Dolganlar

Dolganlar, (öbür adları — Dolgan Türkleri, Dağlı kişi manasında Tıa-kihi (тыа-киһи), Haka (Һака))^{[1]Долганы. БСЭ.} — Rusya'nın kuzeyindeki Taymır yarımadası çevresinde yaşayan etnik grup. Soyları Evenkiler başta olmak üzere birkaç farklı Sibirya halkına dayanan Dolganlar, 18. yüzyıldan sonra Türk dilini kabul etmiştir.^{[2]Dolgan people. Encyclopedia Britannica.} Taymir yarımadası, idari olarak Krasnoyarsk Kray'a bağlıdır. Dolganlar'ın Taymir Özerk Okruğu adında özerk illeri vardır.

Dolganlar, Yakutça ile çok benzer olan Dolganca dilini konuşmaktadır. Yakutlarla kolayca anlaşabilirler. Dolganlar, 20. yüzyıldan önce Sibirya bölgesinde göçebe hayat yaşayan avcı insan topluluğuydu. Sovyet döneminde iskana zorlandılar.

Dolganlar, Rusların etkisiyle Ortodoks kilisesine bağlanmışlardır ancak şamanizmin etkisi hala sürmektedir.

Dil

Dolganlar, Yakut diliyle yakın akraba olan Dolgancayı konuşurlar.^{[2]Dolgan people. Encyclopedia Britannica.}^{[3]Hickey, Raymond. The Handbook of Language Contact. John Wiley & Sons, 14 Mayıs 2012, s. 728.} Dilde Evenkice'nin belirgin etkileri görülmektedir. E. İ. Ubryatova’ya göre Dolganca, Yakutçanın 16. yüzyılın sonlarında Dulgan (Dulkan) boyuna mensup Evenkiler arasında yayılması ve daha sonraki dönemde diğer Evenki gruplarına da geçmesi sonucunda oluşmuştur.^{[4]Языки Российской Федерации и соседних государств. Наука, 1997, s. 344.}

Dolgan Türkçesi Norilskiy, Pasinskiy, Avamskiy, Hatangskiy ve Popigayskiy ağızlarından oluşur.^{[4]Языки Российской Федерации и соседних государств. Наука, 1997, s. 344.} Dolganca yazılmış ilk eser 1973 yılında yayımlanan Ogdo Aksyonova’nın Baraksan adlı şiir kitabıdır. 1984 yılında Dolganca için bir alfabe (okuma kitabı) hazırlanmıştır. Rus alfabesi esas alınarak oluşturulan Dolganca yazı dili 1970 yılında resmî olarak kabul edilmiştir.

Nüfus

Dolgan nüfusunun değişimi^{[5]Всесоюзная перепись населения 1926 года.Национальный состав населения по республикам СССР. «Демоскоп».}^{[6]Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения по республикам СССР. «Демоскоп».}^{[7]Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения по республикам СССР. «Демоскоп».}^{[8]Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по республикам СССР. «Демоскоп».}^{[9]Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России. «Демоскоп».}:

Genetik

Genetik araştırmalara göre Dolganlarda en yaygın Y-DNA haplogrupları C (%37,3) ve N1a1-Tat (eski adıyla N1c) (%22,4) olarak tespit edilmiştir. Bunları R1a (%16,4), N1a2b-P43 (eski adıyla N1b) (%11,9) izlemektedir. Daha düşük oranlarda ise I ve R1b (her biri %1,5) ile Q (%1,4) haplogrupları görülmektedir.^{[10]Архивированная копия.}

Tanınmış kişiler

Ogdo Yegorovna AksenovDaniiltaimyr, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Ogdo Aksyonova (Огдуо Аксёнова) — 1936 doğumlu şair ve Dolgan Edebiyatının kurucusu.

Ayrıca bakınız

Dış bağlantılar

Dolgan Destancılık Geleneği