Fosfor Mustafa Sıdkı Paşa

Fosfor Mustafa Sıdkı Paşa (1823, Soma - 19 Ocak 1890, Erzurum), 19. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı ordusunun yüksek kademelerinde komutanlık yapmış ve Bahriye Nâzırlığı'na kadar yükselmiş Osmanlı müşîri, denizci ve devlet adamıdır. Ayrıca başta Erzurum olmak üzere birçok Osmanlı vilâyetinin vâliliğini yapmıştır.^{[1]Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber, Sinan Kuneralp, ISIS Press, İstanbul, ISBN 9784281181, 1999.}

Hayatı

Fosfor Mustafa Sıdkı Paşa, 1823'te Manisa'ya bağlı Soma'da doğdu. Babası ayakkabı satıcısı Hacı Osman Ağa'dır. 1843'te askerî okuluna girdi.^{[2]Sicil-i Ahval Kayıtlarına göre Osmanlı Devleti'ndeki Manisalı Mülki Amirler, Cengiz Çakaloğlu, A.Ü.Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı 25,Erzurum 2004.} Yeni açılan Mekteb-i Fünûn-u Harbiye-i Şâhâne'nin ilk öğrencilerinden biri oldu. 1848'de Erkân-ı Harbiye yüzbaşısı oldu. 1853'te mezûn olduğu Harbiye Mektebi'ne öğretmen olarak atandı ve uzun yıllar topçuluk, topoğrafya ve arâzî taksimi dersleri verdi.^{[3]Sicil-i Osmani, Mehmet Süreyya, Yayına Hazırlayan: Nuri Akbayar, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996, Sayfa: 1194, ISBN 975-333-038-3.} Rütbesi önce miralaylığa, sonra mirliva ve ferîkliğe yükseltildi.

1863'te Anadolu İstihkâmâtı Komisyonu Reîsliği'ne atanarak Erzurum'a gönderildi. 1869'te 4. Ordu müşîrliği ve aynı zamanda Erzurum vâliliğine getirildi. Vâliliği sırasında 93 Harbi'nde Kafkasya Cephesi'nin savunmasında büyük bir rol oynayacak olan Erzurum Tabyaları'nı inşâ ettirdi.^{[4]Abideleri ve kitabeleri ile Erzurum tarihi, İbrahim Hakkı Konyalı, Ercan Matbaası, Erzurum, 1960.} 1871'de Tophâne müşîri ve aynı zamanda Bahriye nâzırı oldu. 1873'te önce İşkodra vâlisi, sonra da ikinci kez Erzurum vâliliğine getirildi. 1874'te Şûrâ-yı Devlet üyesi tâyin edildi. 1875'te önce Konya, sonra da Trablusgarp vâlisi yapıldı. 1877-1878 yıllarında yapılan 93 Harbi sırasında seraskerlik yaptı. Savaştan sonra 1878 yılı sonunda dördüncü kez Erzurum vâlisi oldu. Bu görevi 19 Ocak 1890'daki ölümüne kadar sürdürdü. Mezarı Erzurum'da bulunmaktadır.

Fosfor Mustafa Paşa'nın savaş sanatıyla ilgili Fransızca'dan yaptığı birçok tercüme kitapları bulunmaktadır.