Sancakburnu Kalesi

Sancakburnu Kalesi veya diğer bir adıyla Yenikale, Türkiye'nin İzmir şehrinde yer alan bir kaledir. Günümüzde Balçova ilçesine bağlı İnciraltı Mahallesi'nde bulunan kale, Sadrazam Köprülü Mehmed Paşa'nın emriyle 1666'da inşa edildi.

Tarihçe

Sancakburnu Kalesi, Sadrazam Köprülü Mehmed Paşa'nın emriyle 1666'da İzmir Körfezi'nin güneyindeki Sancakburnu'nda inşa edildi.^{[1]Batılı Gözlemcilere Göre XVII. Yüzyılın İkinci Yarısında İzmir Şehri ve Ticari Sorunları. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1982, s. 317-354.} Kalenin yapımında şehirdeki antik tiyatronun taşları kullanıldı.^{[1]Batılı Gözlemcilere Göre XVII. Yüzyılın İkinci Yarısında İzmir Şehri ve Ticari Sorunları. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1982, s. 317-354.} Gediz Nehri'nin taşıdığı alüvyonlarla sığlaşan nehir ağzı ile karşı kıyıdaki Sancakburnu arasındaki kısmın körfezin en dar yeri olması nedeniyle kalenin inşası, körfezdeki gemi trafiğinin kontrol altına alınmasını sağladı.^{[1]Batılı Gözlemcilere Göre XVII. Yüzyılın İkinci Yarısında İzmir Şehri ve Ticari Sorunları. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1982, s. 317-354.} Şehir savunmasına ek olarak İzmir Limanı'na uğrayan gemilerin gümrük vergisi ödemeden limandan ayrılmasının da önüne geçildi.^{[1]Batılı Gözlemcilere Göre XVII. Yüzyılın İkinci Yarısında İzmir Şehri ve Ticari Sorunları. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1982, s. 317-354.[2]Eldem, Edhem. The Ottoman City Between East and West: Aleppo, Izmir, and Istanbul. 1999, s. 107.} Yeni inşa edilen kaleye Manisa Kalesi'nin askerleri gönderildi.^{[3]Ermiş, Ü. Melda. Erken Demirçağ'ından Ortaçağ'a Manisa Kalesi. Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, 2016, s. 247-259.} Kalenin inşa edilmesiyle birlikte İzmir Liman Kalesi'nin önemi azaldı.^{[4]Yıkıldı ama ismi yaşıyor İzmir Liman Kalesi. İzmir Kültür ve Turizm Dergisi, Aralık 2013 - Ocak 2014.}

1688 İzmir depremi nedeniyle harabeye dönen kale, onarılarak 1691'de yeniden faaliyete sokuldu.^{[1]Batılı Gözlemcilere Göre XVII. Yüzyılın İkinci Yarısında İzmir Şehri ve Ticari Sorunları. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1982, s. 317-354.} 1828'de bir kez daha onarılan kaleye tabyalar eklendi.^{[5]Yeni (Sancakburnu) Kalesi.} Mayıs 1877'de Almanya'dan getirilen Krupp topları kaleye yerleştirildi.^{[5]Yeni (Sancakburnu) Kalesi.} I. Dünya Savaşı devam ederken 5 Mart 1915'te, İngiliz ve Fransız gemileri kaleye saldırdı.^{[6]Avusturya-Macaristan Gazetelerine Göre 1915-1916'da İzmir'in Savunulması ve Kösten Adası'nın Fethi. Düşünce ve Tarih Dergisi, Eylül 2017.} 10 Mart'a kadar devam eden saldırılar, gemilerin kaleyi aşamayıp geri çekilmesiyle son buldu.^{[7]'Çanakkale'den önce Sancakkale geçilmedi'. 21 Nisan 2015.[8]İzmir Sancakkalesi ve Şehitliği. 6 Mart 2015.} Günümüzde askerî bölge olan kalede Yenikale Özel Eğitim Merkez Komutanlığı faaliyet göstermektedir.