Çiçek Hatun

Çiçek Hatun (d. 1442 - ö. 1498), yedinci Osmanlı padişahı II. Mehmed'in eşi, Cem Sultan'ın annesidir.

Kimliği

Çiçek Hatun'un kökeni tartışmalıdır. Sırp,^{[1]Uluçay, Çağatay. Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken Yayınları, 2011, s. 41.} Türk,^{[2]Çolak, S., & Kesici, H. (2026). Taht Kavgasının Ortasında Bir Valide: Çiçek Hatun’dan Oğlu Cem’e Mektuplar. Tarih Dergisi, 88, 58-75. https://doi.org/10.26650/iutd.1725369} Macar,^{[2]Çolak, S., & Kesici, H. (2026). Taht Kavgasının Ortasında Bir Valide: Çiçek Hatun’dan Oğlu Cem’e Mektuplar. Tarih Dergisi, 88, 58-75. https://doi.org/10.26650/iutd.1725369} Venedikli,^{[1]Uluçay, Çağatay. Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken Yayınları, 2011, s. 41.} Rum^{[1]Uluçay, Çağatay. Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken Yayınları, 2011, s. 41.} ya da Fransız^{[1]Uluçay, Çağatay. Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken Yayınları, 2011, s. 41.} kökenli olduğu iddia edilmiştir.

Bir rivayete göre Çiçek Hatun bir Sırp asilzadesiydi, diğer bir rivayete göre İstanbul'un fethi sırasında esir düşmüş bir Rum'du ayrıca Janos Hunyandi'nin yeğeni olduğu ve Bursalı bir Türk olduğu da ileri sürülmüştür. Ancak bu iddiaların hiçbiri kanıtlanmamıştır.

Münevver Okur Meriç, Çiçek Hatun’un mektuplarında kullandığı kelimelerin etimolojisinden ve ifadelerinden yola çıkarak onun Türk olduğunu ileri sürmüştür.^{[2]Çolak, S., & Kesici, H. (2026). Taht Kavgasının Ortasında Bir Valide: Çiçek Hatun’dan Oğlu Cem’e Mektuplar. Tarih Dergisi, 88, 58-75. https://doi.org/10.26650/iutd.1725369}

En erken ve en güvenilir kayıt tarihçi İbn Iyas’ın (ö. 1523) Badā’i‘ al-Zuhūr fī Waqā’i‘ al-Duhūr adlı kroniğinde yer alır. İbn İyas, Çiçek Hatun’u “Saray-ı Hümâyun'daki esirelerden biri” olarak tanımlar.^{[3]Sakaoğlu, Necdet. Bu Mülkün Kadın Sultanları. Alfa Yayınları, 2015, s. 159.}

Ayrıca Dayı Ali olarak bilinen Ali isminde bir kardeşi vardır.^{[1]Uluçay, Çağatay. Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken Yayınları, 2011, s. 41.}

Hayatı

Çiçek Hatun, 1457 veya 1458 yılında Fatih Sultan Mehmed'in haremine girdi.^{[1]Uluçay, Çağatay. Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken Yayınları, 2011, s. 41.} 22 Aralık 1459’da tek çocuğu olan Cem Sultan’ı dünyaya getirdi. Osmanlı geleneğine göre bütün şehzadeler eğitimlerinin bir parçası olarak sancak beyi olarak görev yaparlardı. 1469’da Cem, Kastamonu sancağına tayin edildi annesi Çiçek Hatun da ona eşlik etti. 1470 veya 1471’de Cem’in sünnet düğünü için İstanbul’a geldiler. Cem’in ağabeyi Şehzade Mustafa’nın 1474’te ölümünün ardından Cem, Konya sancağına atandı ve annesi Çiçek Hatun da ona eşlik etti.

Sürgün

Cem Sultan, babasının 1481’deki vefatının ardından çıkan taht mücadelesindeki ilk yenilgisinden sonra, Çiçek Hatun ve maiyetinin geri kalanıyla birlikte Kahire’deki Memlük Sultanı’na sığındı.

Cem Sultan, 1482’de ağabeyi II. Bayezid karşısında ikinci kez mağlup olunca Rodos’a sığındı. Burada, Saint Jean Şövalyeleri’nin büyük üstadı ve Osmanlı karşıtı tutumuyla tanınan Pierre d'Aubusson tarafından karşılandı. Ancak d’Aubusson kısa süre sonra Bayezid ile anlaşmaya vardı. Yapılan düzenlemeye göre Cem, yıllık 35.000 duka karşılığında Rodos’ta tutulacaktı. Böylece şövalyeler para karşılığında Cem’i teslim etmeyip onu fiilen esaret altında tuttular; yine de kendisine iyi davranıldı.

Bu sırada Mısır’daki Çiçek Hatun, oğlunun serbest bırakılarak Mısır’a getirilmesi için Memlük sarayında yoğun çaba harcadı. Sultan’ın hanımı aracılığıyla Sultan Kayıtbay üzerinde etkili olmaya çalıştı.

Nikozyalı Nikola adlı bir kişinin taşıdığı mektuplar da Cem’in annesiyle haberleşmeye devam ettiğini göstermektedir.

Çiçek Hatun’un, oğlunu kurtarmak için Memlük sarayındaki nüfuzunu kullanması ve Kayıtbay’dan yardım istemesi, Kahire’den gelen haberler sayesinde Bayezid tarafından da öğrenildi.

Öte yandan d’Aubusson, Cem meselesini kendi çıkarı için kullandı. Cem’i Mısır’a göndereceği vaadiyle hem Çiçek Hatun’dan hem de Kayıtbay’dan yirmi bin altın aldığı belirtilir.

Çiçek Hatun, yıllar boyunca oğlunun en büyük destekçisi olarak kaldı ve Cem’in Avrupa’daki esaret hayatından kurtulabilmesi için mücadele etti.

Vefatı

Çiçek Hatun 3 Mayıs 1498'de vebadan öldü ve Kahire'de gömüldü.

Popüler kültürde yeri

2013 yapımı televizyon dizisinde Çiçek Hatun'u Gamze Özçelik canlandırmıştır.
2024 yapımı Mehmed: Fetihler Sultanı adlı televizyon dizisinde Çiçek Hatun'u Merve Üçer canlandırmıştır.