Gülbahar Hatun (II. Mehmed'in eşi)

Gülbahar Hatun,^{[1]Feridun Emecen, TDV, İslam Ansiklopedisi, cilt: 14, sayfa: 230} Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmed'in eşi, Gevherhan Hatun'un ve II. Bayezid'in annesi.^{[2]The Imperial House of Osman - 3.[1]Feridun Emecen, TDV, İslam Ansiklopedisi, cilt: 14, sayfa: 230[3]Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. baskı, Sayfa: 109}

II. Bayezid'ın tahta çıkmasyla Gülbahar Hatun, II. Bayezid'in annesi olarak Valide Sultan'ın eşdeğeri olan bir rolü üstlenmiştir, zira henüz bu dönemde resmen Valide Sultan sıfatı ve görevleri belirlenmemişti. Tarihte bu ünvan ilk defa I. Süleyman'ın annesi Ayşe Hafsa Sultan tarafından kullanılmıştır.

Kimliği

Gülbahar Hatun'un Arnavut, Fransız veya Sırp asıllı olduğuna dair çeşitli rivayetler vardır ancak hayatı hakkında kaynaklarda kesin bir bilgi yoktur.^{[1]Feridun Emecen, TDV, İslam Ansiklopedisi, cilt: 14, sayfa: 230} Osmanlı belgelerinde adı Gülbahar bint-i Abdullah olarak geçmektedir. Babasının adının Abdullah olarak yazılması cariye kökenli olduğunu gösterir.^{[1]Feridun Emecen, TDV, İslam Ansiklopedisi, cilt: 14, sayfa: 230[3]Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. baskı, Sayfa: 109[4]Leslie P. Pierce, Harem-i Hümayun. Islık Yayınları.}

Hayatı

O zaman Edirne'de bulunan Osmanlı sarayına 1446 yılında girdiği sanılmaktadır. Sonradan Fatih Sultan Mehmet olarak anılacak olan Şehzade Mehmed'le olan evliliği büyük ihtimalle Fatih'in ilk tahta çıkışının ardından tahtı tekrar babası II. Murat'a geri bırakması sonrasında gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Gülbahar Hatun'un Akkoyunlular'a gelin giden Gevherhan Sultan'ın annesi olduğu bilinmektedir. Şehzade Mehmet 1450 yılında Edirne'de Dulkadiroğulları Beyliği'nin Altıncı Hükümdârı olan Dulkadiroğlu Süleyman Bey'in kızı Sitti Mükrime Hatun'la evlendi. Yeni eşiyle birlikte gelenek üzere padişah II. Murat tarafından Manisa'ya sancak beyliği yapmak üzere gönderildi. Gülbahar Hatun'un Şehzade Mehmet'le birlikte Manisa'ya gidip gitmediği bilinmemektedir. Fatih Sultan Mehmet padişah olup 1453 tarihinde İstanbul’u fethinden sonra Osmanlı Devleti'nin başkentini de İstanbul'a nakletti. Ancak Gülbahar Hatun'un bir süre küçük yaştaki oğlu II. Bayezid ile birlikte Edirne'de kalmış olduğu sanılmaktadır. Bayezid dokuz yaşına geldiğinde yine yukarıda söz edilen gelenek üzere 1454-1455 yılında babası tarafından Amasya'ya sancak beyliğine atandı. Gülbahar Hatun daha sonra oğlunun yanına Amasya'ya taşındı ve 1481 yılında II. Bayezid'in tahta çıkmasına kadar orada yaşadı. Oğlunun tahta çıkması üzerine onun yanına İstanbul'a gitmiştir.^{[5]Sakaoğlu, Necdet. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 136.} Yaşamının geri kalan kısmını ise İstanbul'da geçirdi. Gülbahar Hatun'un oğlu^{[3]Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. baskı, Sayfa: 109} II. Bayezid'ın padişahlığı sırasında etki sahibi olduğu bilinmektedir. Oğluna yazdığı elimizde mevcut olan iki mektuptan birinde Hersekzade Ahmed Paşa aleyhinde, bir diğer mektupta da oğlunun lalası Ayas Paşa ve Hızırbeyoğlu Mehmed Paşa lehinde oğluna tavsiyelerde bulunduğu açıkça görülür.

Ölümü

Gülbahar Hatun yaklaşık 1492 yılında vefat etti. İstanbul'da Fatih Camii haziresi karşısında, oğlu Sultan II. Bayezid tarafından yaptırılan Gülbahar Hatun Türbesi'ne gömüldü. Ölümünden sonra Sultan II. Bayezid, Tokat'ta annesinin hatırasına Hatûniye Camii'yi ve bir de okul yaptırdı.

Popüler kültürdeki yeri

• 2024 yılında yayınlanan Mehmed: Fetihler Sultanı dizisinde Gülbahar Hatun'un gençliğini Esila Umut, yetişkinliğini Saadet Işıl Aksoy ve Aslı Tandoğan canlandırmaktadır.