Sökmen el-Kutbî

Sökmen el-Kutbî bir Türkmen askeri komutanı, Selçukluların hizmetinde eski bir köle emiri ve Ahlatşahlar Beyliği'nin kurucusudur.

Erken dönem

Selçuklu şehzadesi Kutbüddin İsmâil İlarslan'ın (I. Melikşah'ın kuzeni) astı ve köle komutanıydı. Efendisinin bir savaşta öldürülmesinin ardından vatandaşların isteği üzerine Ahlat'a (günümüzde Türkiye'nin Bitlis ilinde bir ilçe merkezi, o zamanlar önemli bir İslam kültür merkezi) taşınarak Mervânîler adına savaştı ve 1100 yılında Büyük Selçuklu İmparatorluğu adına şehri ele geçirdi.^{[1]Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt I, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 155}

Beylik

Sökmen, Van Gölü'nün kuzey ve batısındaki yakın yerleşimleri ele geçirerek nüfuz gücünü artırdı. En başarılı fethi Silvan'ın (günümüzde Türkiye'nin Diyarbakır ilinde bir ilçe merkezi, Meyyafarkin olarak da bilinir) fethidir. Ancak Selçuklu sultanı Muhammed Tapar'a her zaman sadık kaldı ve sultanın seferlerine katıldı. Muhammed de 1110'da Ahlat'ı ikta olarak Sökmen'e verdi. Bu tarih Ahlatşahlar Beyliği'nin kuruluş tarihi olarak kabul edilmektedir. Bazı belgelerde beyliğin adı Sökmen'e atfen "Sökmenli" olarak geçmektedir.

Ölüm

1111'de Selçuklu seferine davet edildi. Birlikleriyle birlikte ana Selçuklu ordusuna katıldı. Ancak Tilbaşar Kalesi (günümüzde Türkiye'nin Gaziantep ilinde bir kale) kuşatması sırasında Ağustos 1111'de öldü. Tabutu Ahlat'a gönderildi.