Tatar Hasan Paşa

Tatar Hasan Paşa (ö. 1881), Tatar asıllı Osmanlı topçu ferîğidir.

Hayatı

Askerî kariyeri

1839-1841 Osmanlı-Mısır Savaşı'na katıldı. 1840'ta Akka Kalesi'nin Mehmed Ali Paşa'nın elinden geri alınmasında topçu subayı olarak önemli bir rol üstlendi. Mirliva rütbesiyle İstanbul Boğazı'nın Karadeniz ciheti muhâfızlığına getirildi. Kırım Savaşı'nda bulundu.

Kuleli Vak'ası

Tanzimat reformlarına ve Sultan Abdülmecid yönetimine karşı kurulan gizli Fedâiler Cemiyeti, 1859'da pâdişâhı devirip yerine Abdülaziz'i tahta çıkarmayı amaçlayan bir darbe girişimi planladı. Cemiyetin önde gelen isimlerinden Didon Ârif Bey, ordu içindeki nüfuzlarını artırmak amacıyla Tatar Hasan Paşa'yı örgüte dâhil etmek üzere girişimlerde bulundu.^{[1]Ekinci, Ekrem B.. Modern Darbelerin Provası: Kuleli Vak'ası. 25 Temmuz 2016.} Hasan Paşa'nın cemiyet lideri Süleymaniyeli Şeyh Ahmed Efendi, Câfer Dem Paşa ve Râsim Bey ile yapılması planlanan ilk toplantıya katılmaması Şeyh Ahmed'de şüphe uyandırdıysa da Ârif Bey, Hasan Paşa'nın örgüte sâdık kalacağını savunarak faaliyete devam etti.

Hasan Paşa, cemiyete katılmayı kabul etmiş gibi görünerek darbe planının detaylarını öğrendikten sonra durumu Serasker Rızâ Paşa'ya ve Saray'a ihbar etti. 14 Eylül 1859'da Şeyh Ahmed ve diğer cemiyet üyelerinin Tophâne'deki Kılıç Ali Paşa Câmi'nde Hasan Paşa ile buluşmayı bekledikleri sırada, ihbar üzerine harekete geçen Osmanlı kolluk kuvvetleri câmiye baskın düzenledi.^{[2]Uğur, Bayram. 19'uncu Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda Gerçekleşen Askerî Müdahale Ve Darbelerin Modernleşme Sürecine Etkileri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, 2024, s. 17.} Bu baskın sonucunda gizli cemiyet üyeleri suçüstü yakalanarak tutuklandı ve Mayıs 1859'dan îtibâren yaklaşık dört aydır süregelen hareket tamâmen çökertildi. Hasan Paşa ise bu başarısından dolayı ferîk mertebesine terfî ettirildi.

Son yılları

Ferîk olduktan az bir müddet sonra îtibârını kaybetti ve emekli maaşıyla yaşarken 1881'de öldü.^{[3]Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Mayıs 1996, s. 645.}