Özi Kuşatması (1788)

Özi Katliamı (1788), 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'nın en önemli olaylarından biridir.

Kuşatma

1788 yılının Mayıs ayında, Prens Grigory Potemkin komutasındaki yaklaşık 50.000 kişilik Rus Ekaterinoslav Ordusu Bug Nehri'ni geçerek Özi (Oçakov) Kalesi'ni karadan kuşatmıştır. Osmanlı tarafında ise kalenin savunmasını ve bölgedeki birliklerin komutasını deneyimli devlet adamı ve amiral Cezayirli Gazi Hasan Paşa üstlenmiştir.^{[1]Anniversary of Seizure of Ochakov. Presidential Library.} Rus generali Alexander Suvorov kaleye hemen taarruz edilmesini savunsa da Potemkin daha temkinli davranarak kaleyi uzun süreli bir abluka altına almayı tercih etmiştir.^{[2]Siege of Ochakov (1788). Grokipedia.}Suvorov'un şehre derhal saldırma çağrısına rağmen Potemkin, Rus kuvvetlerinin Özi'nin çevrelemesini/kuşatılmasını sağlayarak şehri bombaladı ve savunucuların yiyecek ve mühimmat tedarikini kesti. Potemkin, generalleri tarafından korkaklıkla suçlanmasına rağmen askerlerini doğrudan savaştan uzak tutarak Rus kayıplarını en aza indirdi. Rus karargahında taarruz tartışması kuşatma boyunca devam etti. Ayrıca Ruslar, 18 Temmuz 1788'de stratejik öneme sahip Pirezin Adası'nı ele geçirdi.

Liman Deniz Muharebeleri

Kuşatma boyunca Dinyeper-Bug limanında Osmanlı donanması ile Rus nehir filosu arasında sert deniz çatışmaları yaşanmıştır. 1788'in Haziran ayında gerçekleşen deniz muharebelerinde, Rus flotillası Osmanlı gemilerine karşı üstünlük sağlamış ve Osmanlı donanması yaklaşık 16 gemi kaybederek geri çekilmek zorunda kalmıştır. Bu durum, kalenin denizden lojistik destek almasını tamamen engellemiştir.

Türkler kuşatmayı kırmak için birkaç girişimde bulundu. 27 Temmuz'da, yaklaşık 5.000 Yeniçeri, Kazaklar tarafından tutulan mevzilere saldırdı ve onları geri çekilmeye zorladı. Suvorov bizzat destek birlikleri ile geldi ve Yeniçerileri Özi kapılarına sürdü, ancak yaralandı.

Cezayirli Gazi Hasan Paşa limanda toplanan Türk donanmasından takviye bekliyordu. Ancak Amiral Senyavin'in filosunun saldırısından sonra Türk takviyesi kesildi.

Kalenin düşüşü ve büyük katliam

Aylarca süren abluka, kış mevsiminin gelmesiyle hem kuşatan Rus askerleri hem de kaledeki Osmanlı tebaası için ölümcül bir hal almıştır. Potemkin, dondurucu soğuklar nedeniyle kuşatmayı kaldırmak yerine 17 Aralık 1788 (Eski usule göre 6 Aralık) tarihinde, hava sıcaklığının eksi 23 dereceye düştüğü bir sabah genel taarruz emri vermiştir. Yaklaşık iki saat süren çok kanlı bir göğüs göğse çarpışmanın ardından Rus askerleri kale surlarını aşmıştır. Hâmid Hüseyin Paşa komutasındaki garnizonun teslim olmasına rağmen kentte büyük bir katliam yapılmış, kaledeki askerler ve siviller de dahil olmak üzere yaklaşık 20.000 Osmanlı tebaası hayatını kaybetmiştir.