Beyhan Sultan (III. Mustafa'nın kızı)

Beyhan Sultan (15 Aralık 1765, İstanbul - 7 Kasım 1824, İstanbul), Osmanlı padişahı III. Mustafa'nın kızı, III. Selim ile Hatice Sultan'ın kız kardeşi.

İlk yılları

Beyhan Sultan 15 Aralık 1765'te Topkapı Sarayı'nda doğdu. Babası Sultan III. Mustafa ve annesi Adilşah Kadın idi. Kendisinden iki yaş küçük Hatice Sultan adında bir kız kardeşi vardı. 1774 yılında babasının ölümünden sonra dokuz yaşındayken annesi ve kız kardeşini Eski Saray'a kadar takip etti.

Evlilik

1784'te, amcası I. Abdülhamid tarafından Halep valisi Silahdar Mustafa Paşa ile evlendirildi. Evlilik, paşanın İstanbul'a dönüşünden sonra 29 Nisan 1784'te gerçekleşti. 5 Mayıs'ta çeyizi ve ertesi gün Beyhan Sultan, Topkapı Sarayı'ndan Cağaloğlu'ndaki sarayına nakledildi. On dokuz yaşındaydı.

Beyhan Sultan'ın 1785 doğumlu Hatice Hanımsultan adında bir kızı vardı, 1799'da evlendi. 1798 yılında kocasının ölümü üzerine dul kaldı, ve kuşağının çoğu prensesleri gibi yeniden evlenmedi.^{[1]Histoire économique et sociale de l'Empire ottoman et de la Turquie (1326-1960): actes du sixième congrès international tenu à Aix-en-Provence du 1er au 4 juillet 1992. Peeters Publishers, 1995, s. 574 n. 5.}

Beyhan, kendi kızı olarak, kuzeni Sultan'ın II. Mahmud eşi ve Mihrimah Sultan annesi olacak olan gelecekteki imparatorluk eşi Hoşyar Kadın'ı evlat edinmişti.

Araziler ve bağışlar

Beyhan, kardeşi III. Selim ve amcası Abdülhamid'den çok sayıda mukata'as aldı. Zengin bir prensesti, Boğaz'da (Beşiktaş, Arnavutköy) iki saraya sahipti. Lale Devri eğlencelerinin mekânlarından biri olan Eski Çırağan Sarayı da kendisine verildi. 1802'de Andrusa, Kalamata, Fanar, Karitena ve Londar ilçelerinde malikanlar aldı. 1796'da, caizyeyi toplamak için ajanı (kethüda) olarak bu ilçelerin voyvodası olan Numan ağa'yı atadı ve avariz çiftliklerinden aidat aldı. 1802'de eski bir voyvoda olan Hüseyn ağa çok baskıcı olunca Al-Hac Hasan ağa'yı kethüdası olarak atadı. Ayrıca 1789'da Andros ve Syros adalarının malikanesini almış görünüyor.^{[2]Zarinebaf, Fariba. Historical and Economic Geography of Ottoman Greece (Hesperia Supplement 34), s. 39.}

1801'de İstanbul'un Kuruçeşme mahallesine kendi adına bir çeşme yaptırdı. 1804 yılında Akıntıburnu'nun kıyısına kendi adına bir çeşme yaptırdı. 1817'de Hırka-i Şerif'te bulunan Mesih Paşa Çeşmesini onardı. Beyhan Sultan, kardeşi Selim döneminde de saraylarının yanına iki çeşme yaptırdı: Yeşilioğlu Sarayı çevresinde, annesinin anısına Hatice Sultan Sarayı'nın karşısında.

Sanatın koruyucusu

Beyhan, kardeşi Selim ve kız kardeşi Hatice Sultan'ın sanata büyük bir hevesleri vardı.^{[3]Sultanın Konuları: Kültür ve Günlük Yaşam Osmanlı İmparatorluğu'nda. IBTauris, 29 Kasım 2005, s. 232.} Hem Beyhan hem de Selim, muhtemelen bir çağın büyük şairi ve onun patronlarıydı.^{[4]C Abd Al-Qādir Şiirinde Wahdat Al-Wujūd'un Fikirleri Bīdil (Farsça), İbrahim Hakkı Erzurumlu (Osmanlı Türkçesi) ve Hamzah Fansuri (Malay), Cilt 2. Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley, 1989, s. 270.} Doğmuş ve eğitim görmüş İstanbul'da bir Mevlevi dervişinin oğlu, Galata tekkesinin şeyhi oldu.^{[5]Menemencioğlu, Nermin. The Penguin of Turksih kitabı ayet. Penguin, 30 Kasım 1978, s. 12.} Ayrıca şiirlerinin kopyaları da vardı.^{[3]Sultanın Konuları: Kültür ve Günlük Yaşam Osmanlı İmparatorluğu'nda. IBTauris, 29 Kasım 2005, s. 232.}

Ölüm

Beyhan Sultan, 7 Kasım 1824'te elli sekiz yaşında ölmüş ve Eyüp'te bulunan Mihrişah Sultan'ın türbesine defnedilmiştir.