Muzaffer Sarısözen

Muzaffer Sarısözen (1899, Sivas - 4 Ocak 1963, Ankara), Türk folklorcusu, Türk halk müziği sanatçısı ve derleyicisidir. Asıl adı Muzaffereddin Mazhar olup soyadı kanunundan önce Muzaffereddin, Muzaffer Sözen^{[1]Sivas Lisesi - Toplantı Dergisi, Sanat Severler Kurumu Mecmuası, Tarih: İkinci Kanun / 1936, Kapak Sayfası, sol alt tarafta resim ile birlikte "Yardirektörümüz - Muzaffer Sözen" açıklaması, Belediye Kütüphanesi Kayıt No: 0/373} gibi isimleri kullanmıştır. Babası Nakşibendî şeyhi Hüseyin Hüsnü Efendi, annesi Zeliha Hanım'dır.^{[2]TDV İslâm Ansiklopedisi, 36.Cilt, s.154-156. 27.09.2019 tarihli kaynağından arşivlenmiştir. Erişim tarihi: 27.09.2019}

Yaşamı

Muzaffer Sarısözen, 1899 yılında Sivas'ta doğdu. Doğduğu yerde öğrenim gördü. Bir süre ilkokul öğretmenliği yaptı. Sivas ili hesabına İstanbul Konservatuvarı'na gönderildi. İki yıl burada okuduktan sonra Sivas'a döndü. Öğretmen okulu ve lisede müzik öğretmenliği yaptı. Sarısözen, derleme gezileri sırasında merakıyla topladığı bağlama, cura, ney, çifte kaval, kemençe, kaval, tulum, davul, zurna, tef, darbuka gibi birçok halk sazından koleksiyon oluşturmuştur. Neriman Altındağ'la 1951 yılında evlendi. Bu evlilikten 1952 yılında oğlu Memil Sarısözen dünyaya geldi. 1962 senesinde yaşadığı prostat hastalığı sebebiyle ameliyat oldu ancak ameliyat sonrası rahatsızlanması sonrası 4 Ocak 1963 tarihinde öldü.

Sanat hayatı

1930 yılında Milli Eğitim Müdürü olan Ahmet Kutsi Tecer ile tanıştı ve Tecer'in 1930'da "Halk Şairlerini Koruma Derneği"ni kurmasına vesile oldu. İlk Halk Şairleri Bayramı 1930'da yapılır ve Aşık Veysel bu etkinlikler vesilesiyle ortaya çıkarılır.^{[3]Muzaffer Sarısözen biyografi.}

1936 yılında Ankara’ya çağrılarak Ankara Devlet Konservatuvarı’nın kuruluş günlerinde planlanan derleme gezilerini gerçekleştirecek heyet üyeleri arasında yer aldı. Bu sırada Mustafa Kemal Atatürk’ün emriyle Mûsiki Muallim Mektebi’nden iki sınıf alınıp Ankara Devlet Konservatuvarı’nın kuruluşu gerçekleştirildi. 1938'de Ankara Devlet Konservatuvarı Folklor arşivi şefliğine getirildi. Konservatuvarın bünyesindeki müzik arşivinin başına getirilmiş olsa bile tayini hemen yapılmayan Sarısözen, Sivas’tan başlatılan ilk derleme gezilerini gerçekleştirecek heyete derleyici sıfatıyla dahil edildi. Türk müziği tarihinde Ankara Devlet Konservatuvarı Derleme Gezileri olarak anılan ve 1937-1953 yılları arasında sürdürülen bu faaliyet, cumhuriyet döneminde yapılan ikinci ve en büyük organizasyondur.^{[2]TDV İslâm Ansiklopedisi, 36.Cilt, s.154-156. 27.09.2019 tarihli kaynağından arşivlenmiştir. Erişim tarihi: 27.09.2019}

Türkiye’nin birçok yöresinde, Mahmut Ragıp Gazimihal, Ahmet Adnan Saygun, Ulvi Cemal Erkin, Halil Bedii Yönetken, Nurullah Taşkıran ve Rıza Yetişen’den oluşan derleme ekibiyle birlikte on binlerce türkü ve öykü derledi ve bunlar notaya alınarak TRT arşivlerine geçirildi.^{[4]Halka ve müziğe adanmış bir ömür; Muzaffer Sarısözen….} Ankara Radyosu'nda "Yurttan Sesler" programını yönetti. Makaleleri ve çeşitli dergilerde çıkan notalı halk türküleri derlemeleri vardır. Vefatı sonrası Kültür Bakanlığı tarafından "Muzaffer Sarısözen ( Hayatı, Eserleri ve Çalışmaları )" adında bir eser hazırlanmıştır. PTT ise Muzaffer Sarısözen'in resmini 100.000'lik pullarına koymuştur.^{[5]Muzaffer Sarısözen - Portre.}

1937 ile 1957 seneleri arasındaki Türkiye'nin farklı illerine haftalar veya aylar süren, toplamda 18 tane büyük derleme gezileri düzenlemiştir.^{[6]Derleme Gezileri.} Derlediği eserler ve oyun havaları arasında "İzmir'in Kavakları", "Bülbülüm Altın Kafeste", "Gesi Bağları", "Çayda Çıra", "Bulut Gelir Seher İle", "İnce Giyerim İnce", "Misket", "Çayır Çimen Geze Geze", "Kolbastı", "Allı Turnam", "Burçak Tarlası", "Bir Of Çeksem Karşıki Dağlar Yıkılır", "İhtiyatlar Silah Çatmış Yolun Üstüne", "Kekliğimin Kafesi", "Yabandan Gel (Kostak Yörü)", "Iğdırın Al Alması", "Suya Düştü Gülümüz", "Süpürgesi Yoncadan", "Bülbül Havalanmış", "Keklik İdim Vurdular", "Süt İçtim Dilim Yandı" gibi farklı yörelerin türküleri, bozlakları, karşılamaları, ağıtları, Pir Sultan Abdal'dan, Karacaoğlan'dan türküler ve oyun havaları bulunmaktadır.^{[7]Muzaffer Sarısözen derlemeleri.} Ortak derlemelerle birlikte derlediği ve derlenmesine ön ayak olduğu 10 bin civarında eser vardır.^{[2]TDV İslâm Ansiklopedisi, 36.Cilt, s.154-156. 27.09.2019 tarihli kaynağından arşivlenmiştir. Erişim tarihi: 27.09.2019}

Eserleri

Seçme Köy Türküleri, (1941)
Yurttan Sesler, (1952)
Türk Halk Musikisi Usulleri, (1963)

Hakkında yayımlanan kitaplar

Alparslan Ayral, Muzaffer Sarısözen (Sivas 1995)
Niyazi Yılmaz, Türk Halk Müziğinin Kurucu Hocası Muzaffer Sarısözen (Ankara 1996)
Armağan Coşkun Elçi, Muzaffer Sarısözen: Hayatı, Eserleri ve Çalışmaları (Ankara 1997)^{[2]TDV İslâm Ansiklopedisi, 36.Cilt, s.154-156. 27.09.2019 tarihli kaynağından arşivlenmiştir. Erişim tarihi: 27.09.2019}
Süleyman Şenel, Muzaffer Sarısözen (Türk Halk Müziği ve Oyunları Hakkında Yazılar Röportajlar-Anılar-Ardından Yazılanlar Belgeler-Notalar^{[8]MUZAFFER SARISÖZEN (TÜRK HALK MÜZİĞİ VE OYUNLARI HAKKINDA YAZILAR RÖPORTAJLAR-ANILAR-ARDINDAN YAZILANLAR BELGELER-NOTALAR. Süleyman şenel, Sivas Platformu, 1 Ocak 2018.}

Ayrıca bakınız

Aman Aman Nalbandım