyaseti'nde çalıştığı zamanlarda Osmanlı Devleti'nin nüfus sayımı ile kadastro usulünde haritasının çizilmesi kararlaştırıldığından, Bursa ilinden başlanması üzerine bu göreve askerî temsilci olarak tayin edildi. 1861 yılında Teselya'da, Yenişehir'de ve Cebel-i Lübnan'da görev aldı. Girit İsyanı'nın başlaması üzerine Girit'e tayin edildi. 1866'da Girit'teki çalışmalarından dolayı Müşir Ömer Lütfi Paşa'nın takdirini kazanarak miralay rütbesine terfi etti.

Bir süre sonra Yemen'e gönderilen Osman Nuri buradaki görevlerinin ardından paşa rütbesiyle 1875 yılında Rumeli'de bulunan 5. Ordu'ya bağlı Manastır Fırka Komutanlığı'na tayin edildi. Buradaki başarılı çalışmalarından dolayı ferik rütbesine terfi etti. 27 Haziran 1876 tarihinde Sırbistan Prensliği'nin Osmanlı İmparatorluğu'na ültimatom vermesi sebebiyle başlayan 1876-1877 Osmanlı-Sırp Savaşı sırasında Vidin Komutanlığı'na atandı. Emrindeki birliklerle İzver tepelerini ve Zayçar kasabasını ele geçirdi. Sırp Ordusu düzensiz bir şekilde geri çekilmeye başlayınca Belgrad yönünde harekâta devam etti. Ancak Serasker'in emri üzerine durdu.

Plevne Savunması

En büyük başarısı 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'ndaki Plevne Savunması oldu.^{[4]F W von Herbert. Plevne Meydan Muharebesi Bir İngiliz Subayının Anıları. Rob898.com.} 145 günlük savunmadan sonra kuşatmayı yarmak amacıyla giriştiği huruç harekâtı sırasında şehir çıkışında yaralandı ve esir düştü. Rus Çarı II. Aleksandr onu bizzat teselli etti. Rus Çarı, onun esir düşmesine rağmen teslimiyet sembolü olan kılıcını almadı. Müdafaa hattı stratejileriyle esir bulunduğu dönemde hem Rus Çarı hem de dönemin komutanları tarafından örnek alındı. Bir süre Bugot, Bükreş, Harkov ve Sankt-Peterburg'da esaret hayatı yaşadı. Rus Çarı tarafından kendisine kahramanlığını takdir amacıyla Çifte Kartal Nişanı verildi.

Saray'daki hizmetleri

Plevne Savunması'nda esir düşmesine rağmen gösterdiği başarı ve kahramanlık nedeniyle II. Abdülhamid tarafından 1878 yılında Gazi unvanı verilerek müşir rütbesine terfi ettirildi. II. Abdülhamid, Osman Paşa'nın İstanbul'a dönüşü için Serasker Müşir Mehmed Rauf Paşa'yı "Yaver-i Ekrem ve Fevkalade Sefir-i Kebir" payeleriyle Sankt-Peterburg'a gönderdi. İstanbul'a gelişi (12-13 Mart 1878) muhteşem bir törenle kutlandı.^{[5]Gazi Osman Paşa Kimdir. Gaziosmanpaşa Üniversitesi.}

İstanbul'a döner dönmez, 14 Mart 1878 tarihinde Hassa Müşirliğine getirildi. Ömrünün sonuna kadar bu makamda kaldı. 1878-1880, 1880-1881, 1881-1885 yılları arasında olmak üzere üç dönem seraskerlik yaptı.^{[6]Mehmed Süreyya. Sicill-i Osmanî. Kültür Bakanlığı, 1996.} 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı'nda Osmanlı Ordusu kumandanı Ethem Paşa'dan harbe dair kesin bir cevap gelmemesi ve basında Yunan galibiyetinden bahsedilmesi üzerine 23 Nisan 1897 tarihinde başmüfettiş sıfatıyla hareketi yürütmek üzere savaş yerine gönderildi. Hayatının son dönemlerinde Mabeyn Müşiri görevini de yürüttü.

Ölümü

5 Nisan 1900 tarihinde 68 yaşında öldü. Türbesi, onu çok seven ve saygı duyan Padişah II. Abdülhamid tarafından yaptırıldı. Bugünkü istirahatgâhı olan Fatih Camii avlusuna gömüldü.

Hatırası

Türkiye'de bazı illerde Gazi Osman Paşa hatırasına inşa edilmiş ya da ismi verilmiş yapıtlar bulunmaktadır. Gaziosmanpaşa Üniversitesi ve Gaziosmanpaşa Stadyumu bunlara örnektir. Yine bunlarla birlikte Osman Paşa'nın hatırasını yaşatmak için ismi İstanbul'un Gaziosmanpaşa ilçesine, Tokat'ın Gaziosmanpaşa kasabasına, futbol takımı Gaziosmanpaşa'ya; birçok ilde sokak, cadde, hastane ve okul gibi yerlere verilmiştir.

Plevne Marşı

Ölümünün ardından Plevne Savunması'nda Osmanlı birliklerinin komutanlığını yapan Osman Paşa anısına "Plevne Marşı" bestelenmiştir. Marş Plevne Savunması'nın gerçekleştiği bölgede bulunan Tuna Nehri'ni konu almaktadır.

Popüler kültürdeki yeri

• TRT 1 ekranlarında yayınlanan Payitaht "Abdülhamid" dizisinde Gazi Osman Paşa tiyatro oyuncusu Aydın Sığalı tarafından canlandırılmaktadır.

• Minnesotalı Heavy metal grubu Kostnatění, 2022 yılında yayınladığı "Oheň hoří tam, kde padl" (Ateş düştüğü yeri yakar) isimli EP'sinde Gazi Osman Paşa anısına bestelenen Plevne Marşı'nı yorumlamıştır.^{[7]Kostnatění - Oheň hoří tam, kde padl - Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives.[8]Plevne Marşı, by Kostnatění.}

Ayrıca bakınız

• Plevne Marşı

Dış bağlantılar

• Biyografisi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi