Kumandılar

Kumandılar (kendilerince: Къуманды Kumandı, Къубанды Kubandı, Къуўанды Kuwandı, Къувандыг Kuvandıg; Rusça Кумандинцы Kumandintsı), Rusya'nın orta güney bölgesindeki Altay Krayı, Altay Cumhuriyeti ile Kemerovo Oblastında yaşayan Türk halklarından Altayların 3000 kişilik kabilesi. UNESCO'ya göre dilleri ve kültürleri yok olma tehlikesindedir.^{[1]Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia: The Kumandin Language.}

Coğrafya

Rusya'nın daha çok Altay Krayında Biy Nehri civarındaki Biyskiy, Krasnogorskiy ve Soltonskiy rayonlarında (2002 rakamlarına göre 1663 kişi), biraz da Altay Cumhuriyetinin Turaçak rayonunda (931 kişi), çok az olarak da Kemerovo Oblastında (226 kişi) yaşarlar.

Boyları

Eskiden sayıları 39 olan söök sayısının Ruslarla birlikte yaşamaya başladıktan sonra zamanla unutularak bugün 10 civarında olduğu ifade ediliyor: Şabat, Çedirbek, Kızılkös, Apaşkös, Toñ~Ton, Toñıl~Tunal, Sakpıjık~Sakpıjok, Toguz, Komnoş~Komdoş, Küzen.^{[2]Figen Güner Dilek (2008), Altay Türklerinde akrabalık , Ahmet B. Ercilasun Armağanı, Akçağ Basım Yayım Pazarlama A.Ş., Ankara}

Wilhelm Radloff'a göre Kumandılar iki zaysanlık [jайсан] (Aşağı Kumandılar, Yukarı Kumandılar) ve altı söök [сӧӧк] (Sô, Kubandı, Tastar, Yutı, Çabraş ve Tôn-Kubandı) olarak yapılanmışlardır:^{[3]W. Radloff, Sibirya’dan 1.Cilt, S.200}

• Aşağı Kumandılar (kendilerince: Örö Kumandı/Kuvandı/Kıvandı)

• Sô

• Kubandı

• Yukarı Kumandılar (kendilerince: Altına Kumandı/Kuvandı/Kıvandı)

• Tastar

• Yutı

• Çabraş

• Tôn-Kubandı

L. P. Potapov tarafından yapılan düzenleme ise şöyledir:^{[4]Potapov L.P., "Ethnic composition and origin of Altaians. Historical ethnographical essay", p. 21}

Barınakları

Wilhelm Radloff'a göre^{[3]W. Radloff, Sibirya’dan 1.Cilt, S.200} Kumandıların barınakları genellikle ağaç kütüklerinden yapılmış kaba baraka, toprak kulübe ve kayın ağacının kabuğundan yapılmış çadırlardan ibarettir.

Dil

Kumandıların dilleri Kumandıca (MultiTree 1p0^{[5]Arşivlenmiş kopya.}), Altaycanın Kuzey Altaycası denen lehçe grubuna girer ve bu gruptaki Tuba ve Çalkanduların lehçelerine benzer.^{[1]Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia: The Kumandin Language.}

2010 sayımına göre kendini Kumandı olarak niteleyen 3114 kişiden ancak 738^{[6]Всероссийская перепись населения 2002 года. Том 13. «Коренные малочисленные народы Российской Федерации».} ya da 1044^{[1]Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia: The Kumandin Language.} kadarı Kumandıcayı konuşabildiği kaydedilmiştir.