Mâbeyn-i Hümâyun müşiri

Mabeyn Müşiri ya da Mâbeyn-i Hümâyun Müşiri, Osmanlı Devleti'nde 1833'ten 1908'e dek kullanılan bir Osmanlı bürokrasisi unvanıydı. Mâbeyn-i Hümâyun'un (ya da günümüzdeki anlamıyla Padişah'ın özel kalem müdürlüğü) başında olan sivil paşa, görevin önemi nedeniyle en yüksek paşalık rütbesi olan Müşir olarak adlandırılırdı. İlk Mâbeyn-i Hümâyun Müşiri Ahmet Fevzi Paşa'dır ve bu göreve II. Mahmud tarafından 25 Haziran 1832 tarihinde atandı.^{[1]Mehmed Süreyya. Sicill-i Osmanî. Kültür Bakanlığı, 1996, s. 190.}

Tanzimat döneminde bir süre nezârete dönüştürülen bu mevki, 11 Ağustos 1864 tarihinde tekrar müşirlik haline getirildi.^{[2]Müşir. İslam Ansiklopedisi.}

II. Abdülhamid'in yükselen Babıali bürokrasisi karşısında Sarayı güçlü tutmak için giriştiği çeşitli düzenlemelerden birisi Mâbeyn-i Hümâyun'un güçlendirilmesiydi. Bu dönemde Mâbeyn-i Hümâyun mevcudu 424 kişiye kadar çıktı, Mâbeyn-i Hümâyun Müşiri'nin de devlet yönetimindeki etkisi arttı.

II. Meşrutiyet'in ardından yapılan yeni düzenlemeyle Mâbeyn-i Hümâyun'un çalışan sayısı ve devlet yönetimindeki önemi azaltıldı. 25 kişilik bir kuruma dönüşen Mâbeyn-i Hümâyun'un başındaki görevlinin unvanının Müşir olması uygulamasına da son verildi.

En ünlü Mâbeyn-i Hümâyun Müşiri Plevne Savunması komutanı Gazi Osman Paşa'dır. Esaretten kurtulup Rusya'dan döndükten sonra 5 Kasım 1878 tarihinde Hassa (Padişahı korumakla görevli özel ordu) Müşiri ilan edilen ve 1900'deki ölümüne kadar bu makamda kalan Gazi Osman Paşa, ömrünün son yıllarında Mabeyn Müşirliği görevini de üstlendi.^{[3]Ozan, Emre. Gazi Osman Paşa. Deniz Harp Okulu dergisi.}

Ayrıca bakınız

• Mâbeyn-i Hümâyun

• Müşir