Balibey Han

Balibey Han, Bursa'da Kapalıçarşı'daki dükkanlara mal satmak ya da mal almak için kent dışından gelen kafilelerin konaklama ihtiyaçlarını gidermek amacıyla 15. yüzyıl sonlarında yaptırılmış üç katlı handır.^{[1]Balibey Han Sosyal Tesisi. www.burfas.com.tr/.}

Osmanlı Devleti vezirazamlarından Bayezid Paşa'nın kardeşi olduğu sanılan Niğbolu Sancak Beyi Hamza Bey'in oğlu Bali Bey tarafından Fatih Sultan Mehmed devrinde yaptırılmıştır.^{[2]Balibey Han - Bursa. Türkiye Kültür Portalı.}

Hisar Kapı altında, Kırkmerdivenler yanında; Okçu Baba Türbesi'nin güney tarafında yer alır.^{[1]Balibey Han Sosyal Tesisi. www.burfas.com.tr/.} 64 odalı yapı, Osmanlı Devleti'nin ilk üç katlı hanı olma özelliğini taşır.^{[3]Atlı, Dilek. Balibey Han'da tarihe yolculuk. Olay Bursa gazetesi, 8 Şubat 2017.[4]Karaoğlu, Kadri. Balibey Han. Pld Türkiye dergisi, 26 Aralık 2008.}

Planı bakımından asıl halini büyük ölçüde kaybetmiş olan yapı,^{[5]Yıldız, Özden. Balibey Han diyecek olursak. Sanatkaravani.com sitesi, 3 Nisan 2016.} 2009 yılından bu yana geleneksel el sanatları çarşısı olarak kullanılmaktadır.

Tarihçe

Kitabesi bulunamadığından inşa tarihi tespit edilememekle birlikte, eser 15.yüzyılın ikinci yarısına tarihlendirilmektedir. Bânisi I. Mehmed ve II. Murad'ın veziriazamı Bayezid Paşa'nın kardeşi olduğu sanılan "İzmir Fatihi" lakaplı Niğbolu Sancak Beyi Hamza Bey'in oğlu Bali Bey'dir.

Osmanlı şehir-içi hanları genellikle iki katlı binalardır ancak Bali Bey Han üç katlı bir düzenlemeyle 15. yüzyılın ikinci yarısında inşa edilmiştir. Dönemi için böyle bir kat uygulaması ilk olması bakımından önemlidir.^{[6]Sunay, Serkan. Bursa Bali Bey Hanı. DTCF dergisi, 2007.}

19. yüzyılda "Vasıf Paşa Hanı" adıyla da anılan eser; zaman içerisinde bir takım onarımlar görmüş değişik işlevlerde kullanılmıştır.^{[6]Sunay, Serkan. Bursa Bali Bey Hanı. DTCF dergisi, 2007.} I. Dünya Savaşı'nın ilk yıllarına kadar, posta arabalarının konakladığı ve posta hizmetlerinin yürütüldüğü bir merkez olduğu bilinmektedir.^{[6]Sunay, Serkan. Bursa Bali Bey Hanı. DTCF dergisi, 2007.} 1950'li yıllarda bazı bölümlerinin sığınak ve 1970'li yıllarda ise avlularından birinin bir bölümünün kahvehane amacıyla kullanıldığı bilinir.^{[3]Atlı, Dilek. Balibey Han'da tarihe yolculuk. Olay Bursa gazetesi, 8 Şubat 2017.} Uzun süre zemin katı toprak altında kalan eserin avlusu ve zemin kat mekânları 1980'li yıllarda yapılan kazı ve temizlik çalışmaları ile toprak dolgudan temizlendi.

Yapı, 2006 yılında başlayan restorasyon çalışmaları sonunda 2008'de geleneksel el sanatları çarşısı olarak hizmete girmiştir.