Karamanlı Yusuf Paşa

Karamanlı Yusuf Paşa (1766, Trablus – 1838), 1795-1832 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu'nun Trablusgarp Eyâleti'nin paşasıdır.

İlk yılları

Karamanlı Yusuf, 1766 yılında Trablus'ta Türk kökenli Karamanlı Hanedanı'nın bir üyesi olarak doğdu. Ağabeyi Karamanlı Hamid Paşa 1793 yılında Osmanlı subayı Ali Bingül tarafından tahttan indirildi. 1795 yılında Yusuf Trablus'a geri döndü ve Tunus Beyi Hammuda Paşa'nın yardımı ile tahta geçti.

Berberi Savaşları

1801'de Yusuf, ABD Başkanı Thomas Jefferson'dan 225 bin dolarlık bir haraç talep etti. Ancak, Amerika Birleşik Devletleri Donanması'nın Amerikan denizciliğini koruma kabiliyetine güvenen Jefferson, Mayıs 1801'de Paşa'nın talebini reddetti. Bunun üzerine Yusuf Paşa, ABD'ye savaş ilan eden ilk devlet başkanı oldu.^{[1]17.Yüzyılda Akdenizde Korsanlık, Adrian Tinniswood, sayfa:260}

Amerika Birleşik Devletleri Donanması, 1803'te Trablus limanlarını başarılı bir şekilde kapattı. Başta USS ''Philadelphia'' gemisinin yakalanmasıyla başlayan askeri başarılar olmak üzere paşa kısa sürede Derne Muharebesi ve görevinden alınan kardeşinin iadesini takiben Amerikan Ordusu tarafından işgal edilme tehlikesi altına girdi. Karamanlı Hamit, Amerikan subayı William Eaton tarafından işe alındı. 10 Haziran 1805 tarihinde savaşı sona erdiren bir anlaşma imzaladı.

ABD konsolosu Tobias Lear 10 Haziran 1805 günü yaptıkları anlaşmadan sonra Lear, Yusuf Paşa hakkında şöyle yazmıştı:"Son derece iyi bir izlenimi var; erkekçe ve onurlu, görünüşe bakılırsa, hiç de anlatıldığı gibir bir canavar değil"^{[2]17.Yüzyılda Akdenizde Korsanlık, Adrian Tinniswood, sayfa:263[3]Tobias Lear'dan ABD dışişleri bakanına, 5 Temmuz 1805, American State Papers, Foreign Relations, C 2, s. 717;aktaran Irwin, The Diplomatic Relations of the United States with the Barbary Powers; 153.}

Karamanlı Hanedanı'nın zayıflaması

1819 yılına gelindiğinde, Napolyon Savaşları'nın çeşitli antlaşmaları, Berberi devletlerini korsan faaliyetlerinden neredeyse tamamen vazgeçmeye zorladı ve Trablusgarp ekonomisi çökmeye başladı.^{[4]Hume, L. J. "Preparations for Civil War in Tripoli in the 1820s: Ali Karamanli, Hassuna D'Ghies and Jeremy Bentham." The Journal of African History 21.3 (1980): 311-322.} Karamanlı Yusuf Paşa, Trans Sahra ticaretini teşvik ederek gelir kaybını telafi etmeye çalıştıysa da Ancak Avrupa'daki yükselişe ve Amerika'ya olan azlığı da ortadan kaldıran duygular nedeniyle Trablusgarp ekonomisini kurtaramadı. Yusuf Paşa zayıfladığında, üç oğlu etrafında hizipler yükseldi. 1832'de oğlu Ali lehine tahttan çekildiyse de bu iç savaş ile sonuçlandı. Osmanlı Padişahı II. Mahmud, düzeni sağlamak için bölgeye birlik gönderdi ve Ali Paşa'yı sürgüne göndererek bölgeyi merkezi hükûmete bağladı.