Muvaffak Menemencioğlu

Ahmet Muvaffak Menemencioğlu (10 Temmuz 1884, İstanbul - 7 Nisan 1969, İstanbul), Türk maliye müfettişi, gazeteci, spor yöneticisi. Fenerbahçe Spor Kulübü'nün 14 numaralı üyesi ve 1927-32 yılları arasında idari heyetinin 3. genel sekreteriydi.^{[1]Fenerbahçe - Fenerbahçe SK.} Türkiye'de bisiklet sporunun öncülerinden olan Menemencioğlu, Türkiye Bisiklet Federasyonu'nun ilk başkanıdır. 1926-1931 yılları arasında Türkiye Futbol Federasyonu başkanlığı yapmıştır. Menemencioğlu, Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda Saruhan (Manisa) milletvekiliydi. Cumhuriyet döneminde 1930 ile 1944 yılları arasında Anadolu Ajansı Genel Müdürü olarak görev yapmıştır.

Yaşamı

10 Temmuz 1884 yılında İstanbul'da doğdu. Doğu Akdeniz Bölgesi'nde yaşamış, zamanla Adana ve çevresine yerleşerek bölgenin yönetiminde söz sahibi olan âyânlardan biri olmuş Menemencioğulları ailesindendir.^{[2]Karakoç, Ercan. Ünlü Menemencioğlu Ailesi Ve Türk Bürokrasisindeki Yerleri. Anadolu Ve Balkan Araştirmalari Dergisi, 2020, s. 99.} Babası, Osmanlı Devleti'nde son Meclis-i Ayan Reisliği yapmış olan Rifat Bey, annesi vatan şairi Namık Kemal'in kızı Feride Hanım'dır.^{[3]Yener Süsoy. Kahire’nin son tanığı. Hürriyet (gazete), 25 Aralık 2006.} 1942-1944 yıllarında Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı olan Numan Menemencioğlu'nun ağabeyidir.

Ortaöğrenimini Selanik Yadigâr-ı Terakki Mektebi ve 1901 yılında Kadıköy'ün Moda semtindeki Saint Joseph Lisesi'nde tamamladı.^{[4]Ahmet Muvaffak Menemencioğlu.} 1907 yılında kurulan Fenerbahçe futbol takımına ilk katılan isimlerden birisi olarak, kulübün 14 numaralı üyesi oldu. Paris'te hukuk eğitimi gördü. Fransızca ve İngilizce öğrenen Muvaffak Bey, maliye ve iktisat alanında uzmanlaştı. Paris'te Tanin gazetesini temsil etti. Daha sonra Abdüllah Zühtü Bey'in yayımladığı Yeni Gazete'ye geçti.^{[5]Muvaffak Menemencioğlu.}

29 Aralık 1908 tarihinde açılan sınavı kazanarak 11 Ocak 1909 tarihinde Maliye Müfettiş Yardımcılığına atandıktan hemen sonra Fransız Maliye Denetleme Kuruluna staja gönderilmiş, dönüşünde 28 Aralık 1909 tarihinde, Dördüncü Sınıf Maliye Müfettişliğine atanmıştır. 12 Ocak 1920 tarihinde bu kuruldaki baş müfettiş görevinden ayrılarak, Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda Saruhan vekilliği görevinde bulundu. Meclis-i Mebusan'ın kapatılmasından kısa bir süre sonra Ankara'ya gidip Mustafa Kemal Paşa önderliğindeki kurtuluş mücadelesine katıldı. Londra Konferansı'na giden Bekir Sami başkanlığındaki Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti heyetinde malî müşavir olarak bulundu. Kars (1921), Tiflis (1922) antlaşmalarında temsilci olarak katıldı. Reji Umum Müfettişliği, Muhtelit Mübadele Komisyonu Türk Heyeti Müşavirliği görevlerinde bulundu.^{[6]Güneş, İhsan. Türkiye Büyük Millet Meclisi Vakfı Yayınları No : 15 Türk Parlamento Tarihi Meşrutiyete Geçiş Süreci I. ve II. Meşrutiyet II. Cilt Ayân ve Mebûsân Meclisleri Üyelerinin Özgeçmişleri, s. 270.} Cumhuriyetin kuruluşu sonrasında Emlâk ve Eytam Bankası Denetmeni (1941), Milli Piyango Denetmeni (1943) ve 1930-1944 yılları arasında da Anadolu Ajansı Genel Müdürlüğü görevlerinde bulunmuş olup, bu görevde en uzun süre yöneticilik yapan kişi olmuştur. Emekli olduktan sonra İstanbul ve Ankara gazetelerinde yazarlık yaptı. 1946'da Ankara'da kurulan Gazeteciler Cemiyeti'nin kurucuları arasında yer aldı.^{[7]Hakkımızda - Gazeteciler Cemiyeti. 7 Eylül 2020.}

Fenerbahçe'nin, 1923 yılında yeniden düzenlenen tüzüğünde başkanlık makamı kaldırılmış ve bu makamın yerine başkanı olmayan 3 kişilik bir yönetim kurulu (triumvira tarzı) oluşturulmuş olup, bu görev 1934 yılına dek sürdürülmüştür. Muvaffak Bey de, Fenerbahçe'nin bahsi geçen bu dönemlerindeki üç kişilik yönetim kurulunda yönetim kurulu başkanı sıfatıyla 1927-32 yılları arasında görev almıştır. 1928 yılında gerçekleştirilen Türkçede Harf Devrimi sonrasında Fenerbahçe'nin 1914 yılında tasarlanan armasının yeni Türkçe harflere dönüştürülmesi ve armanın bugünkü formel haline kavuşmasını sağladı.

Bir yandan da sporla yakından ilgilendi. 1923 yılında kurulan Bisiklet Federasyonu'nun (o zamanki adı: Bisiklet Heyet-i Müttehidesi) ilk başkanı oldu. 1926-1931 yılları arası Türkiye Futbol Federasyonu başkanlığını üstlenmiştir.

Ailesi

Eşi Katerina Rum asıllıydı. Çiftin Nermin, Suzan ve Turgut adında üç çocuğu olmuştur. Turgut, Türkiye Cumhuriyeti Vaşington Büyükelçiliği yapmıştır.^{[2]Karakoç, Ercan. Ünlü Menemencioğlu Ailesi Ve Türk Bürokrasisindeki Yerleri. Anadolu Ve Balkan Araştirmalari Dergisi, 2020, s. 99.} Nermin, Nazım Hikmet'i dünya basınında tanıtan ilk makalenin yazarı, şiirlerinin ilk İngilizce çevirmeni olarak tanınır.