Çılbır

Çılbır, çıpıl, çırpır, çilbir, çiğ yumurtanın kaynayan suya kırılıp pişirilmesiyle hazırlanan, Türk mutfağına ait bir tür yemektir. Üzerine sarımsaklı yoğurt ve kızdırılmış tereyağlı-pul biberli sos dökülerek servis edilir. Ahmed Vefik Paşa'nın 1876'da yazdığı Lehçe-i Osmânî adlı kitabında çıpıl, çırpırın yoğurtlu yağsız yumurta taamı olarak geçmektedir.^{[1]çılbır1.}

Etimolojisi

Nişanyan sözlükte Türkiye Türkçesi çırpır “çırpılmış yumurta aşı, omlet” sözcüğünden evrilmiştir denilmiştir.^{[1]çılbır1.}

Osmanlı mutfağındaki çılbır çeşitleri

Basılı ilk yemek kitabı Melceü’t-Tabbâhîn'de çılbır tarifi vardır.^{[2]Arşivlenmiş kopya.} Tarifi: Birkaç baş soğan ı bir kaşık rûgan-ı sâde ile kavurup bir sahana vazedeler. Badehu bir büyücek tavaya su doldurup iyice kaynadıkta içine beş-on yumurta kırıp birkaç dakika kaynayıp yumurtaların sarısı beyaz ile örtüldükte suyunu süzüp işbu hazırlanan soğanın üzerine dizip kor üstüne konuldukta bir miktar kızgın rûgan-ı sâde haşlayıp üzerine tarçın ve biber ekip tenâvül buyrula. Bazı kere bu yumurtaları sarımsaklı yoğurt içine vazedip bir miktar yağ haşlarlar. Bu dahi latif olur.

Yörelere göre çeşitleri

Tepside (Sacda) Çılbır

Selanikli Türklerin mutfağındaki yemeklerden biridir. Malzemeleri soğan, yumurta, yağ ve salçadır.^{[3]TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜNE KATKISI BAKIMINDAN GÖÇLER: SELANİK MÜBADİLLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi Cilt: 4, Sayı: 2, Güz 2020, 261-277, 2020.}

Erzurum Cılbıra / Erzurum Çılbır

Malzemeleri; biber salçası, sıvı yağ, kuru soğan, yeşil biber, domates, yumurta, tuz, karabiber, pul biber, bayat ekmek ve sudur. İsteğe göre içine tereyağı konulabilir. Erzurum Cılbıra / Erzurum Çılbır 03.08.2023 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.^{[4]Erzurum Cılbıra / Erzurum Çılbır. Türk Patent ve Marka Kurumu.}