İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti Umumiyesi

Kısaca İmalat-ı Harbiye olarak bilinen İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti Umumiyesi Osmanlı İmparatorluğu'nun 35. padişahı olan V. Mehmed hükümdarlığı döneminde savunma sanayi faaliyetlerinde bulunmak üzere Harbiye Nezâreti'ne bağlı olarak 1909 yılında kurulmuştur. Aralık 1909 tarihinde ilk İmalat-ı Harbiye Umum Müdürü olarak ferik rütbesiyle Nâzım Paşa görevlendirilmiştir. Önceki dönemlerde Tophane Müşirliği (1832-1908) ve Tophane Nazırlığı (1908-1909) adı altında faaliyetlerini sürdüren savunma sanayi kuruluşları, 1909 yılından itibaren İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti Umumiyesi çatısı altında toplanmıştır. Kurum, öncelikli olarak I. Dünya Savaşı'nda daha sonra da Türk Kurtuluş Savaşı'nda etkin görev üstlenmiş ve dönemin şartlarında önemli çalışmalara imza atmıştır. 1921 yılında Askeri Fabrikalar Umum Müdürlüğünün kurulmasına değin çalışmalarını sürdürmüştür.^{[1]Turan Tanyer, “Tophane-i Amire’ den, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na”. MKE Dergisi, Ankara, 1995, s. 45-49.}

İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti Umumiyesi ve Askeri Fabrikalar Umum Müdürlüğü'nün devamı olarak 1950 tarihinde kurulan Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu kurulmuştur.^{[2]Turan Tanyer, “Tophane-i Amire’ den, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na”. MKE Dergisi, Ankara, 1995, s. 45-70.}

İmalat-ı Harbiye Mektebi öğrencilerinin desteği ile 1910 yılında kurulan bugünkü adıyla MKE Ankaragücü Gençlik ve Spor Kulübü için de İmalat-ı Harbiye tanımı ve lakabı kullanılmaktadır.^{[3]MKE Ankaragücü Tarihçe.} Bu tarihi atfa yönelik MKE Ankaragücü GSK, 110. kuruluş yıl dönümlerine özel olarak ön yüzü göğüs kısmında İmalat-ı Harbiye yazan ve aynı adla anılan özel forma serisi çıkarmış ve satışa sunmuştur.^{[4]MKE Ankaragücü 110. yılını kutluyor.}

İmalat-ı Harbiye Umum Müdürleri

İmalat-ı Harbiye Umum Müdürü olarak görev yapanlar, görev süreleriyle ve o sıradaki rütbeleriyle birlikte sırasıyla şu şekildedir:^{[1]Turan Tanyer, “Tophane-i Amire’ den, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na”. MKE Dergisi, Ankara, 1995, s. 45-49.}