Benâî

Kemâleddîn Benâî Şîr Alî-yi Herevî (1453, Herat - 1512, Karşı), İranlı şair.

Hayatı

1453 yılında Herat’ta doğmuştur. Benâî, Herat’ta edebiyat, müzik ve hat sanatı ile ilgili çok iyi bir öğrenim görmüştür. Akkoyunlu Sultanı Yakub'un daveti üzerine gittiği Tebriz'de büyük bir itibar görmüştür. Sultan Yâkub ve Şirvanşah Ferruh Yesâr hakkında kasideler yazmıştır. Sultan Yâkub ölünce 1490 yılına Herat’a dönmüştür. Alaylı sözleri Ali Şîr Nevaî ile aralarının açılmasına sebep olmuş ve bu yüzden Semerkant'a gitmek zorunda kaldı. Semerkant’ta Timurlular'dan Ebu Said Mirza'nın torunu Ali Mirza’nın sarayına girdi ve onun hakkında Herat lehçesiyle “Mecmau’l-garâyib” adlı bir kaside yazdığı gibi, Hüseyin Baykara'nın oğlu ve halefi Bediüzzaman Mirza'nın da medihçisi oldu. Daha sonra Özbek Hanı Şeybânî Han'ın sarayına giren şair burada “melikü’ş-şuarâ” unvanını aldı. Horasan'ın Şeybânî Han tarafından ele geçirilmesi sırasında onunla birlikte bulunmuştur. Bu hükümdarın Şah İsmail tarafından 1510'da öldürülmesi üzerine Mâverâünnehir'e dönmüştür. Şah İsmâil’in komutanı Necm-i Sani’nin Karşı'da yaptığı katliam sırasında öldürülmüştür.

Eserleri

1. Dîvân.

2. Şeybânînâme

3. Behrâm ü Bihrûz (Bâg-ı İrem)

4. Efḍalü’t-tiẕkâr fî ẕikri’ş-şuʿarâʾ ve’l-eşʿâr adlı eser Nevâî’nin Mecâlisü’n-nefâis adlı tezkiresiyle birlikte basılmıştır

Benâî bu eserlerin dışında müzikte “edvâr” ile ilgili iki risâle daha yazmışsa da bunlar günümüze ulaşmamıştır.