Hasan Rızâ Paşa (1809 doğumlu)

Cihan Seraskeri Rızâ Paşa ya da Hasan Rızâ Paşa (1809-1877), Serasker rütbesine ulaşmış, çeşitli hükûmet nâzırlıkları ve vâliliklerde bulunmuş Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır.^{[1]Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber, Sinan Kuneralp, ISIS Press, İstanbul, ISBN 9784281181, 1999.}

Hayatı

1809 doğumludur. Hasan Rızâ Paşa'nın ilk önemli görevi 1840 yılının Nisan ayında üstlendiği Hassâ Ordusu komutanlığıdır. 1841 yılında bu göreviyle eş zamanlı olarak Hüdavendigâr vâliliğini de üstlendi. 1843 yılının Temmuz ayında ilk kez Seraskerliğe atandı. Meslek hayatı boyunca sekiz kez seraskerlik yapmıştır. Bunlar Temmuz 1843-Temmuz 1845, Mayıs 1848-Mart 1849:, Ocak 1854-Haziran 1855, Ocak 1854-Haziran 1855, Aralık 1856-Temmuz 1857, Ekim 1857-Eylül 1861, Haziran 1866-Şubat 1867, Eylül-Kasım 1875 ve Ocak-Nisan 1876 târihleri arasındadır. Ayrıca üç kez Tophâne müşîri olarak hizmet vermiştir. Bunlar ise Ağustos 1858-Haziran 1861, Mayıs 1866-Şubat 1867 ve târihleri arasındadır. Bir kez de Aralık 1853-Ocak 1854 arasında Kaptan-ı Derya ünvanını taşımıştır. Vâlilik olarak ise 1841-1843 ve 1849 yıllarında iki kez yaptığı Hüdavendigâr ve 1849-1850 yıllarında bir kez yaptığı Selânik vâliliği bulunmaktadır. Hükûmet nâzırlığı hizmeti ise Temmuz 1846-Mayıs 1848 ve 6-20 Ekim 1876 târihleri arasında iki kez yaptığı Ticâret nâzırlığı ve Şubat-Haziran 1873 ve Kasım 1875-Ocak 1876 târihleri arasında iki kez yaptığı Bahriye Nâzırlığı vardır. Kırım Savaşı'nda bulunmuştur.

Hasan Rızâ Paşa 15 Haziran 1876 gecesi Çerkes Hasan'ın Midhat Paşa'nın konağını basarak dört kişiyi öldürdüğü hükûmet toplantısına katılan devlet adamlarının arasındaydı. Midhat Paşa'yla birlikte kaçıp bir odaya saklanarak suikastten kurtulmuştu. Ertesi yıl Birinci Meşrutiyet'in îlânı üzerine kurulan Meclis-i Âyan'a üye tâyin edildi. Aynı yıl içinde öldü.

İstanbul'un Üsküdar ilçesinde Boğaziçi kıyılarında yer alan Hasan Rızâ Paşa'nın 1890 yıllarından sonra içinde oturduğu bir yalı Serasker Rızâ Paşa Yalısı olarak bilinmektedir ve günümüze kadar ulaşmıştır. Oğlu İbrahim Paşa ile Abdülmecid'ın kızı Münire Sultan evlendirildi; bu evlilikten oğlu Sultanzâde Alâeddin dünyaya geldi.

Ayrıca bakınız

• Hasan Rıza Paşa Çeşmesi (Caferağa)

• Hasan Rıza Paşa Çeşmesi (Osmanağa)