Hasan Fehmi Paşa

Hasan Fehmi Paşa (1836, Batum – 1910, İstanbul), Osmanlı devlet adamı ve avukattır. Gürcü asıllı olan Paşa, Tercüme Odası'nda yetişmiş; gazetecilik ve hukuk hocalığı yapmış, Meclis-i Mebûsan başkanlığı, Nafia ve Adliye nazırlıkları ile Aydın, Selanik ve Halep valiliklerinde bulunmuş ve iki dönem Şûrâ-yı Devlet reisliği yapmıştır.

Hayatı

Gürcü^{[1]Kocaeli'de Tarihsel Göçler.} asıllı bir aileden gelen Hasan Fehmi Paşa 1836 yılında Batum yakınlarındaki Maradit kasabasında doğdu.^{[2]Hasan Fehmi Paşa, Gürcistan Dostluk Derneği.} Babası Hacıoğlu Şerif Molla'dır.^{[3]Arşivlenmiş kopya.} Hasan Fehmi Paşa İstanbul'a geldikten sonra 1858 yılında dönemin birçok devlet adamı gibi Babıali Tercüme odasına girdi ve öğrenimi orada tamamladı.^{[4]Hasan Fehmi Paşa, Tarih Vakfı.} Takvim-i Vekayi ve Ceride-i Havadis gazetelerinde yazarlık yaptı. I. Meşrutiyet'in ilanı üzerine 1877 Mart-Haziran Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda İstanbul milletvekili olarak görev yaptı. 1877-1878 Osmanlı Meclis-i Mebusanı'na meclis başkanı seçildi. Mekteb-i Hukuk'ta devletler hukuku dersleri verdi.^{[5]Ali Adem Yörük, Mekteb-i Hukuk'un Kuruluşu ve Faaliyetleri, 2008, s. 73.}

1880 yılında Nafia Nazırı, 1884 yılında Adliye Nazırı oldu. 1892'de Aydın, 1895'te Selanik ve Halep valiliklerinde bulundu. Londra ve Roma gibi şehirlerde çeşitli diplomatik görevlerde bulundu. Telhis-i Hukuk-u Düvel adı altında devletler hukuku konulu bir kitap yazdı.^{[6]Telhis-i Hukuk-u Düvel, Hasan Fehmi Paşa, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul 1326} 29 Ekim 1907-2 Ağustos 1908 tarihleri arasında Şura-yı Devlet başkanı oldu. 3 ay bir aradan sonra 28 Kasım 1908-13 Nisan 1909 tarihleri arasında tekrar aynı göreve atandı. II. Meşrutiyet'in ilanı ile 1908 yılında Meclis-i Âyân azalığına getirildi.

Hasan Fehmi Paşa 1910 yılında İstanbul'da öldü. Aksaray semtindeki Kemalpaşa Camii yanında eşi Zeynep Feride Hanım tarafından yaptırılan türbeye defnedildi.

Dış bağlantılar

• Hasan Fehmi Paşa, Ayten Can Tunalı - Ankara Üniversitesi