Rodos Kuşatması (1522)

Rodos Kuşatması ya da Rodos'un Fethi, Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı İmparatorluğu ordusunun, 1522 yılında Rodos Adası'nı egemenliği altında tutan Hospitalier Şövalyeleri'ne karşı gerçekleştirdiği askeri harekâttır.^{[1]Süleyman the Magnificent and the Ottoman Empire. 2003.}

26 Haziran 1522'de Osmanlı donanmasının adaya ulaşmasıyla başlayan ve yaklaşık altı ay süren bu yoğun kuşatma, 20 Aralık 1522'de şövalyelerin teslim olup kaleyi tahliye etmeyi kabul etmesiyle sonuçlandı. Bu zaferle birlikte Doğu Akdeniz'deki Osmanlı deniz ticareti ve hac yollarının güvenliği kesin olarak sağlandı, şövalyeler ise adayı terk ederek Malta'ya yerleşmek zorunda kaldı.

Kuşatma öncesi

Rodos'a sığınmış olan Hospitalier Şövalyeleri korsancılık ile Osmanlı ticaretine zarar vermekteydi. Rodos'u daha önce II. Mehmed'in orduları kuşatmış lakin alamamıştır. I. Selim'in de kuşatmaya genelde olumsuz baktığı tarihçilerce bildirilir.^{[2]Kanuni Sultan Süleyman ve Hürrem Sultan. 2011.} Rodos'u almadan, Suriye ve Mısır'ı idare etmenin imkânsız olduğunu düşünen Kanuni Sultan Süleyman,^{[3]Rodos’un Fethi.} Belgrad'ı fethettikten sonra (1521), Rodos'a yönelmiştir.

Parlak Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı donanması 5 Haziran 1522'de İstanbul'dan hareket etti.^{[4]"Peçevi Tarihi", İbrahim Peçevi, c.I, İstanbul, Matbaa-i Amire 1383, s.71} Çanakkale Boğazı'ndan çıkıp Bababurnu'nu geçtiğinde Kurdoğlu Muslihiddin Reis de donanmaya katıldı. Donanma Çeşme'de asker ve cephane takviyesi alırken İkinci Vezir Mustafa Paşa da Sakız'ı yöneten Cenevizli Giustiniani ailesini kabul etti. Donanma 23 Haziran'da Rodos'un kuzeyine ulaşırken Kara Murad Reis'e Rodos'un batısındaki Herke adasının zaptedilmesi görevi verildi. Donanmanın asıl bölümü ise 24 Haziran'da Villanova şatosu açıklarına demirledi ve bölgeye 10.000 askerlik çıkarma yaptı. 26 Haziran'da ise Öküz Burnu mevkiine ikinci ve (kuşatma toplarının da karaya çıkartıldığı) asıl çıkarma yapıldı ve iki köprübaşı tutulmuş oldu.

Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusu ise 18 Haziran 1522'de Üsküdar'dan hareket etti.^{[4]"Peçevi Tarihi", İbrahim Peçevi, c.I, İstanbul, Matbaa-i Amire 1383, s.71} Kütahya'da Anadolu Beylerbeyi Güzelce Kasım Paşa ve eyalet askerleri de orduya iltihak etti. 26 Temmuz'da ise tüm Osmanlı ordusu Marmaris'e ulaştı ve 28 Temmuz'da Kanuni Sultan Süleyman'ın da adaya geçişiyle çıkarma harekâtı tamamlandı.

Kuşatma

Kuşatma düzeni

Rodos adasının kuzeyi Osmanlı donanması tarafından tutulup, iki köprübaşı temin edildikten sonra, Osmanlı ordusu kuşatma düzeni aldı. Buna göre; merkezde İkinci Vezir Damat Mustafa Paşa komutasında yeniçeriler ve sipahiler konuşlanırken, Kanuni Sultan Süleyman'ın karargâhı ise (Türklerin Kızıltepe dedikleri) Saint Cosme ve Saint Damien tepesine kuruldu. Bu kuvvetlerin karşısında İngiliz ve İspanyol askerleri bulunmaktaydı. Donanmayla temas halindeki sağ kanatta Sadrazam Pîrî Mehmed Paşa ve Anadolu Beylerbeyi Güzelce Kasım Paşa komutasındaki Anadolu eyalet askerleri konuşlandı. Bu kuvvetlerin karşısında İtalyan ve Provence askerleri bulunmaktaydı. Keza donanmayla temas halindeki sol kanatta ise İkinci Vezir Ahmed Paşa ve Rumeli Beylerbeyi Ayas Mehmed Paşa komutasındaki Rumeli eyalet askerleri konuşlandı. Bu kuvvetlerin karşısında ise Alman ve Fransız askerleri vardı. 58 kuşatma ve 12 havan topu da merkez ve kanatlar arasında paylaştırıldı.^{[5]"İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi", İ. H. Danişment, c.3, s.83}

Kuşatmanın başlaması

Kanuni Sultan Süleyman'ın 28 Temmuz'da adaya geçtiği gün askerlere ertesi gün taarruzun başlayacağı bildirildi. 29 Temmuz sabahında şiddetli bombardıman başladı ve kaleden de aynı şiddetle mukabele gördü. Bununla birlikte, 10 Ağustos'a kadar süren bombardıman, Şövalyelerin surların dış cephesini yumuşak taşla kaplamış olmaları ve güllelerin tahribat yapmaktansa saplanıp kalması nedeniyle beklenen etkiyi yaratamadı. Bunun üzerine donanma devreye sokularak denizden de surların üzerinden yapılan aşırtma atışlarla suriçinde yangınlar çıkarıldı. 9 Ağustos'ta erzak, barut ve 3.000 askerle Mısır'dan gelen takviye filo Osmanlı ordusuna moral sağladı.

Rodos kalesinin teslimi

Kanuni Sultan Süleyman, Sadrazam Pîrî Mehmed Paşa'yı Saint Jean Şövalyelerinin elçileriyle müzakere etmekle görevlendirdi. Müzakereler sonucunda aşağıdaki koşullarla anlaşmaya varıldı:^{[6]"Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi, Rodos'un Fethi", ATASE Yayınları, Ankara (1979), s.62}

1- Rodos Şövalyeleri kişisel eşya ve silahlarıyla Rodos ve bağlı adalardan 12 gün zarfında çekilerek ayrılacaklardır. 2- Rodos'tan ayrılacakların Girit/Kandiye limanına kadar nakilleri Türk gemileriyle yapılacaktır. 3- [Şövalyelerin çekileceği] 12 günlük süre zarfında Rodos kalesine sadece 4.000 kişilik yeniçeri birliği girecek, kuşatma ordusunun geri kalan bölümü kalenin bir mil açığına çekilecektir. 4- Şehirde kalacak olanların dinî ayinlerinde serbest olacaktır. 5- Rodos'ta kalacak olanlardan arzu edenler üç yıl zarfında Rodos'u terk edebileceklerdir. 6- Rodos ahalisi beş yıl süreyle vergide muaf olacaktır. 7- Ada'dan Kapıkulu ocakları için devşirme alınmayacaktır. 8- İşbu anlaşma koşullarının eksiksiz uygulanması için 25 Şövalye ile Rodos halkı ilerigelenlerinden 25 kişi Osmanlı karargâhında rehin tutulacaktır.

Kuşatma sonrası

Osmanlıların Akdeniz'de güvenliği sağlaması kolaylaşmıştır. Fetihten sonra halka büyük imtiyazlar verilerek adaya Anadolu'dan Türk nüfusu yerleştirilmiştir. Cezayir-i Bahr-i Sefid (Akdeniz Adaları) eyaletine bağlanmıştır.^{[7]Çelebi, Evliya. Trans. by von Hammer, Joseph. Narrative of travels in Europe, Asia, and Africa in the seventeenth century , Vol. 1, p. 91. Parbury, Allen, & Co. (London), 1834. Accessed 10 Sept 2011.} Sancakbeyi olarak da Mehmed Bey tayin edilmiştir.^{[8]RODOS’UN FETHİ.}

Popüler Kültür

Halit Ergenç'in Kanuni Sultan Süleyman rolünde oynadığı Muhteşem Yüzyıl dizisinin 10. bölümünde Rodos Adası'nın Fethi gösterilmiştir.^{[9]Muhteşem Yüzyıl, 10. Bölüm.}

Ayrıca bakınız

• Kıbrıs'ın Fethi