Çapanoğlu Süleyman Bey

Çapanoğlu Süleyman Bey, 18. yüzyılda Anadolu'daki en güçlü ailelerden olan Çapanoğullarına mensup bir Osmanlı kumandanı ve ayanıydı. Onun önderliğinde aile, en parlak dönemine ulaştı.^{[1]Nurhan Fatma Katircioglu. The Ottoman Ayan, 1550-1812 A Struggle for Legitimacy. University of Wisconsin--Madison, 1984, s. 138.}

Ailenin bir üyesi olarak, Canikzadeler aralarındaki kan davasına dahil oldu ve bu durumu başarıyla idare etti. Aile ordusundan gıda ve asker sağlayarak İstanbul'a yardım etti ve 1790 yılında 4000 askeri cepheye götürdü. Memleketi Yozgat’ın kalkınmasına katkıda bulunarak ailenin camisini genişletti ve 60’tan fazla dükkân inşa ettirdi. Sened-i İttifak’ın önde gelen imzacılarından biriydi.

Biyografi

Süleyman Bey, Çapanoğlu Ahmet Paşa’nın oğluydu; Ahmet Paşa ise Türkmen Ömer Ağa’nın (1704’te vefat etti) oğluydu; Ömer Ağa ise ailenin en büyük atası Çapar Ömer Ağa’nın oğluydu.^{[2]ÖZCAN MERT. ÇAPANOĞULLARI.} Babalarının vefatından sonra o ve kardeşi Mustafa aile konağını miras aldılar. Ancak, babalarının ölümünden sonra ailenin Bozok sancaklığı kardeşi Mustafa’ya verildi. 1773 yılında kardeşi Mustafa, Kayseri sancaklığının vekili oldu. Bu arada Süleyman Bey, tıpkı Mustafa’nın oğlu Ali Rıza Bey gibi, hizmetlerinden dolayı kapıcıbaşı unvanıyla ödüllendirildi. Mustafa’nın vefatıyla Süleyman, sancak valisi oldu. Sultan tarafından Güney Anadolu’daki aile topraklarını genişletme izni aldı ve böylece güçlü Küçük Alioğlu ve Kozanoğlu ailelerini bölgeden çıkardı.^{[3]Zens, Robert W.. The Ayanlik and Pasvanoğlu Osman Paşa of Vidin in the Age of Ottoman Social Change, 1791-1815. University of Wisconsin--Madison, 2004, s. 98.} Bab-ı Ali’ye karşı sergilediği akıllı ve ihtiyatlı tutumu, Bozok’taki hakimiyetini sağlamlaştırdı ve ailenin nüfuzunu Ankara, Halep, Çankırı, Çorum, Amasya, Şarkikarahisar, Sivas, Kayseri, Kırşehir, Nevşehir, Konya Ereğli, Niğde, Tarsus, Adana, Rakka, Gaziantep ve Maraş’a kadar genişletti.^{[2]ÖZCAN MERT. ÇAPANOĞULLARI.} 1786 yılında, Mısır’daki ayaklanmanın bastırılması için 1000 asker gönderdi.^{[2]ÖZCAN MERT. ÇAPANOĞULLARI.} 1787 yılında Çankırı Sancak beyi oldu ve ertesi yıl Ankara Sancak beyliğine atandı. 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında sultana tahıl ve asker sağlayarak destek verdi; 1790 yılında 4000 askerle Rumeli cephesine giderek seferberliğe bizzat katıldı.^{[2]ÖZCAN MERT. ÇAPANOĞULLARI.[4]Yonca Köksal. The Ottoman Empire in the Tanzimat Era Provincial Perspectives from Ankara to Edirne. Taylor & Francis, 2019.} Aile, 1790 yılında kendi birliklerini Tuna Nehri’ndeki cepheye götürdü.^{[5]Suraiya Faroqhi. An Economic and Social History of the Ottoman Empire. Cambridge University Press, 2011, s. 671.} 1790 yılında kendisine büyük mirahur görevi verildi; oğlu Abdülfettah ise kapıcıbaşı olarak atandı. Hakimiyetini sürdürdü ve 1794’te Bereketli ile Bozkır madenlerinin kendisine ve Tarsus ile Adana sancaklarından yakın arkadaşlarına verilmesini sağladı. Bunun ardından Bab-ı Ali ile bazı sorunlar yaşandı. Ancak o, Rumeli'deki Pazvandoğlu isyanına ve Fransa'nın Mısır ve Suriye seferine yardım etmek üzere askerler gönderirken, kendi bölgesi ve çevresindeki ayaklanmaları da bastırdı.^{[2]ÖZCAN MERT. ÇAPANOĞULLARI.} Nizam-ı Cedid’in bir destekçisi olan Süleyman, hazine için vergi topladı. Asker temin ederek ve kışlalar inşa ederek yeni Anadolu ordusunun kurulmasına katkıda bulundu. III. Selim, 1805 yılına kadar Nizam-ı Cedid’i kurması şartıyla ona Amasya Sancak beyliğini verdi.^{[2]ÖZCAN MERT. ÇAPANOĞULLARI.[3]Zens, Robert W.. The Ayanlik and Pasvanoğlu Osman Paşa of Vidin in the Age of Ottoman Social Change, 1791-1815. University of Wisconsin--Madison, 2004, s. 98.} 1808 sonbaharında Alemdar Mustafa Paşa tarafından düzenlenen toplantıya katıldı. Orada, Sened-i İttifak’ın önde gelen imzacılarından biriydi.^{[2]ÖZCAN MERT. ÇAPANOĞULLARI.} Süleyman Bey, başta Anadolu olmak üzere ve imparatorluk genelinde nüfuz sahibiydi. Ailesinin nüfuzunu Suriye’ye kadar genişletti. Süleyman Bey ayrıca memleketi Yozgat’ta ailesine ait Çapanoğlu Camii’ni genişletti; bir okul, bir hamam ve ünlü konağını inşa ederek, yaklaşık altmış dükkan ve bir hamamla şehrin gelişimine önemli katkıda bulundu.^{[2]ÖZCAN MERT. ÇAPANOĞULLARI.}