Turkipedia
Menü
Giriş yapHesap oluştur 

Gülşah Hatun

Gülşah Hatun (Osmanlıca: غولشاه خاتون; d. 1435, Konya - ö. 1487, Bursa), Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmed'in ikinci eşi ve Şehzade Mustafa'nın annesidir.

Karamanoğulları Beyliği'nden İbrahim Bey'in kızı[1]Öztuna, Yılmaz. Devletler ve Hânedanlar Türkiye (1074-1990). Kültür Bakanlığı Yayınları, 1996, s. 126.[2]Tirmikçioğlu, Zeynep (2020). Father, Son and the Poison: A Reevaluation of the Deaths of Fatih Sultan Mehmed and his sons Şehzade Mustafa, Cem Sultan and Bayezid II in the Light of Fifteenth Century Poisons[3]KARAKOÇ, Kübra. XIV. VE XV. YÜZYILLARDA OSMANLI HANEDANINDA GERÇEKLEŞEN EVLİLİKLER. İSAM. ya da cariye[4]Tektaş, Nazım. Harem'den Taşanlar. Çatı Kitapları, 2009, s. 58.[5]Freely, John. The grand Turk : Sultan Mehmet II, s. 19.[6]Sakaoğlu, Necdet. Bu Mülkün Kadın Sultanları. Alfa Yayınları, s. 173.[7]Peirce, Leslie. Harem-i Hümayun. Islık Yayınları, s. 74. olduğuna dair görüşler vardır.

Karaman Sancakbeyi Şehzade Mustafa'nın annesidir. Oğlunun sancakbeyliği görevi esnasında Manisa'da,[8]Uzunçarşılı, İ. H. (1975). Sancağa Çıkarılan Osmanlı Şehzadeleri. BELLETEN, 39(156), 659-696. https://doi.org/10.37879/ttkbelleten.1166695 daha sonra 1466-1474 arasında oğlunun asıl sancağı olan Konya ve Karaman'da bulundu. Oğlu Şehzade Mustafa'nın 1474 yılında vefatı üzerine Bursa'ya gitti. Oğlunun vefatı sonrası Gülşah hatuna Dimetoka'da ki Sığırcalu köyü gelirleri verildi ve Bursa da ki türbesinin bakımı için vakfedilerek mülke çevrildi. Öldüğü 1487 yılına kadar burada yaşadı.[9]Sakaoğlu, Necdet. "Bu Mülkün Kadın Sultanları". Alfa Tarih, 2015, s. 173,174. Türbesi kayınpederi II. Murad tarafından yaptırılmış camide bulunmaktadır.[10]Osmanlı Tarihi, II. Cilt, 10. baskı, sf: 108, Türk Tarih Kurumu Yayınları-2011, Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı

Unvanı

Maaş defterlerine Gülşah Hatun, "Yüce ve muhterem hatun" (veya "En Saygıdeğer Hanım") anlamına gelen "Hazret-i Hatun-ı Muʿazzama" unvanıyla kaydedilmiştir.[11]T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi, TSMA, D 8030, 1b; D 10052, 1b

Yaptırdığı Hayır İşleri

Yunanistan'ın Karaferye (Veria) şehrinde yer alan Gülşah Hatun Mescidi, Fatih Sultan Mehmed’in eşi Gülşah Hatun adına kurulmuş tarihi bir Osmanlı vakıf eseridir. Kayıtlarda 15. yüzyıla dayanan mescit, bölgedeki Osmanlı kadınlarının mimari bağışçılık kültürünü yansıtan ancak günümüze ulaşamamış tarihi bir yapıdır. Ayrıntılarına dair başlıca tarihi ve coğrafi bilgiler şunlardır: Bulunduğu Konum: Tarihi Makedonya bölgesinde, günümüzde Yunanistan sınırları içinde yer alan Karaferye (Veria) şehrindedir. Kökeni: Fatih Sultan Mehmed'in eşi ve Şehzade Mustafa'nın annesi olan Gülşah Hatun'a tahsis edilen gelirlerin (dirlik) vakfa dönüştürülmesiyle inşa edilmiştir. Tarihi Kayıtlar: 1085 tarihli Perâkende Cihat Defteri'nde iki kez ve 1674-1675 yıllarındaki tahrir defterlerinde kayıtları bulunmaktadır. Günümüzdeki Durumu: Şehirdeki pek çok Osmanlı eseri gibi fiziki olarak günümüze kadar varlığını koruyamamıştır. Mescidin hafızası arşiv belgelerinde ve akademik kaynaklarda yaşamaktadır.

Oğlunun Vefatı Sonrası Yaşamı

Gülşah Hatun, oğlunun ölümünden haberdar edilmemişti ve cesedini taşıyan araba sarayın önünde durduğunda, o ve maiyetindeki kadınlar ağıt yakmaya başladılar. Babinger, Mustafa'nın kızı Nergiszade Ferahşad Hatun'un da büyükannesinin kederini paylaştığını ve ağıtların sonsuza dek sürdüğünü yazdı. Mehmed, ihtiyaç duyduğu kızlarla birlikte Bursa'da kalması için haber gönderdi. Mehmed ayrıca onun için iyi bir yer ayarladı ve orada onurlu bir şekilde yaşamasını sağladı. Mustafa'nın kızı, annesi ve diğer tüm kadınların, ölen oğlunun sarayına ait diğer tüm kadınlarla birlikte İstanbul'a gelmelerini emretti. Tüm kadınlar, Mehmed'in haremindeki kadınların kaldığı saraya yerleştirildi ve birkaç gün sonra kızlar saray mensuplarıyla evlendirildi. Nergisşah Ferahşad , 1480 yılında Şehzade Bayezid'in (müstakbel II. Bayezid ) en büyük oğlu olan kuzeni Şehzade Abdullah ile evlendi

Popüler kültürdeki yeri

Kaynakça

  1. 1.Öztuna, Yılmaz. Devletler ve Hânedanlar Türkiye (1074-1990). Kültür Bakanlığı Yayınları, 1996, s. 126.
  2. 2.Tirmikçioğlu, Zeynep (2020). Father, Son and the Poison: A Reevaluation of the Deaths of Fatih Sultan Mehmed and his sons Şehzade Mustafa, Cem Sultan and Bayezid II in the Light of Fifteenth Century Poisons
  3. 3.KARAKOÇ, Kübra. XIV. VE XV. YÜZYILLARDA OSMANLI HANEDANINDA GERÇEKLEŞEN EVLİLİKLER. İSAM. makale.isam.org.tr
  4. 4.Tektaş, Nazım. Harem'den Taşanlar. Çatı Kitapları, 2009, s. 58.
  5. 5.Freely, John. The grand Turk : Sultan Mehmet II, s. 19. archive.org
  6. 6.Sakaoğlu, Necdet. Bu Mülkün Kadın Sultanları. Alfa Yayınları, s. 173.
  7. 7.Peirce, Leslie. Harem-i Hümayun. Islık Yayınları, s. 74.
  8. 8.Uzunçarşılı, İ. H. (1975). Sancağa Çıkarılan Osmanlı Şehzadeleri. BELLETEN, 39(156), 659-696. https://doi.org/10.37879/ttkbelleten.1166695 doi.org
  9. 9.Sakaoğlu, Necdet. "Bu Mülkün Kadın Sultanları". Alfa Tarih, 2015, s. 173,174.
  10. 10.Osmanlı Tarihi, II. Cilt, 10. baskı, sf: 108, Türk Tarih Kurumu Yayınları-2011, Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı
  11. 11.T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi, TSMA, D 8030, 1b; D 10052, 1b