Turkipedia
Menü
Giriş yapHesap oluştur 

Bağlama

İçindekiler3
  1. Bağlama Ailesi
  2. Bağlama metodları
  3. Ayrıca bakınız

Bağlama, saz, Sharki, Šargija ya da Bozuk Türk halk müziğinde ve Balkan halk müziğinde yaygın olarak kullanılan telli tezeneli bir çalgı türüdür. Tezene denilen ve genellikle kiraz ağacı kabuğundan yapılmış bir mızrapla tellere vurularak çalınır. Tekne bir kütükten oyulmuştur ve armut biçimindedir.

Kullanılan tekniğe göre mızrap (tezene) veya parmaklar ile çalınır. Parmaklarla çalma tekniğine şelpe ve dövme denir. Genellikle altta iki çelik ile bir sırma (ipek veya bakır sırma) bam (oktav teli), ortada iki çelik ve üstte bir çelik ile bir sırma bam teli olmak üzere toplam 7 tellidir, 5, 6, 8, 9, 11 ve 12 telli olanları da görülmüştur. Tezene ile çalınır.

Bağlama, bağdaş kurularak veya dik bir biçimde oturulularak çalınır. Kişi baskın eli ile tellere vururken diğer eli ile de perdelere basar. Bağlama tutulurken teknenin alt tarafı hafif sola eğik olacak bir biçimde uyluğa dayanır. Teknenin ön yüzeyinin üst kenarına, biraz solda olacak bir şekilde, ön kolun orta kısmı dayanılarak bağlama dengede tutulur. Ön kol tekneye dayalı iken bilek bir üçgen oluşturacak ve tezene ortalanacak bir şekilde bükülür. Diğer el ise bağlamanın sapı baş parmak ile işaret parmağı arasında olacak şekilde konumlandırılır, bu pozisyonda bağlamanın sapının kavranmaması önemlidir, sap sadece diğer kolun tekneye yaptığı baskı ile yukarda tutulmalıdır. Baş parmağın eklemi sapın arka yüzüne temas eder biçimde iken diğer parmaklar ise sağa bakar bir şekilde tutulur.

Bağlamanın yapıldığı ağaç türleri de çeşitlilik göstermektedir. Kapak kısmı için genellikle Ladin Ağacı tercih edilirken tekne için genellikle Dut, Ardıç, Ceviz ve Maun ağaçları tercih edilir. Kullanılan ağaç türleri ve özellikleri yapan ustaya ve bölgesel özelliklere bağlı olarak değişebilir.

Aslında bağlama adı küçük boyda olan sazlar için kullanılır (üç telli ve dört telli) büyuk olan ve üç tel grubu olan saz için bozuk ve tambura adı kullanılmıştır.

Bağlama Ailesi

Bağlama, kullanım amaçlarına göre farklı tür ve boylarda çalınmaktadır. Günümüzde genellikle aşağıdaki türlerle tanınır.

Ortada yer alan Ottoman tanbûr (tanbour kabyr tourky), solunda tanbour charqy ve küçük tanbour boulghâry, sağında ise tanbour bouzourk ve küçük tanbour baghlama ile çevrelenmiştir. Ayrıca ön planda bir violin ve bir ‘ûd bulunmaktadır. Bu betimleme, Guillaume André Villoteau'nun 1823 tarihli Description historique, technique et littéraire des instruments de musique des orientaux adlı eserindeki bir gravürden
Ortada yer alan Ottoman tanbûr (tanbour kabyr tourky), solunda tanbour charqy ve küçük tanbour boulghâry, sağında ise tanbour bouzourk ve küçük tanbour baghlama ile çevrelenmiştir. Ayrıca ön planda bir violin ve bir ‘ûd bulunmaktadır. Bu betimleme, Guillaume André Villoteau'nun 1823 tarihli Description historique, technique et littéraire des instruments de musique des orientaux adlı eserindeki bir gravürdenImpr. impériale, Kamu malı, Wikimedia Commons

Bağlama metodları

Halk müziğinde çoğunlukla karşılaşılan düzenler şunlardır: (Parantez içindekiler sırası ile alt, orta ve üst tellere çekilmesi gereken sesleri ifade eder.)

  • Bozuk Düzen, Kara Düzen (La, Re, Sol) Karar Sesi: La

  • Bağlama Düzeni (La, Re, Mi) Karar Sesi: Mi

  • Misket düzeni (La, Re, Fa#) Karar Sesi: Fa#

  • Abdal düzeni (La, La, Sol) Karar Sesi: La (Azerbaycan da Açıq kök veya Bayramı kökü olarak bilinir Muharrem Ertaş orta tellere pirinçten bir oktav teli eklemiştir diğer çelik tel ise alt tellerle aynı oktavdır. bu düzenle çalmaya açıktan çalma da denir)https://saz.musigi-dunya.az/6.html

  • Acem Düzeni (La, Re, Fa) Karar Sesi: Fa

  • Müstezat Düzeni (La, Do, Sol) Karar Sesi: Do

  • Kütahya Düzeni (La, Re, Re) Karar Sesi: Re

Ayrıca bakınız