Tirit

Tirit (Arapça:ثريد veya trid, taghrib, tashreeb, thareed) et suyuna kızartılmış veya bayat ekmek konularak yapılan yemektir.^{[1]TÜRK DİL KURUMU.} Tirit kelimesi Farsça bir kelimedir. Yörelere göre çok farklı et çeşitleri konulabilir. Kaz, ördek, tavuk, inek, koyun eti ile yapılan çeşitleri vardır. Papara ve Orta Asya'da yapılan Beşbarmak yemeği ile benzerlik gösterir.

Etimolojisi

Farsça tirīd veya tarīd تريد/تريد "süte veya et suyuna batırılmış ekmek" sözcüğünden alıntıdır.

Türkiye'de Tirit

Tirit; Karadeniz'de özellikle Kastamonu, Sinop ve Samsun yörelerinde, İç Anadoluda Konya ve civarında, Doğu'da ise Şanlıurfa'da sık yapılan ve meşhur olan yemektir.

Kastamonu Tiridi

Simitlerin sıcak kemik suyuyla ıslatılmasıyla yapılır. Üstüne sarımsaklı yoğurt ve baharatlarla kavrulmuş kıyma ve tereyağı dökülerek servis edilir.

Urfa Tiridi (Şanlıurfa Tiridi)

Urfa Tiridi/Şanlıurfa Tiridi, yörede yetişen ivesi türü koyunun kuzusunun etinin kemiğiyle birlikte uzun süre kaynatılmasıyla yapılan, sunumunda Şanlıurfa Açık Ekmeğinin üzerine konulan, sarımsaklı yoğurt, limon ve taze yeşilbiberle sunulan yemektir. Urfa Tiridi (Şanlıurfa Tiridi) Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.^{[2]https://www.ci.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38336}^{[3]Arşivlenmiş kopya.}

Diyarbakır Tirit Yemeği

Diyarbakır Tirit Yemeği; köftelik bulgurun kuzu kavurma, yeşil soğan, maydanoz, sumak suyu ve çeşitli baharatlarla birlikte pişirilmesiyle hazırlanır. Diyarbakır Tirit Yemeği 20.08.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.^{[4]Coğrafi İşaret Platformu.}

Konya Tiridi

Konya Tiridi 29.09.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.^{[5]Konya Tiridi. Türk Patent ve Marka Kurumu.}

Tamtak Tiridi

Ankara'da yapılan tirit çeşididir. Malzemeleri; kemikli kuzu eti, kuru soğan, maydanoz, tandır ekmeği, kırmızı pulbiber ve tuzdur.^{[6]Beslenme Arkeolojisi: Günümüz Ankara Yemeklerinde Geçmişin İzleri. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi Cilt: 2, Sayı: Ek.1, Bahar: 209-233, 2018 e-ISSN: 2602-3008.}

Kaz tiridi

Samsun'un ilçeleri olan Çarşamba, Kavak, Vezirköprü, Havza, Lâdik ve Asarcık 5 ilçenin tescillenerek patenti alınmış kaz tiridi vardır.^{[3]Arşivlenmiş kopya.}

Samsun kaz tiridi

Samsun yöresinin en meşhur yemeği kaz etiyle yapılan Kaz Ekmeği'dir. Mahallî olarak tirit denir. Kazın eritilen kızgın yağına batırılmış yufkalarla (yoka), yine kazın yağı ile yapılmış bulgur pilavı üzerine pişirilmiş kaz eti serilip çatal-kaşık kullanmadan et ve pilavın üstüne yufka konur ve parmak uçlarıyla et ve pilav bu yufkaya sarılır ve büyük bir lokma halinde yenir. Samsun kaz tiridiTürk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.^{[3]Arşivlenmiş kopya.}

Kütahya kaz tiridi

Kütahya Kaz Tiridi 04.08.2023 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.^{[7]Kütahya Kaz Tiridi. Türk Patent ve Marka Kurumu.}

Türkülerde Tirit

Tiridine bandım türküsü içinde Tirit yemeği geçen en bilindik türküdür. Kastamonu^{[8]TRT REPERTUVARINDA YER ALAN KASTAMONU TÜRKÜLERİNDE SÖZ UNSURU. TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 2017, Yıl:5, Sayı:11.} yöresine aittir.