Osmanlı fikir akımları

Osmanlı fikir akımları ya da Osmanlı'yı kurtarma teşebbüsleri İkinci Meşrutiyet döneminde Osmanlı'nın dağılmaktan kurtarılmasına yönelik son dönemlerde ortaya konulan inkılâp hareketleri, reform düşünceleridir. Bazıları dönemin şartlarına göre gerektiği vakit önem kazanmış gerektiği yerde de pek ilgiyle karşılanmamıştır.

Osmanlı fikir akımları

• Osmanlıcılık: Namık Kemal, Midhat Paşa, Şinasi gibi dönemin "Genç Osmanlılar"ı bu görüşün temsilcileridir. Din, dil, ırk ayrımı yapılmaksızın (herkesin eşit durumda sayıldığı) bir Osmanlı toplumu oluşturma fikriydi. Türkçülük akımının zıddıdır.

• Ümmetçilik: Tüm Müslümanların Halife'nin sancağı altında toplanması gerektiğini savunur.

• Türkçülük: Osmanlı İmparatorluğu içindeki Türkleri milli bir duygu etrafında birleştirmeyi amaçlamıştır.

• Batıcılık: Batının bilim, askeri vb. alanlarda yaptığı kültürel ve teknolojik yeniliklerden faydalanılması gerektiğini savunan görüştür.

• Adem-i Merkeziyetçilik: Prens Sabahattin tarafından savunulmuştur. İmparatorluğun eyaletlerine (yönetim alanında) daha geniş yetkiler verilmesini esas alır.