Bitlis Muharebesi

Bitlis Muharebesi (Rusça: Битлисское сражение / Bitlisskoye srazhenie), 1916 yılının yaz aylarında Bitlis şehri için Rusya İmparatorluk Kuvvetleri ve Osmanlı ordusu arasında gerçekleşmiş bir dizi çatışmadır.

Muharebe

Bitlis, ilk olarak 2-3 Mart'ta Rusya İmparatorluk Kara Kuvvetlerinin 2. Kafkas Kolordusu tarafından düşürüldü. Mustafa Kemal'in alay komutanlarından aldığı bilgilere göre ani bir saldırı olmayacaktı. Ama alay komutanları yanıldı ve Mirliva Mustafa Kemal'e yanlış bilgi verdi. Ruslar ani bir baskınla Mustafa Kemal'in birliklerini dağıttı ve bölgeyi ele geçirdi. Mustafa Kemal, alay komutanlarının kendisini yanlış bilgilendirmesi üzerine, onları Divan-ı Harb'e gönderdi. Ancak 1 Ağustos'ta taarruza geçen Mirliva Mustafa Kemal Paşa komutasındaki Osmanlı 16. Kolordusu, Diyarbekir'e doğru ilerlemekte olan Nikolay Yudeniç komutasındaki Kafkas Ordusunu geri çevirerek 8 Ağustos'ta 5. Fırka ile Bitlis'i, 8. Fırka ile Muş'u geri aldı^{[1]Tarihçe. Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı.} ve 16. Kolordu Kumandanı Mustafa Kemal, Ruslara karşı aldığı 8 Ağustos'taki zaferi şu telgrafla bildirdi:"Muş dün ve Bitlis bugün kolordumuz tarafından zapt ve işgal edilmiştir. Yenilgiye uğratılmış düşman kuvvetleri takip edilmektedir."^{[2]Atatürk'ün Bütün Eserleri. Kaynak Yayınları, s. 52.}

Bazı kaynaklara göre 24 Ağustos 1916'da Rus kuvvetleri tarafından Bitlis ve Muş tekrar alındı^{[3]Milli Mücadelede Bitlis ve Çevresi (1918–1921). 11 Temmuz 2014, s. 209.} fakat bazılarına göre ise 24-25 Ağustos'ta yapılan saldırı geri püskürtüldü.^{[4]Andrew, Mango. Atatürk: Modern Türkiye'nin Kurucusu. Abrams, 26 Ağustos 2002, s. 205.} Osmanlılar yaklaşık yarısı savaş esiri olmak üzere 34.000 kayıp verdi.^{[5]Chalabian, Antranig (1988). General Andranik and the Armenian Revolutionary Movement. p. 273–275. ISBN 0962274119[6]Herman, Gerald (1992). The Pivotal Conflict: A Comprehensive Chronology of the First World War, 1914-1919. Westport, Connecticut: Greenwood Press. p. 268. ISBN 0-313-22793-4.[7]The International Military Digest Annual: A Review of the Current Literature of Military Science for 1915. New York City: The International Military Digest. 1916. p. 224. Noteworthy in this theater is the Russian success in recapturing Mush and Bitlis (Aug 25), which the Turks had won earlier in the month.}

Sonrası

Muş Muharebesi sırasında gerçekleşen Çapakçur Muharebeleri ile Rus birlikleri geri püskürtüldü. Bitlis ve Muş, Ruslardan geri alındı. Fakat Ruslar 24 Ağustos'ta tekrar taaruz ederek hem Muş hem de Bitlis'i geri almıştır.^{[8]Chalabian, Antranig. General Andranik and the Armenian Revolutionary Movement. Antranig Chalabian, 1988, s. 273-275.[9]Herman, Gerald. The Pivotal Conflict: A Comprehensive Chronology of the First World War, 1914-1919. Greenwood Press, 1992, s. 268.[10]The International Military Digest Annual: A Review of the Current Literature of Military Science for 1915. The International Military Digest, 1916, s. 224.[11]Encyclopedia Americana. Grolier, 2000, s. 300.[12]Encyclopedia Americana International Edition. Grolier, 1970, s. 299.}