III. Mustafa

III. Mustafa (مصطفى ثالث), divan edebiyatındaki mahlasıyla Cihangir; (28 Ocak 1717 Edirne – 21 Ocak 1774 İstanbul), 26. Osmanlı padişahı ve 105. İslam halifesi.^{[1]MUSTAFA III - TDV İslâm Ansiklopedisi.}

Babası Sultan III. Ahmed, annesi Emine Mihrişah Kadın'dır. Babasının 1730'da padişahlıktan çekilmesinden sonra yirmi yedi yıl kafes hayatı yaşamıştır. Amcasının oğlu III. Osman'ın ölümü üzerine 1757'de tahta geçmiştir.^{[2]Türklerin unuttuğu sıradışı bir padişah. Tarih Dergisi, Mart 2017.}

Saltanatı

Başa geçtikten sonra sadrazam Koca Mehmed Râgıb Paşa'yı görevde bıraktı. Malî durumu düzeltmek için sarayın giderlerini azalttı ve yolsuzlukların üzerine gitti ancak başarılı olamadı. Orduda topçu sınıfını düzeltmek için Baron de Tott'a "Sürat topçuları" adında askerî bir birlik kurdurdu. Rusların 1770'te Çeşme'de Osmanlı donanmasını yakmaları üzerine yeni bir donanma hazırlanmasına çalıştı. Bu donanmanın subaylarını yetiştirmek üzere 1773 yılında Mühendishane-i Bahr-i Hümayun'u kurdurdu. Laleli Camii'ni yaptırdı. Ayrıca depremde yıkılan Fatih Camii'ni yeniden yaptırdı.^{[3]MUSTAFA III. TDV İslam Ansiklopedisi.}

Saltanatının son dönemine 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı hâkim oldu. III. Mustafa ordusunun zayıflığını bilmekle beraber II. Katerina döneminde Rusya'nın Lehistan'a yaptığı müdahaleler yüzünden Rusya'ya karşı savaş ilan etti. Savaş sırasında Baltık Denizi'nden yola çıkan Rus Donanması Çeşme'de Osmanlı donanmasını yaktı. III. Mustafa savaşı bitirmek için girişimlerde bulundu ancak başarılı olamadı. Savaş sürerken öldü. Laleli'de kendi yaptırdığı Laleli Külliyesi içindeki III. Mustafa Türbesi'nde yatmaktadır.^{[4]LALELI SULTAN III. MUSTAFA TÜRBESI.[5]Belediyesi, T. C. Eyüpsultan. Şah Sultan Türbesi.}

Ailesi

Eşleri

1. Mihrişah Valide Sultan (Başkadınefendi)- III. Mustafa'nın başkadınıdır. Emine Mihrişah olarak da bilinir. Gürcü veya Cenevizli olduğu iddia edilir. III. Selim, Hibetullah ve Fatıma sultanların annesidir.^{[6]Sakaoğlu, Necdet. Bu Mülkün Kadın Sultanları. Alfa Yayınları, 2015, s. 464.}

2. Mihrişah Kadın (II. Kadınefendi)

3. Adilşah Kadın- Çerkes asıllıdır. Beyhan Sultan ve Hatice Sultan'ın annesiydi.^{[6]Sakaoğlu, Necdet. Bu Mülkün Kadın Sultanları. Alfa Yayınları, 2015, s. 464.}

4. Rif'at Kadın- Hür bir kadındı. III. Mustafa onu İstanbul'da tebdil gezerken gördü. Daha sonra hareme girmeden önce eğitilmesi için sadrazamın eşine teslim edildi. Şah Sultan'ın annesiydi. III. Mustafa'nın ölümünden sonra ailesinin yanına döndü. Haydarpaşa Mezarlığı'na defnedildi.^{[6]Sakaoğlu, Necdet. Bu Mülkün Kadın Sultanları. Alfa Yayınları, 2015, s. 464.}

5. Aynülhayat Kadın- Mihrümah Sultan'ın annesidir. Bir kitabede III. Mustafa'nın nikahlı eşi olduğu yazılıdır.^{[6]Sakaoğlu, Necdet. Bu Mülkün Kadın Sultanları. Alfa Yayınları, 2015, s. 464.}

6. Fehime Hanım- Doğum sırasında hayatını kaybettiği için bazı kaynaklarda "şehide" sayıldığı yazılıdır.^{[6]Sakaoğlu, Necdet. Bu Mülkün Kadın Sultanları. Alfa Yayınları, 2015, s. 464.}

Erkek Çocukları

1. III. Selim^{[7]Osmanlı Padişahları. Türk Tarih Kurumu.}

2. Şehzade Mehmed^{[7]Osmanlı Padişahları. Türk Tarih Kurumu.}

Kız Çocukları

1. Hatice Sultan

2. Şah Sultan^{[7]Osmanlı Padişahları. Türk Tarih Kurumu.}

3. Fatma Sultan^{[7]Osmanlı Padişahları. Türk Tarih Kurumu.}

4. Beyhan Sultan^{[7]Osmanlı Padişahları. Türk Tarih Kurumu.}

5. Fatma Sultan^{[7]Osmanlı Padişahları. Türk Tarih Kurumu.}

6. Hibetullah Sultan^{[7]Osmanlı Padişahları. Türk Tarih Kurumu.}

Dış bağlantılar

• say.357-373

• say.246-250