Âgâh Efendi

Çapanzade Âgâh Efendi (چاپان‌زاده آگاه افندی; 1832, Sorgun, Yozgat - 1887, Atina), Tercüme Odası'ndan yetişen Yeni Osmanlılar Cemiyeti üyesi, gazetecilik de yapmış Osmanlı devlet adamı ve aydını.

Yaşamı

Çapanzade Ömer Hulûsî Efendi'nin oğlu olarak Yozgat'ın Sorgun ilçesinde doğdu. İstanbul'da Mektebi Tıbbiyeyi Şahane'de eğitim görmüştür. Tıp öğreniminden sonra çok iyi Fransızca bilmesi nedeni ile Bâbi 'Âlî'de kâtip olarak çalışmaya başlamıştır. Daha sonra İngilizce ve İtalyanca dillerini de öğrenmiştir. Dildeki bu başarıları nedeni ile Tercüme Odası tercümanları arasına alınmıştır.

1860 yılında Şinasi ile birlikte Tercümân-ı Ahvâl gazetesini çıkarmıştır.

1861 yılında Posta Nazırlığına getirilmiştir. 1843 yılında Padişah Abdülmecid'in buyruğuyla posta taşıma amacı ile kurulmuş olan Fevâidi Osmâniye vapurları idaresi direktörlüğü görevi de 1862 yılında kendisine verilmiştir. 1862 yılı sonunda ise ilk Türk posta pullarını çıkarmıştır. Daha önceleri yapıldığı gibi mesafeye göre posta ücretlerinin hesaplanmasına son vererek 13 Ocak 1863 tarihinde Sirkeci, Beşiktaş, Üsküdar ve Fatih postanelerinde satışı başlayan bu pullar ile posta gönderi ücretlerinin ödenmesi uygulamasını da başlatmıştır. Âgâh Efendi bununla da kalmayarak halkın postanelere gelmeden mektup yollayabilmesi için ilk defa posta kutuları uygulamasını da başlatmıştır. 14 Şubat 1865 tarihinde ise ülke sınırları içinde her türlü posta taşınması haklarının devlete ait olduğunu açıklamış ve Mısır Postalarının başlatılmasını emretmiştir.

Namık Kemal'in Genç Osmanlılar Cemiyetine katılmış ve 1866'da Paris'e kaçarak muhaliflere katılmıştır. Muhbir ve Hürriyet gazetelerinde çalışmıştır.

Hasımları olan Mehmed Emin Âlî ve Keçecizâde Fuad paşalar ölünce 1871'de yurda dönüp mutasarrıflık ve Şurayı Devlet üyeliği yapmıştır. Ancak fikirlerinden dolayı 1877'de Bursa'ya ve Ankara'ya sürgün edilmiştir.

Rodos ve Midilli mutasarrıflıklarından sonra 1887'de Atina elçisi iken ölmüş ve II. Mahmut Türbesi haziresine defnedilmiştir.