Sart

Sart, Orta Asya’da medeni halde yerleşik yaşam süren Türkîler ve Tacikler için kullanılan Soğdca kökenli tarihsel bir etnonimdir. Genellikle Türkçe ve Farsça olmak üzere iki dili konuşan bu halk, benzer kültürel geleneklere sahip ve aynı ekonomik rolü üstleniyordu.

Kırsal ve göçebe yaşam tarzlarına ve değerlerine gururla bağlı olan Kazaklar, Kırgızlar ve Türkmenler, Sartların son derece Farsçalaşmış olan Türkçe konuşma biçimini hiç sevmiyorlardı. Bu durum, 11. yüzyılda yaşamış Türk alimi Kâşgarlı Mahmud’un, Soğdlaşmış kentli Türklere karşı sergilediği önyargıyla karşılaştırılabilir. Bu arada Farsça'nın Tacik lehçesi, Türkçe kelime dağarcığını ve sözdizimini benimsemeye başlamıştı; bu da lehçenin standart Farsçadan uzaklaşıp Türkçeye yaklaşmasına neden olmuştur.

Köken ve kullanımları

Muhtemelen Soğdca'da, tüccar veya kervan lideri anlamına gelen "sʾrth" kelimesinden gelir.

Reşîdüddîn Hemedânî, Câmiu't-Tevârîh adlı eserinde, Cengiz Han’ın Karlukların beyi Arslan Han’a, Uygurlar ve Özbekleri ifade eden “Sartaktay” unvanının verilmesini emrettiğini yazmaktadır.^{[1]Dagiev, Dagikhudo. Regime Transition in Central Asia: Stateness, Nationalism and Political Change in Tajikistan and Uzbekistan. Taylor & Francis, 2013, s. 28.}