Cezerî Kasım Paşa

Cezerî Kasım Paşa ya da Sâfî Kasım Paşa, Osmanlı komutanı, devlet adamı ve şâirdir. Devlet adamlığından çok şairlik yönüyle anılır.^{[1]İsmail E. Erünsal, Kasım Paşa, Cezeri, Tük Diyanet Vakfı Ansiklopedisi.} İmparatorluğun değişik yerlerinde pek çok hayır eseri yaptırmıştır.

Hayatı

Doğum yeri ve tarihi hakkında kesin bilgiler bulunmaz. Kimi kaynaklara göre babası kıraat ve hadis alimi İbn-i Cezerî’nin oğlu olan ve Fatih Sultan Mehmed döneminde Dîvân-ı Hümâyun’da tuğra çekmekle görevendirilmiş olan Cezerîzâde Şemseddin Mehmed Bey’dir; kimi kaynaklara göre İbn-i Cezeri’nin kızı soyundan gelmektedir; kimi kaynaklara göre ise Cezerî ailesinin kölesidir.^{[2]Yaşar Akdoğan, Özlem Demirel, Cezeri Kasım (Safi) Paşa’nın Hayatı ve Eserleri, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi Cilt 50 Sayı 50 Yıl 2014.}

Fatih Sultan Mehmed’in korumasında özel eğitim gördü. Çeşitli devlet görevlerinde bulundu. Fatih Sultan Mehmed döneminde Kocaeli Sancakbeyi iken 1479 yılında 30 gemiden müteşekkil bir Osmanlı filosuna komuta ederek Çerkesya kıyılarına çıkarma yaptı ve Anapa, Kopa ve Taman'ı Osmanlı topraklarına kattı.^{[3]"Tâc-üt Tevârih", Hoca Sadeddin Efendi, İstanbul (1861), c.1, s.567-568[4]"Osmanlı Sultanları Tarihi", Karamanlı Nişancı Mehmed Paşa, İstanbul (1949), s.360}

II. Bayezid devrinde nişancılık ve ardından vezirlik yaptı. Hayatının bir bölümünü Bursa’da geçirdi, bu şehirde bir medrese ve hamam yaptırdı. Bursa’daki hayır eserlerinin dışında İstanbul’da Cağaloğlu’nda bir mescit, Eyüpsultan'da bir mescit, medrese ve mektep yaptırmış; Selanik’te Aya Dimitri Kilisesi’ni “Kāsımiyye Cami” adlı camiye çevirmiştir.

Kimi kaynaklara göre Bursa'da ölmüştür ve mezarı Bursa'da yaptırdığı medresededir. Kimi kaynaklara göre ise 1484'te Selanik'te ölmüştür.

Kasım Paşa devlet adamlığı yanında şairlik yönüyle de anılır. Şiirde Sâfî mahlasını kullanmıştır. Şiirleri de sade bir dille yazılmıştı. Atasözlerini çokça kullanan bir şairdi. Şiirlerinde zor ifadelere yer vermemesi nedeniyle halk tarafından çok benimsenmişti.^{[2]Yaşar Akdoğan, Özlem Demirel, Cezeri Kasım (Safi) Paşa’nın Hayatı ve Eserleri, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi Cilt 50 Sayı 50 Yıl 2014.} Kasım Paşa'nın divanının şimdilik bilinen tek nüshası İsmail E. Erünsal'ın özel kütüphanesinde bulunmaktadır.^{[1]İsmail E. Erünsal, Kasım Paşa, Cezeri, Tük Diyanet Vakfı Ansiklopedisi.}