Turkipedia
Menü
Giriş yapHesap oluştur 

Selçuklu Hanedanı

İçindekiler5
  1. Kökeni
  2. Kuruluşu
  3. Selçuklular soyağacı
  4. Fotoğraflar
  5. Ayrıca bakınız
  6. Kaynakça

Selçuklu Hanedanı (آلِ سَلْجُوقْ, Seljukly dinastiýasy, دودمان سلجوق), Orta Asya kökenli Oğuz Türklerinin bir kolu olan Kınık boyuna mensup bir aile.[1]Concise Britannica Online Seljuq Dynasty article[2]Definition of SELJUK. www.merriam-webster.com.[3]Tabib, Rashid Al-Din. The History of the Seljuq Turks from the Jāmiʻ Al-tawārīkh: An Ilkhanid Adaptation of the Saljūq-nāma of Ẓahīr Al-Dīn Nīshāpūrī. Psychology Press, 2001.[4]Shaw, Stanford J.. History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280-1808. Cambridge University Press, 29 Ekim 1976.[5]Golden, Peter B. (1992). An Introduction to the History of the Turkic People. Otto Harrassowitz, Wiesbaden. p. 209 Dukak'ın soyundan gelen ve Selçuk'un kurduğu Büyük Selçuklu İmparatorluğu ile bir hanedan halini alan Selçuklular 11. ve 14. yüzyıllar arasında Orta Asya'nın bir bölümünü, Anadolu'yu ve Orta Doğu'yu yönetti.

Kökeni

Kaşgarlı Mahmud, 1074 yılında kaleme aldığı Dîvânu Lugâti't-Türk adlı eserinde, dönemin sultanlarının (büyük ihtimalle Selçuklu sultanları[6]D. E. Eremeyev. Türklerin Etnogenezi. Nauka, 1971, s. 282.) Türkmenlerin Kınık boyundan geldiğini belirtmektedir:

«Oğuzlar, Türk boylarından (kababile) biridir; aynı zamanda Türkmen'dirler. Bunlar 22 bölüktür... Birincisi ve başı Kınık'tır. Zamanımızın hakanları bunlardandır...»[7]Kaşgarlı Mahmud. Dîvânu Lugâti't-Türk. Türk Dil Kurumu.

17. yüzyıl Hiva hanı ve tarihçisi Ebulgazi Bahadır Han da Şecere-i Terâkime (Türkmenlerin Soyağacı) adlı tarihi eserinde, Selçuklu hanedanının kurucusu Selçuk Bey'in Oğuzların Kınık boyundan geldiğini ifade etmektedir[8]Ebulgazi Bahadır Han. Şecere-i Terâkime (Türkmenlerin Soy Kütüğü). Simurg Yayınları, 1996, s. 214..

Kuruluşu

Selçuklular, Orta Doğu'da devletler kurarak 300 yıl boyunca egemen olmuş, Oğuzların Kınık boyundan Türkî bir hanedandır. Adı, hanedanın kurucusu Selçuk Bey'den gelir. Göçebe Türklerde bozkırdaki ırmakları geçiş büyük önem arzediyordu. Oğuznamede salı keşfeden kişi boyun önemli bir atası sayılmaktadır. Selçukluların kurduğu devletlerin ilki, Büyük Selçuklu Devletidir. Bu devlet daha sonra Anadolu Selçukluları, Kirman Selçukluları, Horasan Selçukluları, Suriye Selçukluları ve Irak Selçukluları devletleri olarak beşe ayrılmıştır.

Türklerin tarih boyunca kurdukları devletlerden en önemlilerinden birisi Büyük Selçuklu Devleti'dir. Selçuklular 24 Oğuz kabilesinden Kınık boyuna mensupturlar. Oğuzlar 10. yüzyılda Sir-i Derya (Seyhun) ile Hazar Denizi'nin doğusu ve Aral Gölü arasındaki bölgede yaşarken Kınık boyu da bunların arasında Sir-i Derya suyunun ağzına yakın oturmakta idi. 10. yüzyılın başında Oğuz Yabgu Devleti'ni "Yabgu" ünvanı taşıyan bir hükümdar idare etmekte idi. Selçuklu ailesinin atası olan Temir-Yalıg (Demir yaylı) lakablı Dukak (veya Dokak)'ın Müslüman olduğu rivayeti de vardır. Dandanakan Muharebesi ile Horasan'ı Gaznelilerden alacak olan Tuğrul ile Çağrı Beyler ise Mikâîl'in oğullarıdır.[9]Kevin Alan Brook, (2006) The Jews of Khazaria, 2nd ed. Rowman & Littlefield Publishers, Inc.[10]D.M. Dunlop (1966) The Khazars. The Dark Ages: Jews in Christian Europe, 711-1096, .

Selçuklular soyağacı

Geniş Selçuklu Hanedanı soy ağacı
Geniş Selçuklu Hanedanı soy ağacıSamTürk, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Hükümdar listesi:

Fotoğraflar

<gallery> Dosya:Divrigi02.jpg|Çift başlı Selçuklu kartalı, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası. Dosya:Borj-toghrul.jpg|Tuğrul Kulesi, Tuğrul Bey'in anısına Tahran'ın güneyinde dikilen yapı, 12. yüzyıl. Dosya:Ewer from Herat, Khorasan, dated 1180-1210 CE.jpg|Bitum taşı ile gümüş kakma. 1188-1219 tarihleri arasında Selçuklu sanatına bir örnek, Herat, Afganistan. British Museum. Dosya:Male royal figure, 12-13th century, from Iran.jpg|Soylu erkek başı, 12.-13. yüzyıl, İran. Dosya:Shatranj.jpg|Satranç seti, 12. yüzyıl, İran. New York Metropolitan Sanat Müzesi. Dosya:Kharaghan.jpg|Selçuklu sultanlarının mezarlarını barındıran Karahan İkiz Türbeleri, 1053, İran. Dosya:Eskişehir Archaeological Museum 1270.jpg|Selçuklu Dönemi'nden kalma bir lahit (Eskişehir Arkeoloji Müzesi) Dosya:Sarchopage (Seljuk Period, 12-13th century AD).jpg|Selçuklu Dönemi'ne ait sanduka mezar. Eskişehir Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir. </gallery>

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. 1.Concise Britannica Online Seljuq Dynasty article concise.britannica.com
  2. 2.Definition of SELJUK. www.merriam-webster.com. merriam-webster.com
  3. 3.Tabib, Rashid Al-Din. The History of the Seljuq Turks from the Jāmiʻ Al-tawārīkh: An Ilkhanid Adaptation of the Saljūq-nāma of Ẓahīr Al-Dīn Nīshāpūrī. Psychology Press, 2001. books.google.com
  4. 4.Shaw, Stanford J.. History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280-1808. Cambridge University Press, 29 Ekim 1976. books.google.com
  5. 5.Golden, Peter B. (1992). An Introduction to the History of the Turkic People. Otto Harrassowitz, Wiesbaden. p. 209
  6. 6.D. E. Eremeyev. Türklerin Etnogenezi. Nauka, 1971, s. 282.
  7. 7.Kaşgarlı Mahmud. Dîvânu Lugâti't-Türk. Türk Dil Kurumu. tdk.gov.tr
  8. 8.Ebulgazi Bahadır Han. Şecere-i Terâkime (Türkmenlerin Soy Kütüğü). Simurg Yayınları, 1996, s. 214.
  9. 9.Kevin Alan Brook, (2006) The Jews of Khazaria, 2nd ed. Rowman & Littlefield Publishers, Inc.
  10. 10.D.M. Dunlop (1966) The Khazars. The Dark Ages: Jews in Christian Europe, 711-1096, .