Selanik Vilayeti

Selanik Vilayeti (1864-1913) (Osmanlı Türkçesi: , latinize: Selânik Vilâyeti), bir Osmanlı vilayetidir. 1864'te kabul edilen Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile Selanik Eyaleti kaldırılmış ve vilayet kurulmuştur. 1913'te Birinci Balkan Savaşı sırasında Osmanlı egemenliğinden çıkmış ve Yunanistan Krallığı'nın egemenliğine girmiştir.

Eyaletin yüzölçümü, 19. yüzyıl sonlarında idi.^{[1]Europe by Éliseé Reclus, page 152}

Vilayet, kuzeyde Bulgaristan Prensliği (daha sonra Krallık); kuzeydoğuda Doğu Rumeli (Berlin Antlaşması'ndan sonra); doğuda Edirne Vilayeti; güneyde Ege Denizi; batıda Manastır Vilayeti ve bağımsız Serfiçe Sancağı (1881'den sonra); kuzeybatıda Kosova Vilayeti ile sınırlanmıştır.

Vilayet, bugünkü Yunanistan Makedonyası'nın Orta ve Doğu kesimleri ile Bulgaristan'daki Pirin Makedonyası'ndan oluşuyordu. Bugünkü Pirin Makedonyası'nın bir kısmı Cuma-yı Bala, Petriç, Nevrekop, Menlik, Ropçoz ve Razlık kazaları olarak yönetiliyordu. Balkan Savaşlarından sonra ve 1913 yılında Yunanistan Krallığı, Sırbistan Krallığı ve Bulgaristan Çarlığı arasında paylaşılmıştır.

Sancakları

Vilayet 3 sancak içeriyordu:^{[2]Tarih ve Medeniyet.}

Selanik Sancağı (سلانیك سنجاغی)
(Selanik, Kesendire, Karaferye, Vodina, Yenice-i Vardar, Langaza, Kılkış (Avrathisar olarak da adlandırılırdı), Katrin, Aynoroz, Doyran, Ustrumca, Tikveş, Gevgeli)
Serez Sancağı (سیروز سنجاغی)
(Serez, Zihne, Demirhisar, Razlık, Cuma-yı Bala, Menlik, Nevrekop)
Drama Sancağı (درامه سنجاغی)
(Drama, Kavala, Sarışaban, Taşoz (Daha sonra sancak statüsüne yükseltildi.), Pravişte, Doyran)
Taşoz Sancağı (طاشوز سنجاغی)
(Drama Sancağı'na bağlı olup sonrasında ayrı bir sancak olarak oluşturuldu.)

Selanik Vilayeti haritasıYazarı bilinmiyor, Kamu malı, Wikimedia Commons

Demografik yapı

1881/82-1893 Osmanlı nüfus sayımına göre vilayetin toplam nüfusu 1.009.992 kişidir ve etnik olarak şu gruplardan oluşmaktadır:^{[3]Kemal Karpat (1985), Ottoman Population, 1830-1914, Demographic and Social Characteristics , The University of Wisconsin Press, p. 158-159}

Türk - 450.456
Rum - 282.013
Bulgar - 231.606
Yahudi - 41.984
Katolik - 2.654
Protestan - 329
Ermeni - 48
Yabancı - 1.272

1905/06 Osmanlı Nüfus Sayımı'na göre vilayetin toplam nüfusu 921.359 kişi ve etnik nüfus şu şekilde idi:^{[4]Kemal Karpat (1985), Ottoman Population, 1830-1914, Demographic and Social Characteristics , The University of Wisconsin Press, p. 168-169}

Türk - 419.604
Ortodoks Rumlar - 263.881
Ortodoks Bulgarlar - 155.710
Yahudi - 52.395
Eflak - 20.486
Çingene - 4.736
Katolik Rum - 2.693
Doğu Ermenisi - 637
Protestan - 329
Katolik Ermeni - 58
Latin - 31
Asuri- 4
Yabancı - 795

Bununla birlikte, Osmanlı Arşivlerine göre, 1905/06 Osmanlı Nüfus Sayımına göre Vilayet'in ana etnik-dinsel grupları şunlardır:^{[5]Tilbe, Özgür. Hilmi Pasha's Tenure as Inspector-General in Rumelia (1902-1908) / Hüseyin Hilmi Paşa'nın Rumeli Umumî Müfettişliği (1902-1908). 2018, s. 132.}^{[6]Rahman Ademi. The Macedonian Muslims in the Era of Abdulhamid II / II. Abdülhamit döneminde Makedonya Müslümanları. 2006, s. 97.}

Türk - 510.125
Ortodoks Rumlar (Patriarkistler) - 326.030
Ortodoks Bulgarlar (Eksarhistler) - 229.422
Yahudi - 52.645

Sancaklara göre, dört ana etnokonfesyonel grubun sayısı aşağıdaki gibidir:

Valiler

Mehmet Akif Paşa (Haziran 1867 - Şubat 1869)
Mehmed Sabri Paşa (Şubat 1869 - Eylül 1871)
Hekim İsmail Paşa (Eylül 1871 - Mayıs 1872)
Hurşit Paşa (Mayıs 1872 - Ağustos 1872)
Küçük Ömer Fevzi Paşa (1. kez) (Ağustos 1872 - Mayıs 1873)
Mehmet Akif Paşa (3. kez) (Mayıs 1873 - Eylül 1873)
Ahmed Midhat Şefik Paşa (Ekim 1873 - Şubat 1874)
Küçük Ömer Fevzi Paşa (2. kez) (Şubat 1874 - Eylül 1875)
Baytar Mehmed Refet Paşa (Aralık 1875 - Haziran 1876)
Mustafa Eşref Paşa (Haziran 1876 - Nisan 1877)
Çerkez Nusret Paşa (Haziran 1877 - Aralık 1877)
İbrahim Halil Paşa (Aralık 1877 - Temmuz 1878)
Halil Rifat Paşa (Temmuz 1878 - Mart 1880)
Abidin Paşa (Mart 1880 - Haziran 1880)
Lofçalı İbrahim Derviş Paşa (Ağustos 1880 - Ocak 1882)
İsmail Hakkı Paşa (Mart 1882 - Eylül 1885)
Hasan Hakkı Paşa (Eylül 1885 - Ağustos 1886)
Abdullah Galib Paşa (Ağustos 1886 - Ağustos 1891)
Mustafa Zihni Paşa (Ekim 1891 - Kasım 1895)
Hasan Fehmi Paşa (1. kez) (1895)
Ramazanoğlu Hüseyin Rıza Paşa (Ocak 1896 - Ocak 1899)
Hacı Hasan Refik Paşa (Ocak 1899 - Mayıs 1901)
Biren Mahmud Tevfik Bey (Mayıs 1901 - Mayıs 1902)
Hasan Fehmi Paşa (2. kez) (Mayıs 1902 - Eylül 1904)
Şerif Mehmed Rauf Paşa (Eylül 1904 - Ağustos 1908)
Ali Daniş Bey (Ağustos 1908 - Eylül 1909)
Pirizade İbrahim Hayrullah Bey (Eylül 1909 - Ocak 1912)
Hüseyin Kâzım Kadri Bey (Ocak 1912 - 8 Ağustos 1912)
Ali Ferit Paşa (Ağustos 1912 - Eylül 1912)

Selanik Vilayeti

Sancakları

Demografik yapı

Valiler

Selanik Vilayeti doğumlu şahsiyetler

Ayrıca bakınız

Kaynakça