Turkipedia
Menü
Giriş yapHesap oluştur 

Türk Kara Kuvvetleri

İçindekiler5
  1. Tarihçe
  2. Mütareke dönemi
  3. Kurtuluş Savaşı
  4. Kara Kuvvetleri Komutanlığının kuruluşu
  5. Kore Savaşı
  6. NATO ile Türk Kara Kuvvetleri
  7. Türk Kara Kuvvetleri tarihi
  8. Birimler
  9. Rütbeler
  10. Ayrıca bakınız
  11. Kaynakça

Türk Kara Kuvvetleri, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kara harekâtlarından sorumlu ana koludur. Ordu, Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra 8 Kasım 1920 tarihinde kuruldu. Kuruluşundan bu yana önemli harekâtlar arasında 1920'lerden günümüze kadar Güneydoğu ve Doğu Anadolu'daki isyanların bastırılması, Kore Savaşı'ndaki çatışmalar, 1974 Kıbrıs Harekâtı ve Suriye İç Savaşı'na yönelik mevcut Türk müdahalesi yer almaktadır. Ayrıca Soğuk Savaş sırasında NATO müttefiki olarak Sovyetler Birliği'ne karşı görev yaptı. Türk Kara Kuvvetleri, silahlı kuvvetler içinde en önde gelen konuma sahiptir. Türkiye'nin en üst rütbeli askeri yetkilisi olan Genelkurmay Başkanı'nın, atanmasından önce genellikle Türk Kara Kuvvetleri Komutanlığı görevini yürütmesi geleneksel bir uygulamadır.

Diğer iki silahlı kuvvetin yanı sıra Türk Ordusu da sık sık Türk siyasetine müdahale etti; bu gelenek artık Millî Güvenlik Kurulu reformuyla bir dereceye kadar düzenlendi. Ordu, 20. yüzyılın ikinci yarısında birkaç dönem iktidarı üstlendi ve 1960, 1971 ve 1980'de darbeler gerçekleştirdi. Son olarak 1997'de İslami eğilimli bir başbakan olan Necmettin Erbakan'ın görevden uzaklaştırılmasını sağladı.[1]Middle East: Turkey - The World Factbook. Central Intelligence Agency. 2015'in sonlarından itibaren Türk Ordusu, personel sayısını önceki on yıla benzer bir seviyeye yükseltti. Bu büyümeye katkıda bulunan faktörler arasında Türkiye’nin Kuzey Suriye'deki askeri varlığı ve PKK çatışmasının yeniden alevlenmesi yer almaktadır.[2]Axe, David. U.S. Brings Dogfighters to Counter Russians Over Syria. The Daily Beast, 3 Kasım 2015.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin ana saldırı tüfeği MPT-76'dır.

Tarihçe

Büyük Hun Devleti'ne ait ilk organize ordunun kuruluş tarihi olan MÖ 209 yılı, Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nın da kuruluş yılı olarak kabul edilir.[3]Kara Kuvvetleri Komutanlığının tarihi https://www.kkk.tsk.tr/kkksablonmaster/header/kurumsal/tarihce.aspx 1980 dönemine kadar Türk Kara Kuvvetlerinin kuruluş yıldönümü olarak Avrupa'da Roma Lejyonları'ndan sonra kurulan ilk profesyonel ordu olan Yeniçeri Ocağı'nın kuruluş yılı olan 1363 yılı, Türk Ordusunun kuruluş yılı olarak kabul edilirdi. Yeniçeriler başlangıçta devşirme sistemine dayalı olarak gayrimüslimlerden teşekkül eden bir yapı olarak oluşturulmuşsa da 17. yüzyıldan itibaren Türkler de ocağa girmeye başlamış ve temelde devşirme sistemine dayalı olarak kurulmuş olan Ocak, bu devirden itibaren Türklerin baskın unsur olduğu bir askeri yapıya dönüşmüştür.[4]Yeniçeri Ocağı tarihi.

Modern Türk Ordusunun temelleri Sultan II. Mahmud devrinde atılmıştır. Köhnemiş ve zamana uyum sağlayamayan Yeniçeri Ocağı'nın Vaka-i Hayriye ile kaldırılmasının (15 Haziran 1826) ardından Sultan II. Mahmud Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye'nin kurulmasını emretti. Avrupa'daki askeri ve teknik gelişmeleri örnek alan hızlı bir modernleşme çalışmasının içine girilerek 7 Temmuz 1826 tarihinde Sultan II. Mahmud tarafından yeni ordu kararnamesi onaylanarak imparatorluğun modern ordusu olan Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye ("Muhammed'in Muzaffer Askerleri") ordusu kuruldu.[5]Asakiri Mansurei Muhammediyye Ordusunun Kuruluşu. Bu tarihten sonra reform çalışmalarına hız veren Sultan II. Mahmud, yeni orduyu destekleyecek okullar ve kurumlar kurmaya başladı. II. Mahmud tarafından 1826 yılında başkomutanlık görevlerini yerine getirmek için yüksek askeri komutanlık olan Seraskerlik kurumu oluşturulmuş, 14 Mart 1827 tarihinde ordunun tabip ve cerrah ihtiyacını karşılamak için Türkiye'nin ilk tıp fakültesi ve modern askerî hastane GATA'nın temeli olan Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane,daha sonra 1834 yılında Fransa ve Prusya orduları örnek alınarak, avrupalı hocaların da ders verdiği modern subay okulu olan Harbiye kurulmuştur. Yeni ordunun desteklenmesi ve ülkenin daha iyi savunulabilmesi için 1834 yılında Redîf-i Asâkir-i Mansûre adıyla bir yedek ordu kurulmuş ve aynı yıl çıkarılan bir kanunnâme ile taşrada redif birlikleri kurulmaya başlamıştır. Bu birliklerin oluşturulmasından sonra “Asâkir-i Mansûre” ifadesinin yerini “Asâkir-i Nizâmiyye” almış ve uzun yıllar bu ikinci şekil kullanılmıştır. Nizamiye kelimesi bugün de varlığını korumakta, kışla girişleri bu terimle adlandırılmaktadır.[6]Asakiri Mansurei Muhammediyye.

14 Haziran 1843'te Sultan Abdülmecid ordunun ismini Asakir-i Nizamiye-i Şahane olarak değiştirmiştir.[7]Dr.Özlem İlban. ABDÜLMECİD DÖNEMİNDE TAŞRADA YAPTIRILAN KIŞLALARDAN BİR ÖRNEK:TIRNOVA KIŞLASI. İstanbul Üniversitesi Sanat Tarihi Yıllığı. Bu değişiklik sonunda ordu artık Nizamiye Ordusu olarak anılmaya başlanmıştır. Bu uygulama günümüzde de devam etmektedir. 1845'te Sultan Abdülmecid tarafından Kuleli Askeri Lisesi kurulmuş, 1848 yılında ise Kurmay Subay ve Paşa (General) yetiştirmek için Erkan-ı Harbiye Mektebi açılmıştır. 1880 yılında günümüz Genelkurmay Başkanlığına denk olan Erkân-ı Harbiye-i Umûmiye Riyaseti kurulmuştur. 1908 yılında Seraskerlik kurumunun adı Harbiye Nazırlığı olarak değiştirilerek reform çalışmaları zirveye ulaşmıştır.

9 Kasım 2016 tarihinde değiştirilerek kabul edilen Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi ile bu tarihe dek Genelkurmay Başkanlığı kuruluş ve kadrolarında bulunan Komutanlık, Millî Savunma Bakanlığı kadro ve kuruluşuna geçirilmiştir.[8]6756 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Millî Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesi Hakkında Kanun. T.C. Resmî Gazete, 24 Kasım 2016. Ayrıca aynı Kararname, cumhurbaşkanı ve başbakanın kuvvet komutanı ve astlarına emir verebilmesini ve bu emirlerin hiçbir kurum, kuruluş veya kişinin onayı olmaksızın yerine getirilmesini de hükme bağlamaktadır.[8]6756 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Millî Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesi Hakkında Kanun. T.C. Resmî Gazete, 24 Kasım 2016.

28 Haziran 1963'te Türk Ordusu 600. kuruluş yıl dönümünü kutladı. O tarihlerde, Türk Kara Kuvvetleri'nin kuruluş tarihi, yeniçeri ordusunun kurulduğu 1363 yılı olarak kabul ediliyordu. Aynı yıl, Turancılık fikrini savunan Nihal Atsız, bunu eleştirerek Hiung-nu hükümdarı Mete'nin onluk sisteme dayalı bir ordu kurduğu düşünülen tarih olan MÖ 209 yılının "Türk Ordusu"nun da gerçek kuruluş tarihi olduğunu iddia etti.[9]Nihal Atsız, "Türk Kara Ordusu Ne Zaman Kuruldu?", Orkun, Sayı: 18 (15 Temmuz 1963) 1968'te Yılmaz Öztuna ise, genelkurmay başkanı Cemal Tural'a bu öneriyi sundu.[10]Yılmaz Öztuna, "Türk Ordusu 605 yıl önce kurulmadı", Hayat Tarih Mecmuası, Sayı: 8 (Ekim 1968) 1973'te ordunun kuruluşunun 610. yıldönümü kutlanırken Atsız bu iddiayı yeniden öne sürdü.[11]Nihal Atsız, "Türk Karaordusunun Kuruluşu Meselesi", Ötüken, Sayı: 4 (1973) 12 Eylül Darbesi'nden sonra bu iddia benimsendi. Hâlen, MÖ 209, Kara Kuvvetleri Komutanlığının kuruluş yılı olarak kabul edilmektedir.[12]Kara Kuvvetleri Komutanlığının tarihi: http://www.kkk.tsk.tr/KKKHakkinda/KKKtarihce.aspx

Mütareke dönemi

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti 7 cephede savaşa 2.850.000 kişiyi silah altına alarak girdi. Bu ordu 70 piyade, 2 süvari tümeninden oluşan 24 kolordulu 9 ordu birliğiydi. Mondros Mütarekesi'nden sonra zorunlu terhislerle 50.000 kişiye inmişti. Osmanlı Ordusu'nun kalan iki kolordusundan biri Suriye-Filistin Cephesi'nden Ankara'ya nakledilen Ali Fuat (Cebesoy) komutasındaki 20. Kolordu, diğeri ise Kafkasya Cephesi'nde Erzurum'da konuşlandırılmış Kâzım Karabekir komutasındaki 15. Kolordu'ydu.

Kurtuluş Savaşı

Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Paşa, Balıkesir, 1923.
Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Paşa, Balıkesir, 1923.Yazarı bilinmiyor, Kamu malı, Wikimedia Commons

Kurtuluş Savaşı milis ve gönüllülerinden oluşan Kuva-yi Milliye, Türk Ordusu'nun temelidir. Düzenli Ordu birliklerinin Yunanlarla yapılan ilk savaşta -I. İnönü Muharebesi'nde- mevcudu 6.000 kişiydi. Bu savaşta Türk Ordusu kendisinden 3 kat üstün olan Yunan Ordusu'nu geri çekilmeye mecbur etti. Çerkez Ethem İsyanı'nın bastırılmasından sonra Çerkez Ethem birliklerinin bir kısmının düzenli orduya katılması ile birlikte mevcudu 10.000 kişiye yükseldi. I. İnönü Muharebesi'nin zaferle sonuçlanması Düzenli Türk Ordusu'na katılımı hızlandırdı. 2 ay sonra II. İnönü Muharebesi'nde ordunun mevcudu 15.000 kişiye yükseldi. Bu savaşın da zaferle sonuçlanması sonucu ordunun mevcudu hızla artmaya devam etti. 3 ay sonra yapılan Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nde ordunun mevcudu 55.000 kişiye ulaştı. Bu muharebelerin kaybedilmesi sonucu kaçak sayısı 30.000'e ulaştı, ordu mevcudu 25.000 kişiye düştü. TBMM, asker kaçaklarının "vatan haini" sayılarak İstiklal Mahkemeleri'nde yargılanması kararı aldı. Ayrıca Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'ndeki başarısızlıktan sonra TBMM başkanı Mustafa Kemal Paşa'yı Türk Ordusu Başkomutanlığına getirdi. Mustafa Kemal Paşa ilk iş olarak Tekalif-i Milliye Emirleri'ni yayınlayarak halka, savaşa katılma çağrısı yaptı. Bir dizi emirler yayınladı ve emirlerin uygulanması için Tekalif-i Milliye Komisyonları kuruldu. Mustafa Kemal Paşa'nın çağrısı sonuç verdi ve Türk Ordusu'nun mevcudu, Sakarya Meydan Muharebesi öncesi 101.727 kişiye ulaştı. Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasıyla birlikte Yunanların kesin olarak mağlup edilebilmesi için Genel Seferberlik ilan edildi. 1901 ve 1902 doğumlular asker altına alındı. Ordunun mevcudu Büyük Taarruz öncesi 186.000 kişiye ulaştı. Büyük Taarruz sırasında yapılan Dumlupınar Meydan Muharebesi'nde Yunan Ordusu'nun büyük bir bölümünün imha edilmesi ile birlikte ordu, İzmir'e doğru ilerlemeye başladı. İzmir'in kurtarılması ve Batı Anadolu'nun tamamen Yunanlardan temizlenmesi sonucu Kurtuluş Savaşı'nda çatışma dönemi fiili olarak sona erdi.

Kara Kuvvetleri Komutanlığının kuruluşu

Bolu 2. Komando Tugayı'na bağlı askerler, 2020 Bakü Zafer Geçidi'nde
Bolu 2. Komando Tugayı'na bağlı askerler, 2020 Bakü Zafer Geçidi'ndeOfficial web-site of the President of the Republic of Azerbaijan, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Kurtuluş Savaşı sonrasında 9 kolordu ve 3 süvari tümeninden oluşan 1., 2. ve 3. Ordu müfettişliği kuruldu. Ordu Komutanlıkları 1 Temmuz 1949'da[13]Millî Savunma Bakanlığı. kurulan Kara Kuvvetleri komutanlığına bağlandılar.

Kore Savaşı

1950'de Türkiye'nin Kore Savaşı'na katılmasıyla kara kuvvetlerinden 5090 kişilik bir tugay Kore Türk Tugayı adıyla Kore'ye gitti. Türk Tugayı 8 nci ABD Ordusu'na bağlandı. Tugaya "North Star- Kutup Yıldızı" kod adı verildi. Tuğgeneral Tahsin Yazıcı komutasındaki 259 subay, 18 askerî memur, 4 sivil memur, 395 astsubay, 4414 erbaş ve er olmak üzere 5090 kişilik 1. Türk tugayı, 17 Eylül 1950'de İskenderun limanından hareket ederek 12 Ekim 1950'de öncü takım Pusan limanına ulaştı ve 17 Ekim'de ana birliği de Pusan'dan karaya çıktı. Aynı gün Pusan'dan hareket ederek 20 Ekim'de Taeg'a varıp, süratle kuzeye doğru ilerleyen Birleşmiş Milletler ordularına iştirak etti. 10 Kasım'da Taeg'dan hareket ederek 21 Kasım'da Kunuri'ye vararak Amerikan 9. Kolordusu'nun sağ kanadında konuşlandırıldı.

24 Kasım 1950 sabahı kuzeye Çin sınırına doğru ilerleme emrini alan tugay Kunuri'den hareket ederek Kaechon, Sinnimni, Wawon boyunca Tokchon'a doğru yola çıktı. Ancak Çin Halk Gönüllü birlikleri cephenin arkasına sızmaya başladı. Durumu fark eden Amerika ve Güney Kore birlikleri ricat etmeye başladılar. Ancak Türk tugayına ricat emri geç ulaştı. 1. taburun etrafı kuşatılıp süngülü çatışmaya girmek zorunda kaldı. "Ricat harekâtı"nı sağlamak için sonuna kadar direnen 3. Tabur 9. Bölük imha edildi. Geri kalan Türk birlikleri ise Chongchon nehri boyunca geri çekildi. Savaş 3 yıl sürdü, savaşın başından itibaren stratejik noktalarda görev alan Türk tugayları kendisine verilen görevleri mümkün olan en iyi şekilde yerine getirmiş ve katıldığı muharebelerde; 37 subay, 26 astsubay, 658 er olmak üzere toplam 721 şehit,. 2147 yaralı, 346 hasta, 234 esir ve 175 kayıp vermiştir. 462 Türk şehidi Güney Kore'de Seul-Pusan Kasabası yakınlarındaki Tanggok mezarlığı içerisinde bulunan Pusan Şehitliği'nde bulunmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti'nin bu savaştaki personel kaybı bölgeye giden ABD ve Birleşik Krallık'tan sonra 3. sıradadır.[14]Kara Kuvvetleri Komutanlığı.

Türk Kara Kuvvetlerinin kurucusu olan Mete Han
Türk Kara Kuvvetlerinin kurucusu olan Mete HanVikiçizer, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

NATO ile Türk Kara Kuvvetleri

1952'de NATO'ya giren Türkiye, ordusunu modern silahlarla donattı. Kara Kuvvetleri son olarak 20 Temmuz 1974'te Kıbrıs Harekâtı'nı yaptı.

Türk Kara Kuvvetleri tarihi

Türkiye'de "Türk Kara Ordusu"nun kuruluş tarihi, Yeniçeri Ocağının kurulduğu 1363 yılı olarak kabul edilmekteydi. Hüseyin Nihal Atsız 1963 ve 1973'te Kara ordusunun kuruluş tarihinin Mete Han'ın tahta geçtiği MÖ 209 olması gerektiğini yazmıştır.[9]Nihal Atsız, "Türk Kara Ordusu Ne Zaman Kuruldu?", Orkun, Sayı: 18 (15 Temmuz 1963)[11]Nihal Atsız, "Türk Karaordusunun Kuruluşu Meselesi", Ötüken, Sayı: 4 (1973)

Atsız, MÖ 200 yıllarından beri tarihi belgelerde bahsi geçen bir milletin, 16 yüzyıl süresince ordusu olmadan yaşadığını söylemenin, Doğu Roma İmparatorluğu'na karşı galibiyet kazanılan Malazgirt Savaşı gibi ve benzeri büyük savaşları düzenli Türk Ordularının değil gayri muntazam çetelerin yapmış olacağını kabul etmenin hatalı olduğunu yazdı. Atsız ayrıca, MÖ 209 yılında Mete tarafından orduların 10, 100, 1000 kişilk birimlere ayrıldığını bu birliklerin komutanlarının buyruklarının kayıtsız şartsız uygulandığını yazdı.

Atsız'ın görüşlerini benimseyen Yılmaz Öztuna da 1968'de dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Cemal Tural'a Türk Kara Kuvvetlerinin kuruluş tarihinin MÖ 209 olması teklifini yaptı.[10]Yılmaz Öztuna, "Türk Ordusu 605 yıl önce kurulmadı", Hayat Tarih Mecmuası, Sayı: 8 (Ekim 1968) Sonraları, K.K.K kuruluş tarihini MÖ 209 olarak değiştirdi.

Birimler

  • Kara Kuvvetleri Komutanlığı (KKK) - Ankara

Rütbeler

Ayrıca bakınız

Bağlı olduğu birim

Diğer kuvvetler

Daha fazlası

Kaynakça

  1. 1.Middle East: Turkey - The World Factbook. Central Intelligence Agency. cia.gov
  2. 2.Axe, David. U.S. Brings Dogfighters to Counter Russians Over Syria. The Daily Beast, 3 Kasım 2015. thedailybeast.com
  3. 3.Kara Kuvvetleri Komutanlığının tarihi https://www.kkk.tsk.tr/kkksablonmaster/header/kurumsal/tarihce.aspx kkk.tsk.tr
  4. 4.Yeniçeri Ocağı tarihi. islamansiklopedisi.org.tr
  5. 5.Asakiri Mansurei Muhammediyye Ordusunun Kuruluşu. ctad.hacettepe.edu.tr
  6. 6.Asakiri Mansurei Muhammediyye. islamansiklopedisi.org.tr
  7. 7.Dr.Özlem İlban. ABDÜLMECİD DÖNEMİNDE TAŞRADA YAPTIRILAN KIŞLALARDAN BİR ÖRNEK:TIRNOVA KIŞLASI. İstanbul Üniversitesi Sanat Tarihi Yıllığı. dergipark.org.tr
  8. 8.6756 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Millî Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesi Hakkında Kanun. T.C. Resmî Gazete, 24 Kasım 2016. resmigazete.gov.tr
  9. 9.Nihal Atsız, "Türk Kara Ordusu Ne Zaman Kuruldu?", Orkun, Sayı: 18 (15 Temmuz 1963)
  10. 10.Yılmaz Öztuna, "Türk Ordusu 605 yıl önce kurulmadı", Hayat Tarih Mecmuası, Sayı: 8 (Ekim 1968)
  11. 11.Nihal Atsız, "Türk Karaordusunun Kuruluşu Meselesi", Ötüken, Sayı: 4 (1973)
  12. 12.Kara Kuvvetleri Komutanlığının tarihi: http://www.kkk.tsk.tr/KKKHakkinda/KKKtarihce.aspx kkk.tsk.tr
  13. 13.Millî Savunma Bakanlığı. asal.msb.gov.tr
  14. 14.Kara Kuvvetleri Komutanlığı. kkk.tsk.tr
  15. 15.President calls for national unity , Turkish Daily News, Thursday, September 13, 2007 turkishdailynews.com.tr
  16. 16.Unification of Culture and Tourism Ministries constitutional One soldier killed, three injured in terrorist attack Minister Cicek says Turkey's credit , Turkish Daily News, October 17, 2003. turkishdailynews.com.tr
  17. 17.Sarıkamış Motorize Tugayı, Komando Tugayı Oldu. karsmanset.com
  18. 18.Kara Havacılık Okulu projesi revize edildi. hurriyet.com.tr