Kerempe Feneri

Kerempe Feneri, Kastamonu ilinin Cide ilçesine bağlı Aydıncık köyünde yer alan tarihi bir deniz feneridir. 1885 yılında Osmanlı Dönemi'nde mimar Mişel Paşa tarafından inşa edilen yapı, kâgir bir kule ve gardiyan lojmanından oluşan bir kompleks niteliğindedir. Deniz seviyesinden 82 metre yükseklikte konumlanan ve 20 deniz mili görüş mesafesine sahip olan fener, zaman içerisinde petrol, bütan gazı ve son olarak elektrik enerjisiyle çalışan sistemlerle modernize edilmiştir. Günümüzde ulusal miras olarak koruma altında bulunan yapı, Nâzım Hikmet'in Kurtuluş Savaşı Destanı eserinde de yer almaktadır.^{[1]Seymen, Lütfü. Üsküdar'a kadar Kastamonu. Yapı Kredi Yayınları, 2008, s. 317-319.[2]Asırlık Kerempe Feneri'nin Asırlık Bekçileri. 28 Şubat 2024.}

Özelikleri

Fener, 42° 01' kuzey enlemi ve 33° 20' doğu boylamı koordinatlarında yer almaktadır. Fenerin deniz seviyesinden yüksekliği yaklaşık 82 metre, kule yüksekliği ise 8 metredir.^{[3]Alanton, Özgür. Kerempe Feneri 140 yıldır denizcilere yol gösteriyor. 31 Ağustos 2025.[4]KEGM Kerempe Feneri. Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü.} Kâgir olarak inşa edilen ve yuvarlak gövdeli bir kuleye sahip olan yapı, fener kulesiyle birlikte 4 odalı gardiyan lojmanından oluşan bir kompleks niteliği taşımaktadır.^{[5]Tankuter, Aykut. Yalnızlığın ışıkları deniz fenerleri. Novartis Kültür Yayınları, 2003, s. 100.} Fenerin açık havada görünüş mesafesi yaklaşık 20 deniz milidir.

Kuruluşunda 30 saniyede bir beyaz ve kırmızı ışık veren bir ışık karakterine sahip olan fener, 20. yüzyılın ilk yarısında çeşitli teknik düzenlemelere tabi tutulmuştur. 1930'lu yıllarda ışık karakteri belirli aralıklarla beyaz şimşek verecek şekilde değiştirilmiştir. Aynı dönemde enerji kaynağı olarak petrolle çalışan fitilli lambalar kullanılmıştır. 1978 yılında fenerin enerji sistemi bütan gazına dönüştürülmüştür. 1988 yılında ise elektrik enerjisiyle çalışır hale getirilmiştir. 2006 yılında gerçekleştirilen modernizasyon çalışmalarıyla birlikte fener fotoselli ve elektrik motorlu bir sistemle donatılmıştır. Günümüzde yaklaşık 500 watt gücünde bir elektrik lambasıyla hizmet vermektedir.

Kültürel etkisi

Kerempe Feneri, Türk edebiyatında bir mekân referansı olarak yer almaktadır. Nâzım Hikmet, Türk Kurtuluş Savaşı yıllarını konu alan eseri Kurtuluş Savaşı Destanının üçüncü bölümünde yer alan Arhavili İsmail'in Hikâyesi adlı şiirinde Kerempe Feneri'nden söz eder. Şiirde, Karadeniz'de bir İngiliz torpidosu tarafından batırılan bir tekne ve bu olaydan sağ kurtulan Arhavili İsmail'in denizdeki durumu anlatılırken, Kerempe Feneri olayların geçtiği coğrafi alanı tanımlayan unsurlardan biri olarak kullanılmıştır.