Aydemir (roman)

Aydemir, Müfide Ferit Tek'in 1918 yılında Türk Kadını Mecmuası Halk Kitaphanesi tarafından yayımlanmış^{[1]Sünbüloğlu, Nurseli Yeşim. Ulusun Umudu ve Felaketi Erkekler: Milliyetçi kadın yazarların romanlarında erkeklik kurguları (1918-1951). İletişim Yayınları, İstanbul, 2002, s. 509-537.} ütopik romanı.

Roman, Demir Bey'le Hazin'in Türkçülük ideali çevresinde filizlenen aşkını konu eder.^{[2]Türkeş, A. Ömer. Muhafazakâr bir feminist. Radikal gazetesi 7 Şubat 2003.} Hikâyenin bir boyutunda Demir'in Hazin'e duyduğu aşk varken diğer bir boyutunda ise milli bilinç yaymak için çıktığı Türkistan yolculuğu vardır.^{[1]Sünbüloğlu, Nurseli Yeşim. Ulusun Umudu ve Felaketi Erkekler: Milliyetçi kadın yazarların romanlarında erkeklik kurguları (1918-1951). İletişim Yayınları, İstanbul, 2002, s. 509-537.}

Yazarın edebiyat tarihine geçmiş iki eserinden ilkidir (diğeri Pervaneler) ve Halide Edip'in 1912'de yayımlanan Yeni Turan adlı romanından sonra Türk edebiyatının ikinci "Turancı" romanıdır Ütopya tarzında yazılmıştır. Rus esareti altında bulunan Doğu Türklerinin siyasi ve sosyal sorunlarını ele alır. Romanın ideal tipi Aydemir, kendi şahsi hayatını ve saadetini bir kenara iterek Türkler arasında milliyet duygusunu uyandırmak maksadıyla Rusya'nın nüfuzu altında yaşayan Türk bölgelerine gider. Orada Rusya'nın tahakkümü ve nüfuzu altında sömürülen ve ezilen Türkler arasında milliyet duygusunu uyandırılmasına çalışır.^{[3]Kızıltaş, Emine. Türkçülük ve Feminizm (Milliyetçi Kadın Hareketi). www.academia.edu.}

I. Dünya Savaşı'ndan mağdur çıkan millete teselli olsun diye Yusuf Akçura'nın teşviki ile bu romanı yazan Müfide Ferit, kahramanını Yusuf Akçura'yı model alarak oluşturmuştur.^{[1]Sünbüloğlu, Nurseli Yeşim. Ulusun Umudu ve Felaketi Erkekler: Milliyetçi kadın yazarların romanlarında erkeklik kurguları (1918-1951). İletişim Yayınları, İstanbul, 2002, s. 509-537.[4]Demircioglu, Cemal. Mufide Ferit Tek and Nationalism in Her Novels. Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 1998.} Eseri Sinop'ta sürgün yıllarında kaleme alan Müfide Ferit, eşi Ahmet Ferit'in, Ukrayna'nın merkezi Kiev'e Başkonsolos olarak atanması üzerine onunla birlikte gittiği Kiev'de bulunduğu sırada roman yayımlanmıştır. Türk Kadını mecmuasının yayınladığı ilk eserdir.^{[4]Demircioglu, Cemal. Mufide Ferit Tek and Nationalism in Her Novels. Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 1998.}

Roman, barındırdığı idealist kahraman tipi nedeniyle yayımlandığı dönemde Osmanlı aydınları tarafından heyecanla karşılanmış,^{[1]Sünbüloğlu, Nurseli Yeşim. Ulusun Umudu ve Felaketi Erkekler: Milliyetçi kadın yazarların romanlarında erkeklik kurguları (1918-1951). İletişim Yayınları, İstanbul, 2002, s. 509-537.} Eser basıldıktan birkaç ay sonra 1919 yılı içinde Şair Nedim, Büyük Mecmua, Türk Kadını, Genç Kadın gibi dergilerde eleştiriler ve eseri tanıtıcı yazılar yayınlanmıştır.^{[4]Demircioglu, Cemal. Mufide Ferit Tek and Nationalism in Her Novels. Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 1998.} Hatta romanda Aydemir'in Türkistan'daki öğrencilerinin isimlerinin önüne "Aydemir" adını eklemeleri gibi yazar Şevket Süreyya Aydemir'in bu romanın etkisiyle yayınlanışından 16 yıl sonra roman kahramanının adını kendisine soyadı olarak seçtiği söylenir.^{[1]Sünbüloğlu, Nurseli Yeşim. Ulusun Umudu ve Felaketi Erkekler: Milliyetçi kadın yazarların romanlarında erkeklik kurguları (1918-1951). İletişim Yayınları, İstanbul, 2002, s. 509-537.}