Karamanî Mehmed Paşa

Karamanî Mehmed Paşa (d. Konya - ö. 4 Mayıs 1481, İstanbul), II. Mehmed saltanatında 1477-1481 yılları arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamı.

Hayatı

Mehmet Paşa Karaman'da doğdu. Okumak için İstanbul'a gidip Veli Mahmud Paşa tarafından inşa edilmiş medresede eğitim gördü. Daha sonra medresede bir müderris olarak çalıştı.

İlmiye sınıfının yüksek kısmında olduğu için Fatih'e danışmanlık yaptı. Çok geçmeden Nişancı görevine atandı. Fatih Sultan Mehmed'in hazırlamış olduğu Kanunnamenin yazarının Nişancı Karamanlı Mehmet olduğu belirtilmektedir.^{[1]Ayhan Buz (2009), Osmanlı Sadrazamları, İstanbul: Neden Yayınları, ISBN 978-975-254-278-5 say.25} Fatih Sultan Mehmed'in Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'a yazmış olduğu yüksek edebi değeri olan mektupları hazırlamakta da sultana destek sağladığı bildirilmektedir.^{[2]Karamanlı Mehmet Paşa biyografisi.}

1453'te İstanbul'un Fethi'nden sonra hemen idam edilen sadrazam Çandarlı Halil Paşa'dan sonra Fatih Sultan Mehmed'in seçtiği sadrazamların hepsi devşirme asıllı ve saray Enderun okulu eğitimli "kullar" olduğu ve Sultan'ın böylece Sadrazam'ın Türk asıllılardan ayrı bir klik kurmasını önlemek istediği tarihçilerin çok dikkatini çekmiştir. Osmanlı Devleti'nin yükseliş döneminde "kullar" ile "Türk asıllılar" arasında mücadelede "kullar"'ın üstün geldiği bir tarih teorisi olarak çok tartışma doğurmuştur. Bu "tarihsel süreç" içinde 1477'de Karamanlı Türk asıllı Karamanlı Mehmet Paşa'nın sadrazam olarak göreve getirilmesinin bu teori ile uyuşmaz olduğuna işaret edilmektedir.^{[3]Mevlüt Uluğtekin Yılmaz (1998) Osmanlı'nın Arka Bahçesi, Ankara}

Karamanlı Mehmet Paşa'nın 3 küsur yıl süren sadareti sırasında Osmanlı Devleti'nin iç idaresinin reformları ile uğraştığı bildirilmektedir.

1481'de Fatih Sultan Mehmet öldüğünde geleneksel olarak Sadrazamın yeni Sultan tahta geçene kadar eski Sultan'ın ölüm haberini gizli tutması gerekmekte idi. Sadrazam olan Karamanlı Mehmet Paşa, Fatih'in varisi olan ve İstanbul'dan uzakta bulunan iki oğluna, Beyazid'a Amasya'ya ve Cem Sultan'a Karaman'a, babalarının öldüğünü bildiren haberciler gönderdi.^{[4]Nicolae Jorga (çev. Nilüfer Epçeli) (2009) Geschiste des osmanischen, Cilt 2 . İstanbul: Yeditepe Yayınları, ISBN 975 6480 17 3, say. 204} Cem Sultan'ın bulunduğu Karaman İstanbul'a daha yakındı ve Karaman Sadrazam'ın doğum şehri idi. Karamanlı Mehmet Paşa'nın bu tutumu, Cem Sultan'ın taraftarı olduğu şüphesini doğurmaktaydı. İstanbul'da bulunan yeniçeriler Beyazıt'ın tarafını tutmaktaydı. Daha yeni sultan İstanbul'a ulaşmadan yeniçeriler ayaklandılar ve 4 Mayıs 1481'de Sadrazam Karamanlı Mehmet Paşa'yı öldürdüler.^{[5]Lord Kinross (çev. Meral Gaspiralı) (2008), The Ottoman Centuries İstanbul: Altın Kitaplar, ISBN 978 975 21 0955 1, say. 160}

Ailesi

Eşleri

1. ? Hatun– Karamani Mehmed Paşa'nın hocası Musannifek’in kızıdır. Zeynelabidin Ali Çelebi’nin annesidir.^{[6]Küçükdağ, Yusuf. MEVLÂNÂ’NIN SOYUNDAN GELEN REFORMCU BİR OSMANLI VEZİRİAZAMI KARAMANÎ MEHMED PAŞA. İsam.}

2. Sittişah Hatun– Alâiye Beyi Kılıç Arslan'ın kızıdır.^{[6]Küçükdağ, Yusuf. MEVLÂNÂ’NIN SOYUNDAN GELEN REFORMCU BİR OSMANLI VEZİRİAZAMI KARAMANÎ MEHMED PAŞA. İsam.}

3. Rabia Hatun – Ayşe adında bir kızın annesidir.^{[6]Küçükdağ, Yusuf. MEVLÂNÂ’NIN SOYUNDAN GELEN REFORMCU BİR OSMANLI VEZİRİAZAMI KARAMANÎ MEHMED PAŞA. İsam.}

Dış bağlantılar

• Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul: Türkiye Yayınevi.

• Tektaş, Nazım (2002) Sadrazamlar-Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı, İstanbul: Çatı Kitapları.