Mukaddimetü'l-Edeb

Mukaddimetü'l Edeb (مقدّمة الأدب), Orta Türkçe döneminde, 12. yüzyılda Zemahşerî tarafından Arapça öğrenmek isteyen Harezmşahlar Devleti hükümdarı için yazılmış sözlüktür. Sözlük; isimler, fiiller, harfler, ad çekimi ve fiil çekimi olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır. Arapça metnin altında, büyük bir kısmı Türkçe (büyük ihtimalle Harezm Türkçesi) olmak üzere çeşitli dillerde satır altı tercümeler de mevcuttur.^{[1]Ersoy, Gülser. Mukaddimetü’l-Edeb’in Harezm Türkçesine Satır Altı Çevirili Bilinmeyen Bazı Nüshaları. 9. Milletlerarası Türkoloji Kongresi Bildiriler Kitabı.}

Mukaddimetü'l Edeb; Arapça, Farsça ve Orta Türkçe söz varlığı bakımından oldukça zengindir; Mâverâünnehir ve çevresindeki Türk lehçelerinin bazı eski kelimelerini de içermektedir.^{[2]Ersoy, Gülser. Mukaddimetü’l-Edeb’in Hem Doğu Türkçesine Hem Batı Türkçesine Satır Altı Çevrili Bir Nüshası Üzerine. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 2022, s. 922-934.} Mukaddimetü'l Edebin günümüze ulaşan en eski yazmaları 13-15. yüzyıllara tarihlenmektedir. Sözlük pek çok dile çevrilmiş ve birçok dilde neşredilmiştir.^{[3]Yüce, Nuri. MUKADDİMETÜ’l-EDEB. TDV İslam Ansiklopedisi.}