Hâmid Hüseyin Paşa

Hâmid Hüseyin Paşa (ö. 1791, Rusya), Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır.

Hayatı

Gürcü Osman Paşa'nın hazîne kâtibi olup onun sâyesinde makamlarda yükseltildi. Nisan 1776'dan Mart 1777'ye kadar Sultanönü mutasarrıfı olarak görev yaptı.^{[1]Kılıç, Orhan. 19. Yüzyıla Kadar Sultanönü (Eskişehir) Sancağının Yöneticileri. Ankara Bilim Üniversitesi, 2014, s. 669.} Bu görevi sırasında, Ağustos 1776'da Rus büyükelçisi Nikolay Vasilyeviç Repnin'in mihmandarı olarak vazîfelendirildi.^{[2]Can, Mustafa. Osmanlı Diplomasisinde Mihmandar Geleneği. Hale F. Şıvgın, 2019, s. 272, 274.} Aralık 1781'den Mayıs 1782'ye kadar Kocaeli mutasarrıflığını sürdürdü.^{[3]Kılıç, Orhan. Mutasarrıf Paşalar: Kocaeli Sancağını Arpalık Olarak Tasarruf Eden Vezir veya Beylerbeyi Rütbeli Görevliler. Kocaeli Ansiklopedisi.} Ardından Kili,^{[4]Ahmed Vâsıf Efendi. Mehâsinü'l-Âsâr ve Hakāikü'l-Ahbâr. Türk Tarih Kurumu, 1994, s. 418.} 1784'te Kayseri, 1786/1787'de ise Kırşehir mutasarrıfı oldu.^{[5]Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Mayıs 1996, s. 598.}

1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'nın patlak vermesiyle Aralık 1787'de Rumeli Beylerbeyi pâyesiyle önce Pürzerrin, akabinde Akkerman muhâfızlığına getirildi. Nisan 1788'de vezirlikle Özi muhâfızı yapıldı.^{[5]Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Mayıs 1996, s. 598.} 20 Mayıs'ta kaleyi kuşatan Ruslar, 17 Aralık'a kadar Hüseyin Paşa'nın kahramanca direnişiyle karşılaştı. Kuşatmanın en önemli anlarından biri, 7 Ağustos 1788'de Hüseyin Paşa komutasındaki Osmanlı birliklerinin cesur bir huruç hareketiyle Aleksandr Suvorov'un kuvvetlerini bozguna uğratmasıydı. Bu çarpışmada Suvorov ağır yaralandı ve komutayı General Bibikov'a devretmek zorunda kaldı.^{[6]Petrushevsky, Alexander F.. Генералиссимус князь Суворов. Типография М. М. Стасюлевича, 1884, s. 319-333.}

17 Aralık'ta aylardır yardım gelmemesi üzerine Hüseyin Paşa, Özi Kalesi'ni Ruslara teslim etmek zorunda kaldı. Esir düşen paşa Rusya'ya nakledildi. Osmanlı Devleti, 1789'da Hüseyin Paşa'ya 50 kese ve yanındaki Özi defterdarı İbrâhim Efendi'ye 10 kese akçe gönderdi; 1791'de ise Hüseyin Paşa'ya 25.000 kuruş, İbrâhim Efendi'ye 5.000 kuruş ve geri kalan askerlere dağıtılmak üzere ayrıca 10 kese akçe daha gönderdi.^{[7]Beydilli, Kemal. "Evreka, Evreka" veya "Errare Humanum Est". Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, 2000, s. 65.} Ne var ki Hüseyin Paşa, yollanan yardımlar ulaşamadan 1791'de Rusya'da öldü. Sicill-i Osmânî'ye göre "Cesur ve gayretliydi".^{[5]Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Mayıs 1996, s. 598.}