Erişte

Erişte ya da kesme (кеспе; Əriştə; رشته, reşte); un, yağ ve tuz karışımı olan yufka hamurun bıçakla ince çubuk veya kare şeklinde kesilmesi sonucu elde edilen bir tür makarnadır.^{[1]Gürlek, Ahmet. Memleketin Develi, s. 184.[2]İlker, Osman. Artvin, Zeytinlik bucağı, Aşağı Maden ve Aşağı Madenliler, s. 253.} Kesildikten sonra oda sıcaklığında tutarak, fırında veya tavada kurutulur. Türkiye'nin bazı bölgelerinde hamura yumurta da eklenir. Süt, peynir altı suyu tozu gibi maddeler de eriştenin hamuruna katılabilir.^{[3]Nermin Bilgiçli, M. Kürşat Demir, Nilgün Ertaş & Emine Nur Herken (2011). Effects of gluten and emulsifier on some properties of erişte prepared with legume flours. International Journal of Food Sciences and Nutrition.} Dünyanın birçok ülkesinde farklı çeşitlerde yapılmaktadır. Orta Asya, özellikle Türki ülkelerde "kesme" adı ile bilinir. Aynı zamanda Çin ve Türki ülkelerde tüketilen lagman aşına benzerlik gösterir.

Çorbasından makarnasına kadar birçok şekilde tüketilir. Kayseri'nin Develi ilçesi hakkında yazan Ahmet Gürlek'e göre kesmeli çorba yapımında makarna pişirildikten sonra aynı suya yoğurt ve kıymalı salça ilave edilirmiş.^{[1]Gürlek, Ahmet. Memleketin Develi, s. 184.[4]Arşivlenmiş kopya.} Tuncer Baykara çalışmasında elle yenilen "beş parmak" yemeğin et parçaları ve kesme ile yapıldığını anlatıyor.^{[5]Baykara, Tuncer. Türk kültür tarihine bakışlar, s. 100.}

Sonbaharda yapılır ve Anadolu'da kışlık yiyecek olarak tüketilir.^{[1]Gürlek, Ahmet. Memleketin Develi, s. 184.} Komşular kesme yapımında birbirlerine yardımcı olur.^{[2]İlker, Osman. Artvin, Zeytinlik bucağı, Aşağı Maden ve Aşağı Madenliler, s. 253.}

Tarihçesi

Erişte ilk olarak M.Ö. 5000 yıllarında, Çin'in Sarı Irmak yakınlarındaki Shanxis köyünde üretilmiştir. İpek Yolu üzerinden çeşitli tacirler ve kâşiflerin yoluyla tüm dünyaya yayılmıştır.^{[4]Arşivlenmiş kopya.}

Türk mutfağındaki erişte çeşitleri

Şekline Göre

• Uzun erişte

• Çorbalık kesme

• Cimcik erişte

• Velense

• Siron (erişte)

İç Malzemesine Göre Erişte Çeşitleri

• Sade ev eriştesi

• Kepekli ev eriştesi

• Karışık sebzeli çorbalık ev eriştesi

• Biberli ev eriştesi

• Domatesli ev eriştesi

• Havuçlu ev eriştesi

• Ispanaklı ev eriştesi

• Kırmızı pancarlı ev eriştesi

• Mor havuç püreli ev eriştesi

• Zerdeçallı ev eriştesi

• Isırganlı ev eriştesi

• Domatesli ve kapya biberli ev eriştesi

• Siyez unlu ev eriştesi

• Enginarlı ev eriştesi

• Balkabaklı ev eriştesi

• Topan karakılçık buğdayı unlu ev eriştesi

Yörelere Göre Çeşitleri

• Devrek eriştesi

• Urla eriştesi

• Söke eriştesi

• Gümüldür eriştesi

• Kırıkkale eriştesi^[6]ERİŞTE.

• Van yumurtalı erişte^{[7]Yumurtalı Erişte.}

• Erzincan eriştesi^[6]ERİŞTE.

• Sivas kavurma eriştesi^{[8]KAVURMA ERİŞTESİ PİLAVI.}

• Van su eriştesi^{[9]SU ERİŞTESİ.}

• Artvin eriştesi^[6]ERİŞTE.

Yörelere göre erişte yemekleri

• Erişte pilavı

• Bolu usulü keşli cevizli erişte^{[10]BOLU USULÜ KEŞLİ CEVİZLİ ERİŞTE.}

• Tutmaç çorbası

• Elazığ mukaşerli erişte çorbası^{[11]Mukaşerli Erişte Çorbası.}

• Sivas yumurta eriştesi pilavı^{[12]Yumurta Eriştesi Pilavı.}

• Amasya erişteli pilav^{[13]ERİŞTELİ PİLAV.}

• Malatya mercimekli erişte çorbası^{[14]Mercimekli Çorbalar.}

• Kars erişte aşı^{[15]ERİŞTE AŞI.}

• Kars erişte pilavı^{[16]ERİŞTE PİLAVI.}

• Çankırı tatar hamuru çorbası^{[17]Tatar Hamuru Çorbası.}

• Niğde cevizli erişte^{[18]CEVİZLİ ERİŞTE.}

• Ankara erişteli yeşil mercimek^{[19]ERİŞTELİ YEŞİL MERCİMEK.}

• Amasya erişteli pilav^{[13]ERİŞTELİ PİLAV.}

• Van erişte pilavı^{[16]ERİŞTE PİLAVI.}

• Sivas kavurma eriştesi pilavı^{[8]KAVURMA ERİŞTESİ PİLAVI.}

• Adıyaman erişte çorbası hevirbirk^{[20]Erişte Çorbası Hevirbirk.}

• Artvin erişte tatlısı^{[21]ERİŞTE TATLISI.}

• Ankara keşli makarna (erişte pilavı)^{[22]Kültür Portalı.}

• Kocaeli cevizli keşli köy makarnası (erişte pilavı)^{[23]CEVİZLİ KEŞLİ KÖY MAKARNASI.}

• Isparta ev makarnası (erişte pilavı)^{[24]EV MAKARNASI.}

• Kaşık sapı (yiyecek)