Cacık

Cacık, yoğurt, su, salatalık ve sarımsak ile yapılan soğuk Türk mezesi olarak bilinse de içine birçok sebze katılarak yapılan çeşitleri vardır. En çok bilinen çeşidi salatalık cacığıdır. Nane, yeşil soğan, kekik, dere otu, zeytinyağı vb malzeme ile zenginleştirilebilir. İçine rendelenmiş havuç ve marul katılan cacığa ise kış cacığı denir. Yunan mutfağında Τζατζίκι (caciki) (Rum cacığı)^{[1]GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE BOZCAADA'NIN GASTRONOMİK KİMLİK DEĞİŞİMİ. Uluslararası Gastronomi Turizmi Araştırmaları Kongresi, Eylül 2019.} olarak bilinen bir çeşidi yapılır. Daha kıvamlı olup sos ya da meze olarak tüketilir.

Melceü’t-Tabbâhîn tarifi

Basılı ilk yemek kitabı Melceü’t-Tabbâhîn'de tarifi şu şekilde verilmiştir:

Bir iki hıyarı ince çentip bir miktar tuz serptikte savuralar. Badehu birkaç diş sarımsağı bir kap içinde tuz ile iyice ezip halloldukta âlâ ezilmiş torba yoğurdu veyahut çanak yoğurdu içine mezburu koyup iyice çalkalandıkta çentilmiş hıyarın üzerine döküp ve birkaç pare buz ilavesiyle tenâvül buyrula. Fasl-ı sayfda pek âlâdır. Taşralarda bir fincan sirke ilave ederler.^{[2]MELCEÜ’T- TABBÂHÎN - Aşçıların Sığınağı. 2015.}

Çağla cacığı

Antalya yöresinde yapılan çağla cacığı çağla, süzme yoğurt, su, sarımsak, zeytinyağı, tuz ve taze nane içerir. Süzme yoğurda su katıldıktan sonra karışıma kıyılmış çağla ve sarımsak eklenir. Üzerinde zeytinyağı gezdirilir ve nane yaprakları ile süslenir.^{[3]Çağla mevsimini kaçırmayın. Akşam.}^{[4]Yörelere göre ramazan sofraları.}

Sirkeli cacık

Sirkeli salata olarak da bilinen sirkeli cacık yapmak için dövülmüş sarımsak çırpılmış yoğurdun içine eklenmeden evvel bir saat suda bekletilir ve su ile birlikte ilave edilir. İnce kıyılmış salatalık, tuz ve nane sarımsaklı yoğurta eklenir. Son olarak sirke eklenir ve cacık iyice karıştırılır.^{[5]Sirkeli Cacık. Sofra.}

Madımak cacığı

Sivas'ta bulgur katılarak yapılan meze çeşididir.^{[6]MADIMAK CACIĞI.}

Yemlik cacığı

Ankara'da yapılan cacık çeşididir. Malzemeleri; yemlik (Tragopogon), yoğurt, salatalık, sarımsak, sıvı yağ kuru nane ve tuzdur.^{[7]Beslenme Arkeolojisi: Günümüz Ankara Yemeklerinde Geçmişin İzleri. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi Cilt: 2, Sayı: Ek.1, Bahar: 209-233, 2018 e-ISSN: 2602-3008.}

Abhaz usulü cacık

Abhaz mutfağında yapılır. Malzemeleri, yoğurt, su, yeşil soğan, salatalık, turp, yumurta, sarımsak, acıka, dereotu, taze ahushua ile hazırlanır.^{[8]Abhaz Usulü Cacık Tarifi. 17 Mayıs 2020.}

Dana etli yumurtalı cacık

Abhaz mutfağında yapılır. Malzemeleri, haşlanmış dana eti, yoğurt, maden suyu, yeşil soğan, hardal, salatalık, turp, bıldırcın yumurtası, dereotu ile hazırlanır.^{[9]Dana Etli Yumurtalı Cacık Tarifi. 19 Mayıs 2020.}

Van cacığı

Van'da kahvaltılık olarak tüketilen cacık çeşididir. Koyu kıvamlıdır.^{[10]İster Kahvaltıya İster Akşam Yemeğine: Van Cacığı -Yemek.com. yemek.com.}

Gaziantep'te yapılan cacık çeşitleri

Aşotu cacığı, Havuç cacığı, Hıyar cacığı, Ispanak cacığı, Haşlanmış keme cacığı, Marul cacığı, Maydanoz cacığı, Pancar cacığı, Semizotu cacığı, Turp cacığı, Yarpuz cacığı yapılmaktadır.^{[11]Yemekler ve Tatlılar.}

Hakkari'de yapılan cacık çeşitleri

Soğanlı cacık,^{[12]SOĞANLI CACIK.} Kenger cacığı^{[13]KENGER CACIĞI.} ve Otlu cacık^{[14]OTLU CACIK.} yapılır.

İran'da çeşitleri

Mast-o-khiar çeşidi vardır. Yoğurt ve salatalık ile hazırlanır.^{[15]Haroutunian, Arto der. Yogurt Cookbook. Grub Street Cookery, 30 Temmuz 2007.}

Ayrıca bakınız

Tarator