Tophane Müşirliği

Tophane Müşirliği, Osmanlı İmparatorluğu'nun 30. padişahı olan II. Mahmud tarafından 1832 yılında kurulmuştur. 1908 yılına kadar hizmet veren Tophane Müşirliği aynı yıl Tophane Nazırlığı adıyla yeniden yapılandırılmıştır.^{[1]Turan Tanyer, “Tophane-i Amire’ den, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na”.. MKE Dergisi, 1995, s. 27-48.}

Askeri alanda birçok yeniden düzenlemeye giden II. Mahmud, 1826 yılında işlevini yitirdiğini düşündüğü Yeniçeri Ocağını kaldırarak yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediyye adlıyla çağın gereksinimlerini karşılamaya yönelik yeni bir ordu kurmuştur. Ardından mevcut Topçu Ocağını Mir-i Miran rütbesindeki Numan Ağa yönetiminde günün koşullarına uygun olarak yeniden yapılandırmıştır. Takip eden dönemde 1832 yılında Topçu Ocağı kaldırılarak yerine Tophane Müşirliği kurulmuştur. Aynı yıl Çengeloğlu Tahir Mehmed Paşa ilk müşir olarak Kurumun başına atanmıştır.^{[1]Turan Tanyer, “Tophane-i Amire’ den, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na”.. MKE Dergisi, 1995, s. 27-48.}

Osmanlı İmparatorluğu sınırları içerisindeki tüm savunma sanayi kuruluşları Kuruma bağlanmıştır. Bu kuruluşlar arasında Tophane, Baruthane, Fişekhane, Tüfekhane, vb. birçok kuruluş bulunmaktaydı. Aynı zamanda 1845 yılında Zaptiye Nezareti kurulana dek Beyoğlu ve Galata semtlerinin emniyetinden sorumlu tutulmuştur. Müşirliğin bir diğer önemli görevi de İstanbul ve Çanakkale boğazlarının korunmasıydı.^{[1]Turan Tanyer, “Tophane-i Amire’ den, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na”.. MKE Dergisi, 1995, s. 27-48.}

22 Temmuz 1908 tarihinde Seraskerlik kaldırılarak yerine Harbiye Nezareti kurulmuştur. Takip eden günlerde Tophane Müşirliği kapatılmış ve yerine Harbiye Nezaretine bağlı olarak Tophane Nazırlığı kurulmuştur. Bu durum da fazla sürmemiş yaklaşık bir sene sonra İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti Umumiyesi kurularak tüm savunma sanayi kuruluşları bahse konu yapı altında toplanmıştır.^{[1]Turan Tanyer, “Tophane-i Amire’ den, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na”.. MKE Dergisi, 1995, s. 27-48.}

Tophane Müşirleri

Tophane Müşiri olarak görev yapan müşirler sırasıyla şu şekildedir:^{[1]Turan Tanyer, “Tophane-i Amire’ den, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na”.. MKE Dergisi, 1995, s. 27-48.}