Cezzâr Ahmed Paşa Camii

Cezzâr Ahmed Paşa Camii (سجد الجزار; מסגד אל-ג'זאר) veya Akka Beyaz Camii, İsrail'in Akka kentinde bulunan bir camidir. Cami, 1781 yılında Osmanlı döneminde inşa edilmiş olup Doğu Akdeniz'e bakan eski Akka kentinin surlarının içindeki Cezzâr Caddesi üzerinde yer alır ve adını Osmanlı Bosnalı valisi Cezzâr Ahmed Paşa'dan almaktadır.

Tarihçe

Cezzâr Ahmed Paşa Camii, etkileyici bayındırlık işleri ve 1799'da Akka Kuşatması'nda Napolyon Bonapart'ı yenilgiye uğratmasıyla ünlü, Sayda ve Şam eyaletlerinin Akka merkezli valisi Cezzâr Ahmed Paşa'nın projesiydi. Ahmed Pala, caminin yapımını 1781 yılında emretmiş ve o yıl içerisinde tamamlatmıştır.^{[1]Archnet Jazzar Mosque.} Ahmed Paşa, mimarlık eğitimi olmamasına rağmen caminin mimarıydı,^{[2]Philipp 2001, p. 58.[3]Sharon 1997, p. 47.} planlarını ve tasarımını çizmiş^{[2]Philipp 2001, p. 58.} ve tüm inşaatına nezaret ediyordu.^{[2]Philipp 2001, p. 58.[3]Sharon 1997, p. 47.} Komplekste caminin yanı sıra öğrenci lojmanlarının bulunduğu bir İslami ilahiyat akademisi, bir İslami mahkeme ve bir halk kütüphanesi de bulunuyordu.^{[3]Sharon 1997, p. 47.[4]Palestine : a four thousand year history. 2018, s. 38-39.} Cami dini amaçlar için inşa edilmişti, ancak onun görkemli büyüklüğü ve ek işlevleri de Ahmed Paşa tarafından Osmanlı Suriyesi'nin hükümdarı olarak siyasi meşruiyetini sağlamlaştırmanın bir aracı olarak hizmet etmeyi amaçlıyordu.^{[5]Philipp 2001, p. 59.} Camiyi Osmanlı başkenti İstanbul'daki camileri örnek alarak modelledi.^{[3]Sharon 1997, p. 47.[4]Palestine : a four thousand year history. 2018, s. 38-39.}

Cezzâr Ahmed Paşa Camii, eski Müslüman ve Hristiyan ibadethaneleri ve askeri mimari de dahil olmak üzere diğer Haçlı binaları üzerine inşa edilmiştir.^{[1]Archnet Jazzar Mosque.[4]Palestine : a four thousand year history. 2018, s. 38-39.} Caminin inşaat malzemeleri, özellikle de mermer ve granit bileşenleri, Caesarea, Atlit ve Orta Çağ'dan kalma Acre'nin antik kalıntılarından alınmıştır.^{[4]Palestine : a four thousand year history. 2018, s. 38-39.} Ahmed Paşa, caminin inşaatı için birkaç Rum duvarcıyı görevlendirdi.^{[6]Sharon 1997, p. 50.} Kapının iç kısmında mermer bir disk üzerinde, hükümdarın ve babasının adını taşıyan ve "daima muzaffer" efsanesini taşıyan bir tuğra bulunmaktadır.

Caminin bitişiğinde Ahmed Paşa ile onun evlatlığı ve halefi Süleyman Paşa ve akrabalarının türbelerinin bulunduğu küçük bir mezarlık bulunmaktadır.^{[7]Mosque of Ahmed Jezzar Pasha Ullian, Robert. Wiley Publishing}

Mimarisi

Cami, Osmanlı mimarisinin mükemmel bir örneğidir. Yeşil kubbesi ve minaresi, merdivenlerinin yanındaki yeşil kubbeli sebil (Sultan II. Abdülhamid tarafından soğuk içme suyu ve içecek dağıtımı için yaptırılan köşk) ve geniş avlusu bu özelliklerinden bazılarıdır.^{[7]Mosque of Ahmed Jezzar Pasha Ullian, Robert. Wiley Publishing}

Akka'nın silüetine hakim olan cami, başlangıçta Mescid-i Envar ("Ulu Işık Camii") olarak adlandırılıyordu ve bir zamanlar uzaklardan parıldayan gümüşi beyaz kubbesi nedeniyle Beyaz Cami olarak da biliniyor. Kubbe artık yeşile boyanmıştır.^{[1]Archnet Jazzar Mosque.} Minarenin 124 basamaklı döner merdiveni bulunmaktadır.^{[8]Elian J. Finbert (1956) Israel Hachette, p 177}

Cami, günümüz İsrail'inde hakimiyeti tartışmalı olan Kudüs dışında bulunan en büyük camidir.

Tarihçi Nur Masalha, Cami'yi "Filistin'in olağanüstü zengin askeri ve kültürel mirasını birleştiren ve geri dönüştüren Osmanlı Bizans, Filistin ve Fars tarzlarının karışımı" ile dikkate değer olarak tanımlıyor.^{[4]Palestine : a four thousand year history. 2018, s. 38-39.}