Altayca

Altayca veya Altay Türkçesi, Türk dillerinin Sibirya grubunda yer alan bir dildir. Rusya içindeki Altay Cumhuriyeti'nin resmî dilidir. Altayca, 1948 yılına kadar Oyrot dili (ойрот) olarak adlandırılmıştır. Rusya'nın 2010 nüfus sayımı verilerine göre dil yaklaşık 55.000 kişi tarafından konuşulmaktadır.^{[1]Dillere göre Rusya Federasyonu nüfusu (Rusça). Rus İstatistik Bürosu.}

Dil, Altay Krayı'nda konuşulan Kuzey Altayca ile Altay Cumhuriyeti'nde konuşulan Güney Altayca olmak üzere iki lehçeye sahiptir, ancak bu iki lehçe tamamıyla karşılıklı anlaşılabilir değildir.^{[2]Raymond G. Gordon Jr., ed. 2005. Ethnologue: Languages of the World. 15th edition. Dallas: Summer Institute of Linguistics.} Dilin Kiril alfabesi ile yazılan standart formu Güney Altayca'yı baz almakta olup, 2006 yılında Kuzey Altayca'nın yazımı için Kiril alfabesi asıllı bir sistem de geliştirilmiştir.^{[3]В Алтайском крае издана азбука кумандинского языка. 2006.}

Sınıflandırma

Altayca, Altay Dağları'nın çevrelediği bir alanda konuşulur ve genellikle Şorca ve Hakasça dillerine coğrafi açıdan yakınlığı dolayısıyla Türki dillerin Kuzey (Sibirya) alt grubu içinde değerlendirilir,^{[4]Ethnologue report for Northern Turkic. SIL International, 2005.} ancak coğrafi olarak diğer dillerden nispeten izole olması nedeniyle bu sınıflandırma tartışmalıdır. Kıpçak grubu içinde yer alan Kırgızcaya yakın özellikler göstermesi yüzünden bu sınıfa da dahil edilmiştir. Talat Tekin dilin güney lehçesini diğer Türk dilleri içerisinde ayrı bir alt gruba sokmuş iken, Kuzey lehçesini Şorcanın Kondoma lehçesi ve Çulımca ile birlikte sınıflandırmıştır.^{[5]Tekin, Tâlat. A New Classification of the Chuvash-Turkic Languages. Erdem, Ocak 1989, s. 129-139.}

Coğrafi dağılımı

Altayca, temel olarak Altay Cumhuriyeti'nde (Güney Altay) ve Altay Kray'da (Kuzey Altay) konuşulur.

Statüsü

Altayca, Rusça ile birlikte Altay Cumhuriyeti'nin resmî dilidir. Resmî dil olarak Altay dili, Altay-kiji olarak adlandırılan Güney diyalekti üzerinde gelişmiştir.

Diyalektleri

Altay dili, Kuzey ve Güney diyalektlerine ayrılır. Bu diyalektler de ayrıca pek çok alt diyalekti içerir. Başlıca diyalektleri aşağıdaki gibidir:

• Güney Altay

• Asıl Altay

• Mayma

• Telengit

• Tölös

• Çuy

• Teleut

• Kuzey Altay

• Tuba

• Kumandı

• Turaçak

• Solton

• Starobardin

• Çalkan ya da Çalkandu (Kuu, Lebedin olarak da bilinir)

Dış bağlantılar

• Türkiye'de Altay Türkçesi üzerine yapılmış olan lisansüstü tezleri

• Altayca ve Türkçenin karşılaştırılmalı ses ve şekil bilgisi

• Altay alfabesi

• Altayca deyişler( 2009-10-25)

• Rusça–Altayca Online Sözlük