Dâmad Gürcü Halil Rifat Paşa

Dâmad Gürcü Halil Rifat Paşa (1795 - 4 Mart 1856), II. Mahmud ve Abdülmecid dönemlerinde görev yapmış Gürcü asıllı Osmanlı müşîri, denizci ve devlet adamıdır. Dört kez Kaptan-ı Deryalık yapmıştır.

Osmanlı devlet adamı Dâmad Mahmud Celâleddin Paşa'nın babası, Prens Sabahattin'in ise dedesidir.

Hayatı

Gürcü^{[1]Gürcistan Dostluk Derneği web sitesi Halil Rıfat Paşa sayfası.[2]Hatice Aynur, Saliha Sultan'ın düğününü anlatan surnâmeler, 1834: Kısım. İnceleme ve tenkitli metin , Harvard University, Department of Near Eastern Languages and Civilizations, 1995, p. 8.[3]Necdet Sevinç, Osmanlı sosyal ve ekonomik düzeni, Üçdal Neşriyat, 1985, p. 344.[4]Osman Sak, İrfan Çalışkan, Tarihi, kültürü ve sanatıyla Eyüpsultan Sempozyumu, VII: tebliğler , Eyüp Belediyesi Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2003, p. 159.[5]Mehmet Zeki Pakalın, Sicill-i Osmanî zeyli: Kemterî-Mehmed Tahir Bey, Türk Tarih Kurumu, 2008, p. 156.[6]Ufuk Gülsoy, Osmanlı Gayrimüslimlerinin askerlik serüveni , Simurg, 2000, p. 43.[7]Kuneralp, Sinan. Son Dönem Osmanlı Erkân ve Ricali (1839-1922), Prosopoprafik Rehber. İsis, 2003, s. 75.[8]Dünden bugüne İstanbul ansiklopedisi: A - Z , Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, 1995, v.1 p. 266.} asıllı olan Halil Rifat Paşa, 1795 doğumlu olup Koca Mehmed Hüsrev Paşa tarafından evlâtlık alınıp yetiştirilen 100 kadar çocuktan birisidir. Mühürdârlık ve hazînedârlık görevlerinden sonra Tophâne müşîrliğine yükseldi. Bu vazîfe sırasında Taksim Kışlası'nı yaptırdı.

1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Rusya'ya elçi olarak gönderildi. Rusya'dan döndükten sonra kaptan-ı derya oldu ve donanmayı gençleştirip ıslâh etmeye çalıştı. 1834'te Sultan II. Mahmud'un kızı Sâlihâ Sultan ile evlenerek Osmanlı hânedânına dâmad oldu. Bu evlilikten kızı Ayşe Sıdıka Hanımsultan ve oğlu Sultanzâde Abdülhamid Bey (küçük yaşta ölmüştür) dünyaya geldi. Sâlihâ Sultan'ın genç yaşta ölümü üzerine İsmet Hanım ile yaptığı ikinci evlilikten Mahmud Celâleddin adlı oğlu oldu.^{[9]Belkıs Altuniş Gürsoy, Damat Mahmud Celaleddin Paşa, IX. Eyüp Sultan Sempozyumu (13-15 Mayıs 2005) Tebliğ Kitapçığı, Erişim tarihi:22.05.2013}

1836'da serasker tâyin edildi. 1839'da Ticâret nâzırı yapıldı. 1843'te ikinci kez kaptan-ı deryâlığa tâyin edildi. 1845'te Trabzon vâliliği görevine getirildi. 1847'de üçüncü defâ kaptan-ı deryâ oldu. 1848-1854 yıllarında Aydın, Cezâyir-i Bahr-i Sefîd ve Bursa vâliliklerinde bulundu. 1854-1855 arasında dördüncü kez kaptan-ı deryâlık yaparak Kırım Savaşı'nda görev aldı.

1856'da öldü ve Eyüpsultan'da bulunan Hüsrev Paşa Türbesi'nin bitişiğindeki türbesine defnedildi.

Aldığı görevler

Aldığı çeşitli idârî görevler aşağıda sıralanmıştır:^{[7]Kuneralp, Sinan. Son Dönem Osmanlı Erkân ve Ricali (1839-1922), Prosopoprafik Rehber. İsis, 2003, s. 75.}

• Temmuz 1839-Mayıs 1840: Serasker

• Ekim 1842-Şubat 1843: Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliyye reîsi

• Mart 1843-Ağustos 1845: Kaptan-ı deryâ

• Eylül-Aralık 1845: Ticâret nâzırı

• Şubat 1846-Ocak 1847: Trabzon vâlisi

• Temmuz 1847-Nisan 1848: Kaptan-ı deryâ

• Nisan-Haziran 1848: Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliyye reîsi

• Kasım 1848-Temmuz 1851: Aydın vâlisi

• Temmuz 1851-Ekim 1852: Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi

• Eylül 1852-Aralık 1853: Hüdâvendigâr vâlisi

• Mayıs 1854-Ağustos 1855: Kaptan-ı deryâ