Bedreddin Mahmud Bey

Bedreddin Mahmud Bey, I. Mahmud Bey veya Mecdüddin Mahmud Bey (Eski Anadolu Türkçesi: محمود بك; d. 1250-52, Ermenek - ö. 1308, Anamur), Karamanoğulları Devleti'nin dördüncü hükümdarıdır. Devletin kurucusu Karaman Bey'in oğludur. 1300 yılından 1308 yılındaki vefatına kadar 8 yıl boyunca hüküm sürmüştür. Aynı zamanda Karamanlı Devletinin hükümdarlığından önce Alanya'yı haçlı işgalinden kurtarıp, eski hükümdar ve abisi Güneri Bey'e bağlı kalarak orada Alâiye Beyliği'ni kurmuştur ve o beyliğinde ilk lideri olarak kabul edilmektedir.^{[1]Mecdüddin Mahmud Bey.}

İlk yılları

Mahmud Bey, 1250-1252 yıllarında Ermenek'te dünyaya gelmiştir. Babası Karamanoğulları Beyliği ve Hanedanı'nın kurucusu Karaman Bey, annesi ise Anadolu Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Keyhüsrev'in kızıdır.^{[2]Karaman Bey. Yusuf Yıldırım, 2016.} Mahmud'un nasıl bir eğitim aldığına ve nasıl yetiştirildiğine dair güvenilir bir kayıt bulunmamaktadır. Babası beyliğini 1255 veya 1256 yılında kurmuş, gerçekleştirdiği fetihler sayesinde sınırlarını genişletmiş ve kısa sürede bölgede güç kazanmıştır.

Karaman Bey, 1263 yılında Kilikya Ermeni Krallığı'na karşı giriştiği bir savaş sırasında aldığı yaralar sonucunda bir süre sonra hayatını kaybetmiştir. Bu gelişmenin ardından Anadolu Selçuklu Sultanı IV. Rükneddin Kılıç Arslan, Karaman Bey'in oğullarını tutuklatarak Konya'daki Gevele Kalesi'ne hapsettirmiştir. 1266 yılında Rükneddin Kılıç Arslan'ın Moğollar tarafından idam edilmesinin ardından, Muînüddin Süleyman Pervâne devlet yönetiminde tam anlamıyla söz sahibi olmuştur. Pervâne'nin iktidarı ele geçirmesinin ardından Mahmud Bey, kardeşleriyle birlikte serbest bırakılmıştır. Ancak küçük kardeşi Ali Bey rehin olarak Kayseri'de kalmıştır.^{[3]Karamanoğulları TDV. Faruk Sümer.}

Serbest kalmalarıyla beraber ağabeyi I. Mehmed Bey, beyliğin başına geçmiş ve 1278 yılına kadar hüküm sürmüştür. Bu tarihte, Kurbağahisarı mevkiinde az sayıda adamlarıyla ilerlerken Moğol-Selçuklu birliğinin baskınına uğramış; kardeşleri Zekeriya ve Tanu ile iki erkek kuzeniyle birlikte öldürülmüştür. Bunun üzerine diğer bir ağabeyi olan Güneri Bey beyliğin başına geçmiştir.^{[3]Karamanoğulları TDV. Faruk Sümer.}

Alâiye'yi alması

Anadolu'daki mevcut karışık durumdan yararlanmak isteyen Kıbrıs Kralı II. Henry, 1293 yılında otorite boşluğundan faydalanarak Alâiye'yi fethetmek üzere harekete geçmiştir. Nitekim Alâiye üzerinde hâkimiyet kurabilecek bir Kıbrıs Krallığı, askerî ve ekonomik açıdan Akdeniz siyasetinde etkinliğini artırma imkânı bulacaktı. Bu nedenle vakit kaybetmeden deniz yoluyla şehri abluka altına almıştır.

II. Henry'in bu yaptıklarından haberdar olan Mahmud Bey, gelişmelere kayıtsız kalamadı. Çünkü Alâiye şehri, Karamanoğulları Beyliği'nin topraklarında yer alan önemli bir Türk yerleşim yeriydi. Buranın Haçlılar tarafından ele geçirilmesi, hem güvenlik açısından ciddi bir tehdit oluşturacak hem de ekonomik kayıplara neden olacaktı. Bunun üzerine vakit kaybetmeden birliklerini hazırlayan Mahmud Bey, Ermenek havzasının jeopolitik avantajlarından yararlanarak süratle Alâiye önlerine ulaştı. Öte yandan Memlüklerle iş birliği kurarak onlardan da destek alan Mahmud Bey, Alâiye ve çevresinde Kıbrıs Krallığı ordusunu mağlup ederek bölgeden uzaklaştırdı.^{[4]Karamanoğulları Beyliği'nin Anadolu Beylikleri Ve Devletleriyle İlişkileri. Hümeysa Yıldırım, 2023.}

Mahmud Bey, burada Karamanoğulları'na bağlı Alâiye Beyliği'ni kurarak ailesiyle birlikte buraya yerleşti. 1300 yılına kadar bey olarak görev yaptı. Karamanlıların Alâiye kolunun tarihi de bu olayla birlikte başlamış oldu.^{[5]Alâiye Beyliği TDV. Erdoğan Merçil.}

Saltanatı

Güneri Bey, 19 Nisan 1300 günü hayatını kaybetmiştir. Ağabeyinin vefat haberini almasıyla birlikte Mahmud Bey, Larende'de beyliğin başına geçmiş ve hükümdar olmuştur. Kendisine dinin şerefi anlamına gelen Mecdüddin, dinin ışığı anlamına gelen Bedreddin unvanları verilmiştir.^{[6]Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt I, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 243-244}

14. yüzyıl'ın ilk yarısı kaynak yetersizliği nedeniyle Karamanlı tarihinin en az bilinen dönemidir. Bu yüzden saltanat dönemine dair çok fazla bilgiye sahip değiliz.

Moğol kumandanı Kazancuk ile savaşması

Moğol kumandanı Kazancuk'un komutasındaki İlhanlı ordusu, Karamanlıları cezalandırmak amacıyla Toros geçitlerine doğru ilerlemiş; ancak iki ordunun burada karşı karşıya gelmesiyle çıkan savaşta, Bedreddin Mahmud Bey, Kazancuk'un ordusunu ağır bir yenilgiye uğratmıştır.^{[7]Karaman governor's page}

Son yılları ve ölümü

Emir Mahmud, 1308 yılında Kilikya Ermeni Krallığı ile Anamur civarında önemli bir savaşa girmiştir. Bu savaştan Karamanlılar galip çıkmış, Kilikya Ermeni kuvvetleri ise ağır bir yenilgi almıştır. Ancak Emir Mahmud, savaş sırasında aldığı ağır yaralar nedeniyle kısa bir süre sonra hayatını kaybetmiş ve şehit olmuştur. Ölüm tarihi için 1311 veya 1312 tarihini veren kaynaklarda vardır.^{[8]Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri. 1988.}

Mecdüddin Mahmud Bey'in naaşı, Karaman ilinin Ermenek ilçesine götürülmüş ve Balkusan Köyü'nde yaptırdığı türbeye defnedilmiştir. Ailesiyle beraber medfundur.^{[9]Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt I, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 241}

Eserleri

• Ermenek'te 1302 yılında Ermenek Ulu Camii'ni yaptırmıştır.

• Karaman'da olan Karamanoğlu Mehmetbey Türbesi ile yanındaki namazgâh'ı yaptırmıştır.

• Ermenek'te 1303 yılında Karamanoğlu Hamamı'nı yaptırmıştır.

Ailesi

Eşleri

Mahmud'un kaç tane eşi olduğuyla alakalı kaynaklar bilgi vermez. En az iki eşi vardı:

1. Fülane Hatun — Selçuklu prensesidir. Babasının adı hakkında kaynaklarda bilgi yoktur.^{[10]Öztuna, Yılmaz. Devletler Ve Hanedanlar Cilt : II. Kültür Bakanlığı Yayınları, 1969.}

2. ........ Hatun (? - ?)

Erkek çocukları

1. Yahşi Han (ö. 1342/43) — Karamanoğlu'nun 5. Hükümdarı.

2. Emir Musa (ö. 1356) — Karamanoğlu'nun 6. Hükümdarı.

3. I. İbrahim (ö. 1349) — Karamanoğlu'nun 7. Hükümdarı.

4. Halil Bey (ö. 1348) — Karamanoğlu'nun 8. Hükümdarı.

5. İsa Bey (? - ?) — bir kızı oldu:

6. Asil Melek Hatun (ö. Nisan 1387) — ölümcül bir hastalık sebebiyle vefat etmiştir. Karaman'daki Asil Melek Hatun Türbesi'nde medfundur.^{[11]Karamanoğullarından Bir Prenses Ve Beyin Sandukaları Bulundu. Yusuf Yıldırım, 2013.}

7. Süleyman Bey — 24 Şubat 1307 tarihinde Hatunsaray'da bulunan Şeyh Şibli Zaviyesi Vakfı'nı kurdu.^{[12]Hatunsaray-Şeyh Şibli Zaviyesi'ne Dair Yeni Bir Kaynak: Karamanoğlu Süleyman Vakfiyesi. Ayşe Değerli, Yusuf Küçükdağ, Aralık 2020.}

8. Yusuf Bey

Kız çocukları

En az bir kızı vardı:

1. ..... Hatun — Ankara emiri Devlet Şah bey ile evlendi.^{[13]Ünal, Tahsin. Karamanoğulları Tarihi. Türkiye: S.S. Karaman Esnaf Kefalet Kooperatifi., 1986.} Bir oğlu oldu:

2. Melik Nasıreddin Bahtiyar Bey (ö. ?) — babasından sonra Ankara emiri olmuştur.

Ayrıca bakınız

• Karamanoğulları Devleti

• Ermenek Ulu Camii

• Alâiye Beyliği