Ahmet Haşim

Ahmed Haşim (1887,^{[1]Çağın, Sabahattin. Ahmet Haşim. 31 Aralık 2019.} Bağdat - 4 Haziran 1933, Kadıköy, İstanbul), Fecr-i Ati topluluğu üyesi Türk şair ve yazar.

Hayatı

Ahmet Haşim, Bağdat'ta doğdu. Babası, yüksek rütbeli bir memur ve Bağdat'ın eski ve bilinen sülalelerinden biri olan Alusizade sülalesinden Arif Hikmet Bey; annesi ise yine Bağdat'ın ileri gelenlerinden Kethudâzadelerin kızı Sara Hanım'dır. Meşhur tefsir alimi Mahmûd El-Âlûsî, Ahmet Haşim'in babasının dedesidir.^{[2]Ayvazoğlu, Kapı Yayınları. Ömrüm Benim Bir Ateşti Ahmet Haşim'in Hayatı, Sanatı, Estetiği, Dramı. 2012.}

Haşim, babasının Arabistan vilayetlerindeki memuriyetleri sebebiyle düzensiz bir ilkokul tahsili gördü. Aynı sebepten ötürü dil olarak da sadece Arapça ve Farsça öğrendi. Annesinin ölümü üzerine 12 yaşında babasıyla birlikte İstanbul'a geldi. 1897'de Galatasaray Sultanisi'ne yatılı olarak kaydoldu. Haşim'in sanat ve edebiyata ilgisi, Galatasaray Sultanisi'nde başlamıştır.

Haşim 1933 yılında Kadıköy'deki evindeki yardımcısı Zarife Özgünlü ile evlendi. Evlendikten 18 gün sonra 4 Haziran 1933 tarihinde 46 yaşındayken öldü. Ahmet Haşim, Eyüp Sultan Camii yakınlarında Kırkmerdivenler yokuşuna defnedilmiştir. Yakınında Pehlivan Kara Ahmet'in mezarı vardır.

Edebî hayatı

Bilinen ilk manzumesi Hayal-i Aşkım, 1901'de Mecmua-i Edebiyyede yayınlandı. Bu dönemde Muallim Naci, Abdülhak Hamit, Tevfik Fikret ve Cenap Şahabettin'in tesiri altında kaldı. Son sınıfta iken Fransız şiirini ve sembolistleri tanıdı. Bundan sonra kendi şahsiyetini gösterdi ve ilk şiirlerini kitaplarına almadı. 1905-1908 yılları arasında yazdığı ve Piyâle başlıklı kitabına aldığı Şiir-i Kamer dizisindeki şiirleri hayal zenginliği, iç ahenkteki kuvvet ve büyük telkin kabiliyeti ile dikkat çekti ve beğenildi.

1909'da kurulan Fecr-i Ati'ye girdi. 1907'de mezun olunca Reji İdaresine memur olarak girdi. Bir taraftan da Mekteb-i Hukuk'a devam etti. I. Dünya Savaşı'ndaki askerliği (1914-1918) sırasında Çanakkale Cephesinde bulundu. Savaştan sonra sınavla Duyun-u Umumiye'ye girdi. Duyun-u Umumiye'den çıktıktan sonra Osmanlı Bankası'nda memur oldu. Anadolu Demiryolu Şirketi Meclisi İdare Azalığı'na tayin oldu.^{[3]Son Asır Türk Şairleri. Milli Eğitim Basımevi, 1969, s. 582.} Ayrıca Anadolu'nun çeşitli yerlerini görme fırsatı buldu. 1924'te Paris'e, 1932'de de hastalığı sebebiyle Frankfurt'a gitti. Çeşitli yerlerde memur olarak çalışan Ahmet Haşim, daha çok öğretmenlik yaptı. Sanâyi-i Nefîse Mektebi'nde, mitoloji dersleri hocalığı ve Mülkiye Mektebi'ndeki Fransızca öğretmenliği görevlerine ölümüne kadar devam etti.

Edebî anlayışı

"Edebiyatı ideolojinin değil, estetiğin emrine vermek" anlayışından hareket eden Fecr-i Ati grubunun yayın organı ''Servet-i Fünun'' dergisinde şiirler yayınladı ve Servet-i Fünun topluluğuna yapılan hücumlara makaleleriyle katıldı. Empresyonizm ve sembolizm akımlarından etkilendi.^{[4]Ahmet Haşim Kimdir: Hayatı ve Kişiliği - Bkmkitap.} 1911'de yayınlanan Göl Saatleri başlıklı şiirleriyle haklı bir şöhret kazandı. Fecr-i Ati dağıldıktan sonra siyasi ve edebî akımların dışında kendisine has bir şiir ve nesir anlayışının tek temsilcisi olarak kaldı.

Şair, dış dünya gözlemlerini kendi prizmasından geçirerek anlatır; sonbahar, akşam kızıllığı ve karamsarlık önemli temalardır. Ahmet Haşim fıkraları, denemeleri ve gezi yazılarıyla da önemli bir yazardır. Düz yazılarında dili sade ve oldukça başarılıdır. Kabri, İstanbul'da Eyüp Sultan Mezarlığı'ndadır.^{[5]Mehmet Nermi. Eyüplü Meşhurlar. Eyüp Belediyesi Yayınları, 2014, s. 33.}

Eserleri

Şiir

1921: Göl Saatleri
1926: Piyale

Öne Çıkan Bazı Şiirleri

Ahmet Haşim'in kitaplarında yer alan ve Türk edebiyatında iz bırakmış en bilinen tekil şiirlerinden bazıları şunlardır:

Bir Günün Sonunda Arzu (Piyale)
Karanfil (Piyale)
Merdiven (Piyale)
Mukaddime (Piyale kitabının önsözü - Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar)
O Belde (Piyale)
Orman (Göl Saatleri)

Düz Yazı

1928: Bize Göre
1928: Gurabahane-i Laklakan
1933: Frankfurt Seyahatnamesi

Hakkında yazılmış kitaplar

Ahmet Haşim, Kerim Sadi, 1933, İnsaniyet Kütüphanesi Neşriyatı, İstanbul,
Ahmet Haşim Monografisi, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, 1934, ISBN 9789754708066
Ahmet Haşim Poyimita, (Rumca), Kaspakis V., 1934, İstanbul
Ahmet Haşim, Kunt Ozan, 1934, Arkadaş Basımevi, İstanbul
Ahmet Haşim Hayatı ve Eserleri, Yusuf Ziya Ortaç, 1937, İstanbul
Ahmet Haşim, Ahmet Cevat, 1937, Çığır Kitabevi, İstanbul
Ahmet Haşim ve Sembolizm, Suut Kemal Yetkin, 1938, Cumhuriyet Halk Partisi Yayını, Ankara
Ahmet Haşim: Hayatı, Seçme Şiir ve Yazıları, Murat Uraz, 1941, Semih Lütfi Kitabevi, İstanbul
Ahmet Haşim: Hayatı ve Şiirleri, Zahir Güvemli, 1947, Yeni Mecmua Yayını, İstanbul,
Ahmet Haşim, Şerif Hulusi Kurbanoğlu, 1947, Remzi Kitabevi, İstanbul
Sanat Sistemleri ve Ahmet Haşim'in Sembolizmi, Cemil Sena Ongun, 1947, Tefeyyüz Kitabevi, İstanbul
Ahmet Haşim, Hayatı, Sanatı, Eserleri, 1952, Varlık Yayınları, İstanbul
Bütün Cepheleriyle Ahmet Haşim, Hilmi Yücebaş, 1958, İnkılap Kitabevi, İstanbul
Fecr-i Ati Şairleri: Ahmet Haşim, Rıfat Evrimer, 1959, İnkılâp Kitabevi, İstanbul
Ahmet Haşim Şiiri ve Hayatı, Abdülhak Şinasi Hisar, 1963, ISBN 975-08-1072-2
Ahmet Haşim'in Ruh Ülkesi, Nazan Güntürkün, 1965, İzmir
Ahmet Haşim. Hayatı, Kişiliği, Şiiri, Attila Özkırımlı, 1975, Toker Yayınları, İstanbul,
Ahmet Haşim, Memet Fuat, DE Yayınları, 1977, İstanbul
Ahmet Haşim, Hayatı Sanatı ve Eserleri, Turan Alptekin, Kastaş Yayınları, 1985, İstanbul
Ahmet Haşim/Yaşamı, Kişiliği, Sanatı, Seçme Şiirleri, Asım Bezirci, İnkılâp Kitabevi, 1986, İstanbul
Doğumunun Yüzüncü Yılında Ahmet Haşim, 1987, Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Ankara
Ahmet Haşim, Ahmet Özdemir, 1997, Boğaziçi Yayınları.
Göller ve Çöller Şairi Ahmet Haşim, Ahmet Çoban, 2003, Akçağ Yayınları
Ahmet Haşim'in Poetikası, 2009, Ali İhsan Kolcu, Salkımsöğüt Yayınevi. Erzurum
Ahmet Haşim, İsa Kocakaplan, 2009, ISBN 975-6186-38-1
Ömrüm Benim Bir Ateşti: Ahmet Haşim'in Hayatı, Sanatı, Estetiği, Dramı, Beşir Ayvazoğlu, 2012, Kapı Yayınları, ISBN 9758950768
Bir Şair, Bir Romancı: Ahmet Haşim - Halide Edip Adıvar, Nazan Güntürkün, 2013, İleri Kitabevi
Ahmet Haşim, İsmail Parlatır, 2015, Akçağ Yayınları, Ankara
Ahmet Haşim'in Nesirleri, İbrahim Demirci, 2017, Ebabil Yayınları.
Symphonie der Einsamkeit. Der türkische Dichter Ahmet Hasim (Alman dilinde). Frank & Timme, Berlin 2023 ISBN 978-3-7329-0983-4

Ayrıca bakınız

MEB 100 Türk Edebiyatçısı

Konuyla ilgili yayınlar

Ahmet Özdemir, Ahmet Haşim, AŞG Yayınları, İst. 1990
Ahmet Özdemir, Ahmet Haşim Hayatı, Sanatı, Eserleri, Boğaziçi Yayınları, İstanbul 1998.
Ahmet Haşim: Hayatı,Şahsiyeti, Seçme Şiir ve Yazıları. Ankara: Edebiyat Yayınevi, Türk Şair ve Yazarları Dizisi:6, 1968.
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Yeni Makale