Kasım (Karamanoğulları beyi)

Kasım Bey veya Sultan Kasım^{[1]İbrahim Beg İmareti. Yusuf Yıldırım, 1 Mart 2025.} (Eski Anadolu Türkçesi: سلطان كاسيم, Romanize: Sultân Kasım; d. 1428–1430, Konya - ö. 17 Şubat 1483, Silifke) 1474-1483 yılları arasında saltanat süren Karamanoğulları Devleti'nin 18. Hükümdarıdır. Babası II. İbrahim'in ölümünün ardından kardeşleri arasında başlayan taht mücadelesine katılmıştır. Saltanatı esnasında Osmanlı İmparatorluğuna karşı devletinin varlığını korumak için mücadele etmiş, askeri ve diplomatik ittifaklar kurmuştur. 1482 senesinde Cem Sultan ile birlikte Konya'yı kuşatmıştır. Avrupalılar tarafından kendisine Büyük Karaman ve Kilikya Kralı denilmiştir.

Hüküm Dönemi ve Osmanlı-Akkoyunlu İlişkileri

Fatih Sultan Mehmed'in Anadolu'da Türk siyasi birliğini sağlamak amacıyla Karamanoğulları Beyliği üzerindeki Osmanlı baskısını artırması üzerine Kasım Bey, Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan ile diplomatik ve askeri ittifak kurmuştur. Akkoyunluların Osmanlı Devleti'ne karşı Venedik ve Papalık gibi güçlerle oluşturmaya çalıştığı cephede yer alan Kasım Bey, bu destekle kaybettiği Karaman topraklarını yeniden hakimiyeti altına almayı hedeflemiştir.

1470'lerin başında Karamanoğullarının son savunma hatlarından Silifke Kalesi, Kasım Bey'in yanında bulunan Osmanlı topçularının taraf değiştirmesi sonucu Gedik Ahmed Paşa kuvvetlerine teslim olmuştur. Devele ve Karacahisar kalelerinin Şehzade Mustafa Çelebi'ye teslim edilmesinin ardından Karaman ilinin hudut kalesi olan Lülüe (Lulon) Kalesi de Osmanlı kontrolüne girmiştir.

Kasım Bey, Otlukbeli Meydan Muharebesi (1473) öncesinde Osmanlı kuvvetlerine karşı mücadeleye devam etmişse de Osmanlı ordusunun Akkoyunlular karşısındaki kesin zaferi, Kasım Bey'in bölgedeki en büyük askeri dayanağını yitirmesine sebep olmuştur. Karaman Beylerbeyliği'ne getirilen Bosnalı Mehmed Paşa'nın (1474) baskıları neticesinde Kasım Bey önce Taşeli bölgesine, ardından Memlûk Sultanlığı'na sığınmak zorunda kalmıştır. Fatih Sultan Mehmed'in Memlûk Sultanı Kayıtbay'dan Kasım Bey'in iadesini talep etmesine rağmen iade gerçekleşmemiş, ancak Karaman ili 1476 yılında kesin olarak Osmanlı idaresine katılarak yönetimi Şehzade Cem'e verilmiştir.

Şehzade Cem İsyanı ve II. Bayezid Dönemi

Fatih Sultan Mehmed'in 1481 yılında vefat etmesi üzerine Şehzade Cem ile kardeşi II. Bayezid arasında başlayan taht mücadelesinde Kasım Bey; Turgutlu, Varsak, Özer, Kusun ve Karaisalı Türkmen cemaatlerinin desteğini sağlayarak Şehzade Cem'in yanında yer almıştır. Kasım Bey komutasındaki kuvvetler, Karaman Vali Vekili Şehzade Abdullah Çelebi ve Karaman Beylerbeyi Hadım Ali Paşa'nın ordusunu Mut yakınlarında mağlup etmiştir. Ancak II. Bayezid'in emriyle bölgeye sevk edilen Gedik Ahmed Paşa karşısında tutunamayarak yeniden Taşeli'ye çekilmiştir.

Şehzade Cem'in Anadolu'ya ikinci girişinde onu Adana'da karşılayan Kasım Bey, sonuçsuz kalan Konya Kuşatması'na katılmıştır. Cem Sultan'ın Rodos'a ilticasının ardından tek başına kalan Kasım Bey, II. Bayezid ile anlaşma yoluna gitmiştir. Yapılan anlaşma uyarınca İçel'in bir bölümü Osmanlı idaresi altında yönetilmek üzere kendisine bırakılmıştır.

Vefatı ve Beyliğin Sonu

Kasım Bey, İçel bölgesindeki özerk hükümranlığını ölüm tarihi olan 1483 (H. 888) yılına kadar sürdürmüştür. Dönemin kronik yazarlarından Şikârî'ye göre Kasım Bey; üç oğlu ve bir kardeşi ile birlikte II. Bayezid'in emriyle zehirletilerek öldürülmüştür.

Kasım Bey'in ölümü üzerine yerine damadı Turgutoğlu Mahmud Bey geçmişse de Karamanoğulları Beyliği tamamen ortadan kaldırılmış ve bölge merkez Konya olmak üzere Osmanlı İmparatorluğu'nun Karaman Eyaleti'ne dönüştürülmüştür.