Tonga Tegin

Tonga Tegin (Göktürkçe: 𐱃𐰆𐰭𐰀 : 𐱅𐰃𐰏𐰤, Orta Çince: 同俄特勤,^{[1]Ekrem, Erkin. “Nomgon Yazıtı’ndaki Kutlug Kagan’ın Kimliği Meselesi.” bilig, no. 106, 2023, ss. 35-54.} Pinyin: Tóngé Tèqín), Kapgan Kağan'ın büyük oğlu.^{[2]Gömeç, Sadettin. Tonga Tigin'in Kimliği Üzerine. 1 Ocak 2001, s. 205-210.[3]Erkoç, H. İhsan. Askeri Tarih Açısından Köl Tigin. 1 Mart 2006, s. 203-225.}

Beş-Balık'ta kardeşi İnel ile birlikte 713 yılında başarıyla savaştıktan bir yıl sonra kuşatma esnasında kuzeyde Han askerleri tarafından öldürüldü. Ölümünden bir yıl sonra yuğ töreni gerçekleştirildi.^{[2]Gömeç, Sadettin. Tonga Tigin'in Kimliği Üzerine. 1 Ocak 2001, s. 205-210.}

Kendi yuğ töreninde Tongra boyu Göktürklere baskın gerçekleştirdi.^{[4]Çin Kaynaklarına Göre Eski Türk Boyları - Ahmet Taşağil, s. 113-117.} Baskın Göktürkler tarafından bastırılırken Tongralar öldürüldü.^{[5]Ölmez, Mehmet. Kök Tengri ve Yağız Yer Arasında. BilgeSu Yayınları, 2023, s. 43, 75.}

Tonga Tegin efsanevi Türk kahramanı Alp Er Tunga olduğu düşünülmektedir.^{[2]Gömeç, Sadettin. Tonga Tigin'in Kimliği Üzerine. 1 Ocak 2001, s. 205-210.}

Etimoloji

Orta Çağ'da sıklıkla kişi adı olarak kaydedilen Tonga ismi Kaşgarlı Mahmud'a göre türü Kaplan olan bir hayvandır.^{[6]Öztürk, Şükrü. TÜRK KÜLTÜRÜNDE ASLAN. 30 Nisan 2019, s. 18-39.}